Wp/isv/Ꚅ

Ꚅ, ꚅ (žwe) jest bukva razširjenogo kiriličnogo alfabeta, ligatura bukv з i ж.^[1] Ona byla čest abhazskogo pravopisa od 1862 do 1926 g. i označala labializovany zvučny postalveolarny sibilant [ʒʷ], v nyněšnjej abhazskoj ortografiji prědstavjeny dvuznakom жә.

Rukopisna forma bukvy ꚅ prvy raz pojavila se v prvoj gramatikě abhazskogo jezyka, napisanoj Pjotrom Uslarom v 1862 g.^[2] V 1887 g. ukrajinsky pedagog Myhajlo Zavadskyj izdal Uslarovu knigu v pečatnoj formě, s několikymi izměnami v ortografiji.

Bukva ꚅ takože pojavjaje se v bukvaru Ivana Bartolomeja (1865), ktory opisyvaje ju kako zvuk /žzw/,^[3] i v bukvaru Dmitrija Gulia i Konstantina Mačavariani (1892)^[4] i dělah Andreja Čočua, napr. v bukvaru iz 1909 g.^[5] i različnyh drugyh tvorbah.^[6]

Pored tutoj bukvy, abhazsky takože iměl variant s brevisom, ꚅ̆.

Alfabet Uslara (1862)	Alfabet Zavadskogo (1887)
	Alfabet Gulia/Mačavariani (1892)
	Alfabet Čočua (1925)

Kodovanje

Kodovanje		Ꚅ	ꚅ
Nazva v Unikodu		CYRILLIC CAPITAL LETTER ZHWE	CYRILLIC SMALL LETTER ZHWE
Unikod	šestnadseterična sistema	U+A684	U+A685
Unikod	deseterična sistema	42628	42629
HTML	šestnadseterična sistema	`Ꚅ`	`ꚅ`
HTML	deseterična sistema	`Ꚅ`	`ꚅ`

Iztočniky

↑ "Proposal to encode four Cyrillic characters in the BMP of the UCS" (PDF) (na anglijskom). 31 januara 2012. str. 5, 38, 40. Data dostupa: 17 novembra 2025.
↑ Услар, Петр (1862). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. Абхазскій языкъ (PDF). Тифлисъ.
↑ Бартоломей, Иван Алексеевич (1865). Абхазскій букварь (PDF). Тифлисъ. str. 1–2.
↑ Гулиа, Д.И.; Мачавариани, К.Д. (1892). Абхазская азбука. Главнѣйшія молитвы и заповѣди на абхазскомъ и церковно-славянскомъ языкахъ (PDF). Тифлисъ. str. 9, 13.
↑ Ч̆оч̆уа, А.М. (1909). Аԥсуа Анбан, Абхазская азбука (PDF). Тифлисъ: Изданiе Кавказскаго Учебнаго Округа. str. 8–9.
↑ Napriklad: Ꚓоꚓуа, А.М. (2025). "17. Aꚋакуаꚅ". Аҧсуа бѵзꚗа. Анбан аш̆ꚋах̔ аҵаҩѵ ііҵаша / Для изучения после букваря (PDF). Аԛуа [Suhumi]. str. 15.

