Wp/isv/Myhajlo Hruševskyj
| Myhajlo Hruševskyj Михайло Грушевський | |
|---|---|
 Hruševskyj v začetku XX stolětja | |
| Prědsědatelj Centralnoj rady UNR | |
| Termin: | 28 marca 1917 – 29 aprilja 1918 |
| Naslědnik: | Pavlo Skoropadskyj (Hetman) |
| Lična informacija | |
| Rodil se: | 29 septembra 1866 Helm, Poljska |
| Umrl: | 24 novembra 1934 (68 lět) Kislovodsk, Rosija |
| Obrazovanje: | Imperatorsky universitet Svetogo Volodymyra v Kyjevu |
| Partija: | UPSR (Ukrajinska partija socialistov-revolucionerov) |
| Supruga: | Marija-Ivanna Hruševska |
| Podpis | |
 | |
Myhajlo Serhijovyč Hruševskyj (Template:Jezyky; Chełm, Rosijska imperija, 17 (29)[1] septembra 1866 g. — Kislozavodsk, Sovětsky Sojuz, 24 novembra 1934 g.) byl ukrajinsky historik i politik. On služil prědsědateljem Centralnoj Rady Ukrajinskoj narodnoj republiky, čto znači v praktikě, že byl prezident prvoj nezavisnoj Ukrajinskoj državy 20. stolětja. Hruševskyj takože byl avtor ponad dvoh tys. naučnyh tvorov, vključno s monumentalnym dělom «Historija Ukrajiny-Rusi».
Životopis
Naučna kariera
Hrušveskyj urodil se v Helmu (Template:Jezyky), nyně položenom v Poljskě ale onogda čest Rosijskoj imperije. V lětah 1886–1990 byl student fakulteta historije Imperatorskogo universiteta Svetogo Volodymyra v Kyjevu (nyně: Kyjevsky narodny universitet im. Tarasa Ševčenka), kde v 1894 g. dovršil svoju disertaciju.
._Київ.jpg)
V 1894 g. Hruševskyj prěselil se v Ljviv, glavny grad Vozhodnoj Galicije i srědišče političnogo i kulturnogo žitja ukrajinskogo naseljenja v Avstro-Vugriji, kde on stal profesor historije Vozhodnoj Evropy v Ljvivskom universitetu.[2] V 1897 g. on takože stal prědsědatelj Naučnogo družstva im. Tarasa Ševčenka, ktoro v tamtyh lětah izpolnjalo rolju svojego roda neoficialnoj ukrajinskoj akademije nauk. V tomže samom periodu on započel rabotu nad svojim magnum opus: «Historija Ukrajiny-Rusi» (Template:Jezyky), monumentalnoju historijeju Ukrajiny v deseti tomah, poslědnji iz ktoryh on dovršil v 1933 g. V 1914 g. Hruševskyj vratil se v Kyjev, ale byl areštovany i izgnany. Slědujuče lěta on provedl v Simbirsku, a pozdněje v Kazanju.
Politična dějateljnost
Několiko dnjev poslě Fevruarska revolucija 1917 v Rosiji byla založena v Kyjevu Ukrajinska Centralna Rada (Template:Jezyky, svez několikyh prěvažno lěvičarskyh ukrajinskyh partij, ktore silili se za samoupravjenje Ukrajiny. Hruševskyj byl izbrany prědsědateljem Centralnoj Rady, ktora pod jegovym vodstvom bystro dobyla taky moralny avtoritet, že mogla funkcionovati kako ukrajinsky parlament. V dnju 10 (23)[1] Centralna Rada proglasila Ukrajinsku narodnu republiku (UNR) kako avtonomnu državu vnutri Rosijskoj imperije. Pozdněje, 9 (22) januara 1918 g. UNR proglasila nezavisnost. Takym sposobom Hruševskyj, v dolžnosti prědsědatelja Centralnoj Rady, stal prvy prezident nezavisnoj ukrajinskoj državy.
