Jump to content

Wp/isv/Evolucija

Add links
From Wikimedia Incubator
< Wp | isv
Wp > isv > Evolucija

Evolucija – to je izměna naslědujemyh harakteristik biologičnyh populacij na proteženju poslědovateljnyh pokoljenij.[1][2] Ona proizhodi, kogda evolucijne procesy, take kako prirodny odbor i genetičny drift, vlivajut na genetičnu izměnlivost, vslěd čego oprěděljene harakteristiky stavajut veče ili menje razprostanjanymi v populaciji na proteženju poslědovateljnyh pokoljenij.[3] Proces evolucije privedl k pojavjenju bioraznorodnosti na každom uravnju biologičnoj orgranizacije.[4][5]

Animacija struktury odrezka DNK. Osnovy ležet horizontalno medžu dvoma lancuhami. Azot: nebesky-sinji; Kyslorod: črveny; Vuglerod: zeleny; Fosfor: oranževy

Naučna teorija evolucije metodom prirodnogo odbora byla izrabotana nezavisno dvoma britanskymi naturalistami Čarlzom Darvinom i Alfredom Raselom Volesom v srědine 19-go stolětja kako objasnjenje togo, začto organizmy prisposobjajut se k svojej fizičnoj ili biologičnoj obsrědině. Teorija vprvo byla detaljno izložena v knigě Darvina «O proizhodženju vidov prirodnym odborom, ili Shranenje blagomilostnyh ras v borbě za život».[6] Evolucija prirodnym odborom je osnovana na realnyh faktah o živyh organizmah: (1) često rodžaje se veče potomstva, něž sposobno prěžiti; (2) črty različajut se srěd ražnyh osob v odnošenju jih morfologije, fiziologije i postupanje; (3) različne črty nadavajut razne pokazatelje prěžitja i razmnoženja (različajuča se prigodnost); (4) črty mogut prědavati se od pokoljenja do pokoljenja (naslědujemost prisposobjenjev).[7] V naslědnyh pokoljenjah členi populacije s večšej věrojetnostju budut zaměnjeni potomstvom roditeljev s blagomilostnymi harakteristikami za tutoj obsrědiny.

V početku 20-go stolětja ine konkurujuče teorije evolucije byli odvrgnute i evolucija byla objedinjena s Mendelovymi zakonami naslědstva i populacijnoj genetikoju, ze by započeti modernoj evolucijnoj teoriji.[8] V tutoj sintezě osnovoju naslědovanja sut molekuly DNK, ktore prědavajut informaciju iz pokoljenja v pokoljenje. Procesy, ktore izměnjajut DNK v populaciji, vključajut prirodny odbor, genetičny drift, mutaciju i potok genov.[3]

Vsečto jest živo na Zemji, vklučajuči člověčstvo, imaje jednogo poslědnjego obcěgo živogo prědka,[9][10][11] ktory žil priblizno 3.5 – 3.8 milliarda lět prěd.[12] Izkopajema lětopis vključaje progresiju od rannego biogennogo grafita[13] do mikrobnyh skamenělostij i okameněvših mnogoklětočnyh organizmov.[14][15][16] Jestvujuče modely bioraznorodnosti byli stvorjene povtornymi formacijami novyh vidov (vidoobrazovanje ili speciacija), iměnami vnutri vidov (anageneza) i utratoju vidov (izmiranje) na proteženju vsej evolucijnoj historije života na Zemji. Morfologične i biohemične črty, kako pravilo, sut veče podobne srěd vidov, ktore imajut veče nedavnjego občego prědka, ktory historično posluživaje se za rekonstrukcijeju filogenetičnyh drěv, hot i prěmo sravnjenje jest vyše razprostranjeny metod dnes. [17][18]

Filogenetično drěvo, izobražajuče priblizny hod evolucije vidov na Zemji[19]

Biologi-evolucionisti prodolžajut izučati različne aspekty evolucije, formujuči i proverjajuči hipotezy, a takože stvorjajuči teorije, osnovane na dokazah iz poljnyh ili laboratornyh studiovanjij i na danyh, dobytyh metodami matematičnoj ili teoritičnoj biologije. Jih odkrytja povlivali ne jedino na razvoj biologije, ale takože na ine oblasti, vključno agrikulturu, medicinu i kompjuterne nauky. [20]

Iztočniky

Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Evolution» na anglijskom (spis avtorov; dozvoljeńje CC BY-SA 4.0).