**Kirilica** smenšiti[pogled | besěda | izměniti]
V slovjanskyh jezykah	А Б В Г Ѓ Ґ Д ДЖ Ђ Е Ё Є Ж З З́ Ѕ И Й І Ї Ј К Ќ Л Љ М Н Њ О П Р С С́ Т Ћ У Ў Ф Х Ц Ч Џ Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
Staroslovjanske bukvy	Ꙃ Ꙁ Ꙅ Ꙉ Ꚛ Ꙩ Ꙫ Ꙭ ꙮ Ѻ Ҁ Ѹ Ꙋ Ѡ Ѿ Ѽ Ꙡ Ꙑ Ꙏ Ѣ Ꙓ Ꙕ Ꙗ Ѥ Ѫ Ѭ Ѧ Ѩ Ꙙ Ꙝ Ꙛ Ѯ Ѱ Ѳ Ѵ Ѷ
Neslovjanske bukvy	Ӑ А̄ Ӓ А̨ Ӕ Г̆ Ғ Ӻ Ӷ Ҕ Ҕ̆ Ԁ Ԃ Ꚁ Ꚉ Д̆ Ԫ Ԭ Ӗ Е̨ Э̨ Ә Ӛ Ӂ Җ Ӝ Ꚃ Ҙ Ӟ Ԅ Ԇ Ӡ Ǯ Ꚅ Ꚅ̆ Ѝ Ӣ Ӥ Ҋ І̨ К̆ Ҡ Қ Қ̇ Қ̊ Ӄ Ӄ̆ Ҟ Ҝ Ԟ Ӆ Ԓ Ԉ Ԡ Ԕ Ӎ Ң Ҥ Ӈ Ԩ Ԋ Ԣ О̆ Ӧ Ө Ӫ Ҩ Ԥ Ҧ Ԛ Ԛ̆ Ԛ̄ Ԛ̇ Ԛ̊ Ҏ Ԗ Ҫ Ԍ Ҭ Ԏ Ꚑ Ꚋ Ꚍ Ꚍ̆ Ҵ Ꚓ Ӳ Ӯ Ү Ұ Ӱ У̊ У̨ Х̆ Ҳ Ӽ Ӿ Ӿ̊ Һ Ԧ Ꚕ Ꚏ Ꚏ̆ Ҷ Ӌ Ҹ Ӵ Ꚇ Ꚇ̆ Ҽ Ҿ Ҽ̆ Џ̆ Ш̆ Щ̆ Ꚗ Ꚗ̆ Ӏ Ҍ Ӹ Ы̄ Ꙟ Я̨ Ԙ Ԝ
Druge znaky	҂ (tyseč) ⃝ (deset tyseč) ҈ (sto tyseč) ҉ (milion) ꙰ (deset milionov) ꙱ (sto milionov) ꙲ (miliard) ҄ (kamora) ҇ (pokrytje) ҃ (titlo) ꙳ (asterisk)
Kirilične azbuky	Abhazska Bělorusska Bulgarska Makedonska Medžuslovjanska Molodcovska Russka Srbska Staroslovjanska Ukrajinska
Daljše	Spisok jezykov upotrěbjajučih kirilicu Sravniteljna tabela kiriličnyh alfabetov Starokirilične čisla

Ж ←	Varianty kiriličnoj bukvy З	→ И
З з · З́ з́ · З̀ з̀ · З̌ з̌ · З̆ з̆ · З̑ з̑ · Ӟ ӟ · З̇ з̇ · З̊ з̊ · Ҙ ҙ · Ԅ ԅ · Ԇ ԇ · Ӡ ӡ · Ǯ ǯ · Ӡ̇ ӡ̇ · Ӡ̊ ӡ̊ · Z z · Ꙁ ꙁ · Ꙃ ꙃ · Ѕ ѕ · Ꙅ ꙅ · Ꚃ ꚃ · Ꚅ ꚅ · Ꚅ̆ ꚅ̆ · Ꚉ ꚉ

Е ←	Varianty kiriličnoj bukvy Ж	→ З
Ж ж · Ж̀ ж̀ · Ӂ ӂ · Ж̑ ж̑ · Ӝ ӝ · Ж̇ ж̇ · Ж̊ ж̊ · Ж̊ ̇ ж̊ ̇ · Җ җ · · · Ԫ ԫ · Ꚅ ꚅ · Ꚅ̆ ꚅ̆

[1] "Proposal to encode four Cyrillic characters in the BMP of the UCS" (PDF) (na anglijskom). 31 januara 2012. str. 5, 38, 40. Data dostupa: 17 novembra 2025.

[2] Услар, Петр (1862). Этнографія Кавказа. Языкознаніе. Абхазскій языкъ (PDF). Тифлисъ.

[3] Бартоломей, Иван Алексеевич (1865). Абхазскій букварь (PDF). Тифлисъ. str. 1–2.

[4] Гулиа, Д.И.; Мачавариани, К.Д. (1892). Абхазская азбука. Главнѣйшія молитвы и заповѣди на абхазскомъ и церковно-славянскомъ языкахъ (PDF). Тифлисъ. str. 9, 13.

[5] Ч̆оч̆уа, А.М. (1909). Аԥсуа Анбан, Абхазская азбука (PDF). Тифлисъ: Изданiе Кавказскаго Учебнаго Округа. str. 8–9.

[6] Napriklad: Ꚓоꚓуа, А.М. (2025). "17. Aꚋакуаꚅ". Аҧсуа бѵзꚗа. Анбан аш̆ꚋах̔ аҵаҩѵ ііҵаша / Для изучения после букваря (PDF). Аԛуа [Suhumi]. str. 15.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]