Jednakože Ukrajinskoj narodnoj republikě ne čekalo dolgo žitje. Vslěd totalnogo haosa, ktora byla v Rosiji poslě prějetja vlasti boljševikami, nastupil bystry konec vozhodnogo fronta v Prvoj vsesvětskoj vojně. Němečsku pobědu utvrdil Brest-Litovsky mir. V principu Němcija byla blagosklonna Centralnoj Radě, ale fundamenty novoj državy byli mnogo slabe: Ukrajina ne iměli ni dobro ustanovjeny državny aparat, ni dobry organizovano vojsko. Kromě togo, skoro vse ključne pozicije zajmali v njej mladi, neizkušeni idealisti (glavno ljudi v vozrastu od 20 do 40 lět), ktori v kritičnyh momentah vodili se negybko i doktrinarsko i stavili požedanja, ktore daže Němcam byli neprijemlive.[3] Zato Němci svrgnuli vladu UNR, razpustili Centralnu Radu, izvoljnili vsih ministrov i ustanovili v Ukrajině semimonarhističny režim pod vodstvom hetmana,[4] ukrajinskogo aristokrata, zemjevlastnika i generala Pavla Skoropadskogo. Ukrajinska narodna republika byla prěimenovana v Ukrajinsku Državu, a Hruševskyj byl prinudženy ukryvati se.
Emigracija i povrat v Sovětsky Sojuz
Poslě konečnogo poraženja Němcije na zapadnom frontu bystro došlo k svrgnenju vlady Skoropadskogo. 14. dekembra Skoropadskyj odstupil od vlasti i zajedno s uhodečimi němečskymi vojskami izběgl iz Kyjeva. Nova, začasna vlada (tutčas pod nazvoju «Direktorat») neposrědnje odnovila Ukrajinsku narodnu respubliku. Voditeljami Direktorata byl dva glavni ministri iz časov Centralnoj Rady, byvši premier-ministr Volodymyr Vynnyčenko kako glava, a Symon Petljura kako ministr vojennyh děl. Hruševskyj takože vratil se v politiku, ale uže poslě kratkogo časa nahodil se v konfliktu s politikoju Direktorata. V marcu 1919 g. on emigroval v Pragu, a ješče tomže samom godu v Vienu, kde on stal prědstavitelj Ukrajinskoj partije socialistov-revolucionerov v čudžině.
V tečenju 1920-yh lět Ukrajinska sovětska socialistična republika iměla oprěděljeny stupenj avtonomije v Sovětskoj Sojuzu i tuto byl period velikogo razcvěta ukrajinskoj kultury. V času izgnanja v Vieně Hruševskyj načel vse bolje simpatizovati s boljševikami, a v 1924 g. on rěšil, že zajedno s sěmjeju vrati se v Kyjev. On stal profesor historije v Kyjevskom državnom universitetu i člen Ukrajinskoj narodnoj akademije nauk, v 1929 g. takože člen Akademije nauk Sovětskogo Sojuza.
Jednakože za vlasti Josifa Stalina poslědovala postupna prěměna politiky. Odnositeljna svoboda ustupila město centralizaciji, kolektivizaciji i rosijskomu nacionalizmu. Hruševskyj i jegovi surabotniki takože padli žrtvami prěslědovanja. Poslě volny kritiky v sovětskoj presě Hruševskyj byl areštovany i prinudženy k priznanju, že učestvoval v kontrrevolucijnom, nacionalističnom zagovoru, a takože k posvědčenju, že odrěkaje se od vsekakoj borby protiv sovětskoj vlasti. Ale poslě osvobodženja iz arešta on odzval te slova, vslěd čego on utratil vse svoje dolžnosti i byl prinudženy prěseliti se v Moskvu, pod strogym nadzorom političnoj policije. Jegovo zdravje bystro pogoršilo se i kogda mu bylu 68 lět, on umrl podčas operacije v sanatoriju v sěvernokavkazskom gradu Kislovodsk.
Pametniky
V Šeptyckym
v Baru
v Vieně
v Pragě
in Lviv
.jpg)
.jpg)
Iztočniky
Vněšnje linky
- 1 2 Prva data suglasno julianskomu kalendaru (stary stilj), vtora suglasno gregorianskomu kalendaru (novy stilj).
- ↑ Template:Cite web
- ↑ Template:Cite book
- ↑ Hetman: staro dostojenstvo vrhnjego načelnika ukrajinskyh kozakov v 18. stolětju.