Wp/isv/Sekunda

Sekunda
Pendulumovy mehanizm, ktory bije každu sekundu
Informacija
Jedinica měrjenja:	Časa
Sistema:	SI
Simbol:	s

Sekunda (simbolː s) je osnovna jedinica měrjenja časa v medžunarodnoj sistemě jedinic (skračeno SI, čto ide od francuzskoj nazvy Système international d'unités). Historično sekunda je byla oprěděljena vračenjem Zemje, ale v tutčasnoj naukě ona je oprěděljena fizičnymi svojstvami atoma, čto zabezpečaje doskonalu točnost, koja je potrěbna za moderne tehnologije, take kak sut GPS i telekomunikacija.

Historično oprěděljenje

V tečenju stolětij, sekunda byla oprěděljajema kak ¹⁄₈₆₄₀₀ srědnjego solnečnogo dnja. To bylo izvedeno putem děljenja dnja na 24 časiny, každoj časiny na 60 minut i každoj minuty na 60 sekund.

Jednakože, kogda astronomične observacije stali vyše točne, naučniki odkryli, že rotacija Zemje ne jest idealno postojanna, ona postupno zamedljaje se vslěd prilivnogo trenja. To privedlo do kratkogo perioda (od 1950-yh do 1970-yh lět), kogda sekunda byla oprěděljena na osnově Efemeridnogo časa — sposoba měrjenja časa posluživajuči se orbitoju Zemje vokrug Solnca, prěd prěhodom do atomnogo standarda.

Atomna sekunda

V lětu 1967, 13-ta Generalna konferencija o měrjenjah i vagah redefinovala sekundu na osnově vibracij atoma. To prěneslo standard měrjenja iz nebesnoj do kvantovoj mehaniky.

Tutčasno oprěděljenje SI

Formalna definicija sekundy jest ustanovjena črěz fiksovano numerično značenje cezijevoj čestoty ${\Delta \nu _{Cs}}$. To jest nenarušena čestota hipertonkogo prěhoda osnovnogo stanja atoma cezija-133.

$1{\text{ s}}={\frac {9,192,631,770}{\Delta \nu _{Cs}}}$

Prostymi slovami, jedna sekunda jest čas, ktory jest potrěben atomu cezija-133, da by svibrovati točno 9,192,631,770 raz.

Spis literatury