Jump to content

Wp/isv/Roman Dmovski

From Wikimedia Incubator
< Wp | isv
Wp > isv > Roman Dmovski
Roman Dmovski
Roman Stanisław Dmowski
Roman Dmovski v 1919
Rodil se9 avgusta 1864
Kamionek, Poljska
Umrl2 januara 1939
Drozdovo, Poljska
Podpis

Roman Stanislav Dmovski (* 9 avgusta 1864, Kamionek - † 2 januara 1939, Drozdovo) - poljsky politik, ministr vněšnjih děl. Glavny ideolog poljskogo nacionalizmu. Jedin iz osnovateljev Narodnoj Demokraciji (pol.: Narodowa Demokracja, krače: endecija). Delegat Poljsky na konferenciji v Parižu v 1919. Jedin iz otcev nezaležnoj Poljsky.

Životopis

[edit | edit source]

Urodil se v 1864 godu vo selu Kamionek nedaleko Varšavy[1]. V 1875 roku začel nauku v III Gimnaziji v Varšavě, ktoru ukončil v 1886 godu[2]. Už v věku 17 godov (1881) osnoval tajnu učeničsku organizaciju s nazvoju „Stražnica” (pol.: Strażnica)[3], ktoroj glavnoju dolžnostju byl odpor prěd rusifikacijeju.

Narodna Demokracija

[edit | edit source]

Počel dějateljnost političnu pod konec XIX věku. Zajmal se v patriotičnyh organizacijah, medžu inymi v „Zet” i Ligě Poljskoj[4], a v 1893 godu byl jednym iz osnovateljev Narodnoj Ligy, ktoroj byl liderom[3].

Na početku XX věku, endecija iziskyvala vplyvy. Dmovski slynul takože iz krajno antižidovskogo stanovišča, a jego prorosijsko stanovišče bylo kritikovano[5], ale dopustilo mu to ukrěpiti pozycije ako glavnogo lidera narodnogo taboru.

I světova vojna

[edit | edit source]

Poslědnje pol goda prěd vojnoju Dmovski jest posvetil na prigotovjenja narodnogo ruha do konfliktu i od početku jest dějal s cěljem poražky Němcije[6]. Po zahvatu Varšavy od Němcev jest izjehal do Petersburga, a potom na Zapad, kde jest provodil diplomatičnu akciju v stolicah držav Ententy. Ako prědsědnik Poljskogo Komitetu Narodnogo v Lozannie[6] jest organizoval medžu inymi: Armiju Hallera vo Franciji, ktora stala se valom pozdnějšego Poljskogo Vojska.

Konferencija v Parižu

[edit | edit source]

Na početku 1919 goda Roman Dmovski stal prědstaviteljem Poljsky na mirnoj konferenciji v Parižu[7]. 29 januara izglasil prěmolvjenje, ktoro trvalo pet časin, v ktorym prědstavil poljske požedanja (ktoro sam prěvodil na anglijskom i francuzskom jezykah, ibo ne dověrjal čudžim prěvoditeljam, ktori naprěd netočno prěvodili jego slova[8]).

28 junija 1919 godu Dmovski i Paderevski podpisali v Versalju mirny traktat, na osnově ktorogo Poljska vratila se na mapu světa[6].

Mědzuvojenno obdobje

[edit | edit source]

Po dobytju ponovnoj nezaležnosti Poljsky, Roman Dmovski v 1919 godu stal deputatom na Zakonodateljny Sejm. Do politiky vratil se jesenju 1923 godu ako ministr vněšnjih děl[6]. Staral se podtrimati sojuz s Francijeju, popraviti odnošenja s Italijeju, a takože podpisal poljsko-britansky trgovy traktat i uznal formalno SSSR[6][9].

Po puču majskym započel ujedinjenje narodnyh i katoličskyh grup, v tutom čelju osnoval Tabor Velikoj Poljsky (pol.: Obóz Wielkiej Polski) v 1926 godu, a potom Narodnu Partiju (pol.: Stronnictwo Narodowe) v 1928 godu. Publikoval mnogo političnyh knig i člankov. Do konca života byl jednym iz glavnyh ideologov narodnogo ruha.

Posmrtna fotografija (1939)

Hvoroba i smrt

[edit | edit source]

Od 28 dekembra 1938 vo selu Drozdovo prěhodil pnevmoniju. Umrl v noči s 1 na 2 januara 1939 godu[10][11][12][13][14].

Linky i referencije

[edit | edit source]
  1. ↑ Justyna Kozicka (9 avgusta 2013). "149 lat temu urodził się Roman Dmowski cz. 1". kresowiacy.com (na poljskom). Bylo arhivovano iz iztočnika 9 maja 2015. Data dostupa: 8 maja 2015.
  2. ↑ Mariusz Kułakowski. "Dmowski i Sienkiewicz – edukacja w gimnazjum". romandmowski.pl (na poljskom). Data dostupa: 8 maja 2015.
  3. 1 2 "Życiorys – wersja krótsza". romandmowski.pl (na poljskom). Data dostupa: 8 maja 2025.
  4. ↑ Filip Paluch (31 mareca 2015). "Koncepcje państwa i narodu Romana Dmowskiego w okresie do 1914 r." szturm.com.pl (na poljskom). Data dostupa: 8 maja 2015.
  5. ↑ "Dmowski Roman". bliskopolski.pl (na poljskom). Data dostupa: 8 maja 2015.
  6. 1 2 3 4 5 Grzegorz Kulka (2023). "Roman Dmowski (1864-1939)". V Zbigniew Girzyński; Jarosław Kłaczkow; Wojciech Piasek (red.). Premierzy i ministrowie Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1939, wyd. pierwsze (na poljskom). Warszawa: Instytut De Republica. str. 185–187. ISBN 978-83-67253-59-8.
  7. ↑ Eugeniusz Romer (2010). Pamiętnik Paryski 1918–1919, przypisy Andrzej Garlicki, Ryszard Świętek, t. I (na poljskom). Wrocław. str. 25.
  8. ↑ Roman Dmowski (2009). Polityka polska i odbudowanie państwa (na poljskom). Wrocław: Nortom. str. 322.
  9. ↑ "Polsko-sowieckie rozmowy w sprawie Niemiec z 1923 roku". histmag.org (na poljskom). Data dostupa: 17 januara 2024.
  10. ↑ "Choroba Romana Dmowskiego". „Warszawski Dziennik Narodowy” (na poljskom) (1B). 1 januara 1939. str. 1.
  11. ↑ "Zgon Romana Dmowskiego". „Warszawski Dziennik Narodowy” (na poljskom) (2B). 2 januara 1939. str. 1.
  12. ↑ "Zgon Romana Dmowskiego". „Gazeta Lwowska” (na poljskom) (nr 2). 4 januara 1939. str. 3.
  13. ↑ "Ostatnie chwile Romana Dmowskiego". „Warszawski Dziennik Narodowy” (3B). 3 januara 1939. str. 1–2.
  14. ↑ Stanisław Mojkowski (6 januara 1939). "Ostatnia Wigilia Romana Dmowskiego". „Warszawski Dziennik Narodowy” (na poljskom) (6B). str. 3.

Vněšnje linky

[edit | edit source]

Retrieved from "https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/isv/Roman_Dmovski&oldid=6753523"