Priměčanja

  1. ↑ Hall & Hallgrímsson 2008, pp. 4–6
  2. ↑ "Evolution Resources". Washington, D.C.: National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. 2016. Archived from the original on 3 June 2016.
  3. 1 2 Scott-Phillips, Thomas C.; Laland, Kevin N.; Shuker, David M.; et al. (May 2014). "The Niche Construction Perspective: A Critical Appraisal". Evolution. 68 (5): 1231–1243. doi:10.1111/evo.12332. ISSN 0014-3820. PMC 4261998. PMID 24325256. "Evolutionary processes are generally thought of as processes by which these changes occur. Four such processes are widely recognized: natural selection (in the broad sense, to include sexual selection), genetic drift, mutation, and migration (Fisher 1930; Haldane 1932). The latter two generate variation; the first two sort it."
  4. ↑ Hall & Hallgrímsson 2008, pp. 3–5
  5. ↑ Voet, Voet & Pratt 2016, pp. 1–22, Chapter 1: Introduction to the Chemistry of Life
  6. ↑ Darwin, Charles (1859). On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (1st ed.). London: John Murray. LCCN 06017473. OCLC 741260650. The book is available from The Complete Work of Charles Darwin Online
  7. ↑ Lewontin, Richard C. (November 1970). "The Units of Selection" (PDF). Annual Review of Ecology and Systematics. 1 (1): 1–18. Bibcode:1970AnRES...1....1L. doi:10.1146/annurev.es.01.110170.000245. ISSN 0066-4162. JSTOR 2096764. S2CID 84684420. Archived (PDF) from the original on 6 February 2015.
  8. ↑ Futuyma & Kirkpatrick 2017, pp. 3–26, Chapter 1: Evolutionary Biology
  9. ↑ Kampourakis 2014, pp. 127–129
  10. ↑ Doolittle, W. Ford (February 2000). "Uprooting the Tree of Life" (PDF). Scientific American. 282 (2): 90–95. Bibcode:2000SciAm.282b..90D. doi:10.1038/scientificamerican0200-90. ISSN 0036-8733. PMID 10710791. Archived from the original (PDF) on 7 September 2006. Retrieved 5 April 2015.
  11. ↑ Glansdorff, Nicolas; Ying Xu; Labedan, Bernard (9 July 2008). "The Last Universal Common Ancestor: emergence, constitution and genetic legacy of an elusive forerunner". Biology Direct. 3: 29. doi:10.1186/1745-6150-3-29. ISSN 1745-6150. PMC 2478661. PMID 18613974.
  12. ↑ Schopf, J. William; Kudryavtsev, Anatoliy B.; Czaja, Andrew D.; Tripathi, Abhishek B. (5 October 2007). "Evidence of Archean life: Stromatolites and microfossils". Precambrian Research. 158 (3–4): 141–155. Bibcode:2007PreR..158..141S. doi:10.1016/j.precamres.2007.04.009. ISSN 0301-9268.
  13. ↑ Ohtomo, Yoko; Kakegawa, Takeshi; Ishida, Akizumi; et al. (January 2014). "Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks". Nature Geoscience. 7 (1): 25–28. Bibcode:2014NatGe...7...25O. doi:10.1038/ngeo2025. ISSN 1752-0894.
  14. ↑ Borenstein, Seth (13 November 2013). "Oldest fossil found: Meet your microbial mom". Excite. Yonkers, New York: Mindspark Interactive Network. Associated Press. Archived from the original on 29 June 2015. Retrieved 31 May 2015.
  15. ↑ Pearlman, Jonathan (13 November 2013). "Oldest signs of life on Earth found". The Daily Telegraph. London. Archived from the original on 16 December 2014. Retrieved 15 December 2014.
  16. ↑ Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (16 November 2013). "Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia". Astrobiology. 13 (12): 1103–1124. Bibcode:2013AsBio..13.1103N. doi:10.1089/ast.2013.1030. ISSN 1531-1074. PMC 3870916. PMID 24205812.
  17. ↑ Panno 2005, pp. xv-16
  18. ↑ NAS 2008, p. 17 Archived 30 June 2015 at the Wayback Machine
  19. ↑ Tree of Life. Evogeneao. Data obračenja 14 maja 2025 rok.
  20. ↑ Futuyma, Douglas J., ed. (1999). "Evolution, Science, and Society: Evolutionary Biology and the National Research Agenda" (PDF) (Executive summary). New Brunswick, New Jersey: Rutgers University. OCLC 43422991. Archived from the original (PDF) on 31 January 2012. Retrieved 24 November 2014.

Retrieved from "https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/isv/Evolucija&oldid=6660056"