Wp/isv/Afrihili

Jezyk

Afrihili

Ɛl-Afrihili
Obča informacija
Stvorjeny	K.A. Kumi Attobrah
Data stvorjenja	1970
Pismo	latinica
Celj
Umětne jezyky Zonalne pomočne jezyky Na osnově različnyh jezykov Afriky
Jezyčne kody
ISO 639-2	afh
ISO 639-3	afh

Afrihili (Ni Afrihili Oluga «jezyk afrihili») jest umětny zonalny pomočny jezyk, stvorjeny v 1970 g. ganskym inženjerom K.A. Kumi Attobrah (Kumi Atɔbra), da by služil kako lingva franka vo vsej Afrikě. Nazva jezyka jest sospoljen​je slov «Afrika» i «svahili». Avtor, urodženec městnosti Akrokeri (Akrokɛri) v Ganě, prvično prišel na ideju stvorjen​ja jezyka podčas morskoj puti od Dovera do Kale. Po jegovomu naměru tutoj jezyk iměl «ukrěpiti jedinstvo i razuměn​je srěd različnyh narodov afrikanskogo kontinenta, snižiti razhody na pečatan​je prěvodov i sprijati trgovan​je.» Jezyk byl zamysljeny tako, da by afrikancam byl legky za učen​je.

Slovosbor sodrživaje slova vzete iz različnyh afrikanskyh jezykov, a takože slova iz drugyh izvorov, ktore jednakože sut «natoliko afrikanizovane, že uže ne izdavajut se čudžimi». Mimohodom, avtor ne podavaje konkretne etimologije. Fonologija, morfologija i sintaksa takože sut osnovane na raznyh afrikanskyh jezykah, osoblivo svahili i akan. Govoriteljam indoevropejskyh jezykov gramatika jezyka afrihili može izdavati se složenoju, ibo sodrživaje mnogo specifičnyh afrikanskyh elementov, napriklad upotrěbjen​je infiksov. Interesno svojstvo jezyka jest to, že vse imenniky načinajut se od samoglasky i končet se na samoglaskě, takto legko jest odličati imenniky od drugyh čestij molvy. Množina tvori se zaměnoju početnoj samoglasky.

Afrihili piše se latinskym pismom s dvoma dodanymi samoglaskami Ɛ ɛ i Ɔ ɔ, ktore sut harakteristične někojim zapadnoafrikanskym jezykam, napr. akan, ewe, joruba (v Beninu) i lingala, i izgovorjene kako [ɛ] i [ɔ]. Sut sedm samoglasok (a ɛ e i ɔ o u) i 21 suglasku (p t ch k, b d j g, m n ny, f s sh h, v z, l r y w), izgovorjene kako v anglijskom: ch [t͡ʃ], sh [ʃ], j [d͡ʒ], y [j]. Jezyk ne imaje tony, a udarjen​je vsegda jest na prědposlědnjej samoglaskě. Vozklicalny znak nahodi se na početku rěčen​ja, pytalny znak na koncu.

Ne jest znano koliko ljudij vladaje jezykom afrihili. Suglasno věsti v «African Research Bulletin» okolo tyseča ljudij učili se afrihili v neutočnjenom stupnju, «nagrady byli priznane najlěpšim studentam novogo jezyka v 1970, 1974, 1978 i 1982 lětah» i ekzemplar gramatiky iměla byti podarovany prědsědniku Organizacije afrikanskogo jedinstva, ale dalših odnošenij do afrihili nikogda ne bylo poslě toj publikcije.

Priklad

Afrihili yɛ oluga olawunten lilɛdabwa paasa pe du ni aluga na aluganda pe Afrika tɛ du ni ense pe ni awusinu ababan.
Afrihili jest novy medžunarodny jezyk, iztvorjeny iz vsih jezykov i dialektov Afriky za vse narody Velikogo kontinenta.

Literatura

• Attobrah, K.A. Kumi (1970). Ni Afrihili Oluga. The African Continental Language.
• Annis, William S. (2014). "Afrihili: An African Interlanguage". Fiat Lingua (aprilj 2014) (na anglijskom).
• Annis, William S. "Afrihili Notes". lingweenie.org (na anglijskom).