Wp/isv/Syma Cjanj
| Syma Cjanj | |
|---|---|
| Obraz | .jpg) |
| Urodil se | c. 145 BC Longmen, dinastija Han (dnes Hančeng, Shaanxi) |
| Umrl | c. 86 p.n.e. |
| Profesija | Historik, astronom, astrolog, poet |
| Znany za | Šy Tszy ili «Zapisy velikogo historika» |
| Srodniki | Syma Cjanj (otec) |
Syma Cjanj (okolo 145 goda prěd N.E. – okolo 86 goda prěd N.E.) – byl kitajskym historikom v početku dinastije Han. Jego mněvajut otcem kitajskoj historiografije za jego trud Ši Tszy ili «Zapisy velikogo historika» — generalnu historiju Kitaja, obsegajuču vyše dvoh tyseč lět, od vozvyšenja legendarnogo Žoltogo imperatora i formovanja prvoj kitajskoj državy do upravjenja imperatora Vu iz dinastije Han, v době ktorogo pisal Syma. Za drěvnyh kitajcev tuta tvorba byla znana kako prva vsesvětova historija. Ši Tszy služila modelom za oficialne historije za poslědujučih dinastij po vsej Sinosferě prěmo do 20-go stolětja n.e.
Otec Syma Cjanja, – Syma Cjanj, prvym zamyslil ambiciozny projekt napisanja polnoj historije Kitaja, ale k momentu svojej smrti on završil jedino několiko prigotoviteljnyh skic. Naslědovavši od otca dolžnost pridvornogo historika pri imperatorskom dvoru, on byl polny rěšiteljnosti izpolniti prědsmrtno želanje otca – skomponovati i sostaviti tutoj epičny historičny trud. Jednakože, v 99 godu prěd n.e. on padl žrtvoju političnyh sporov, vslěd togo, že izstupil v zaščitu generala Li Lin, ktorogo obvinili v nespěšnoj kampaniji protiv plemennoj konfederaciji Šjonnu. Jemu dali izbor: byti kaznenym na smrt ili byti kastrovanym. On izbral kastraciju, že by zakončiti svoj historičny trud. Ačekoli jego vsesvětno pomnet kako avtora «Zapisov» , ine shranivše se tvorby ukazyvajut, že on byl takože darovitym poetom i prozaikom. On takože vnesl vklad v stvorjenje kalendara Tajču, ktory byl oficialno obnarodovan v 104 godu prěd n.e.
Syma ostro razuměl značimost svojej tvorby za potomkov i jej svez s jego ličnymi prětrpjenjami. V poslěslovju k «Zapisam» on nejavno sravnjal svoju generalnu historiju Kitaja s klasikoju svojego časa, «Guo Ju» Tszo Cjumina, «Li Sao» Cjui Juanja i «Umětnostju vojny» Sunj Binja, ukazyvajuči na to, že vse tuti avtori prězili velike lične neščestja, prěd čim jih dolgotrajne monumentalne trudy smogli pojaviti se.
Iztočniky
[edit | edit source]Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Sima Qian» na anglijskom (spis avtorov; dozvoljeńje CC BY-SA 4.0).