Wp/isv/Starokirilične čisla

Časovnik na suzdalskom kremlju s starokiriličnymi čislami

Starokirilične čisla sut sistema zapisanja čisl, upotrěbjena od 10. stolětja v starokiriličnyh rukopisah na starocrkovnoslovjanskom, crkovnoslovjanskom i starovozhodnoslovjanskom jezykah. V Rosiji ostala v upotrěbě do 18. stolětja, kogda Petr Veliky vvdel zapadnu sistemu arabskyh čisl.

Sistema sostojala iz 27 bukv starokiriličnoj azbuky: deveti za čisla 1–9, deveti za desetikratnyh (10, 20, ... 90) i deveti za stokratnyh (100, 200, ... 900). Za odličenje čisla od obyčnoj bukvy stavil se nad njim diakritičny znak titlo (  ҃  ). V slučaju dolžejših čisl stavilo se ili titlo nad vsakoju bukvoju, ili jedno dolgo titlo nad cělym čislom, ili (od 19. stolětja) nad prědposlědnjeju bukvoju. Kromě togo čisla byli često pisane medžu točkami, napr. ·д҃· «4», ·҂аѱ҃ѕ· «1706».

Sostavjanje

Čisla vysše od 10, ktore ne dělet se na 10, pišut se slučajuči oddělne cifry v sumu. Napriklad: ·кг҃· znači 20 + 3 = 23, ili ·ѱл҃е· znači 700 + 30 + 5 = 735. Zatože ne bylo čisla nula (0), čislo 705 pisalo se kako ·ѱе҃· (700 + 5), točko kako v slučaju rimskyh čisl.

Bukvy v čislah byli uporedkovane od lěva do prava, ale suglasno slovjanskomu izgovoru. To znači, že čisla od 21 pisali se po «logičnomu» redu, ale čisla 11–19 byli pisane «obratno»:
·к҃г· «23» (dvadeset tri)
·г҃і· «13» (trinadset < tri-na-desęti)

Vysše čisla

Najvysše čislo, ktoro takym sposobom možno bylo sostaviti, jest 999 (·цч҃ѳ·). Za čisla od 1000 koristal se specialny znak ҂ prěd danoju bukvoju, označajuči, že slědujuča cifra trěba umnožiti na 1000: ҂а҃ = 1000, ҂в҃ = 2000 i t.d.

Priklady:
= ·҂аѱ҃ѕ· = 1706
= ·҂зри҃і· = 7118

Za ješče vysše čisla koristal se modifikujuči znak, obvodeči bukvu, ktoru trěba umnožiti:

Jestovali dvě škaly: малый счёт (kako vyše) i великий счёт:

Nazva	Mala škala	Velika škala	Znak	Priklad
Тысяча знак	1,000	1,000	҂
Тьма	10,000	1,000,000	⃝
Легион	100,000	1012	҈
Леодр	1,000,000	1024	҉
Вран	10,000,000	1048	꙰
Колода	100,000,000	1049	꙱
Тьма тем	1,000,000,000	1050?	꙲

Kodovanje

Kodovanje		◌҃	◌︮	◌︦	◌︯	҂
Nazva v Unikodu		COMBINING CYRILLIC TITLO	COMBINING CYRILLIC TITLO LEFT HALF	COMBINING CONJOINING MACRON	COMBINING CYRILLIC TITLO RIGHT HALF	CYRILLIC THOUSANDS SIGN
Unikod	šestnadseterična sistema	U+0483	U+FE2E	U+FE26	U+FE2F	U+0482
	deseterična sistema	1155	65070	65062	65071	1154
HTML	šestnadseterična sistema	҃	︮	︦	︯	҂
	deseterična sistema	҃	︮	︦	︯	҂

Kodovanje		⃝	҈	҉	꙰	꙱	꙲
Nazva v Unikodu		COMBINING ENCLOSING CIRCLE	COMBINING CYRILLIC HUNDRED THOUSANDS SIGN	COMBINING CYRILLIC MILLIONS SIGN	COMBINING CYRILLIC TEN MILLIONS SIGN	COMBINING CYRILLIC HUNDRED MILLIONS SIGN	COMBINING CYRILLIC BILLIONS SIGN
Unikod	šestnadseterična sistema	U+20DD	U+0488	U+0489	U+A670	U+A671	U+A672
	deseterična sistema	8413	1160	1161	42608	42609	42610
HTML	šestnadseterična sistema	⃝	҈	҉	꙰	꙱	꙲
	deseterična sistema	⃝	҈	҉	꙰	꙱	꙲