Wp/isv/Paločka

Ӏ, ӏ (paločka, rus.: палочка, avar.: гӀучӀ, lezg.: цӀар) jest bukva razširjenoj kirilice, upotrěbjajema v sučasnyh kiriličnyh alfabetah vsih sěverozapadno- i sěverovozhodnokavkazskyh jezykov kromě abhazskogo.

Historija

Tablica s tekstom na čečenskom jezyku. Paločka jest prědstavjena cifroju 1.

Kirilična paločka byla vvedena v procesu kirilizacije alfabetov sěvernokavkazskyh jezykov na koncu 1930-yh lět. Ona proizhodi bezposrědnje od arabskoj bukvy alif (ا), a jejna nazva znači «kyjek». V Sovětskom sojuzu mnoge ne-russke kirilične azbuky sodrživali samo bukvy iz russkogo s obzirom na russke pišeče mašiny. Za zvuky odsutne v russkom upotrěbjali se dvuznaky i druge kombinacije bukv. Izključenjem byla paločka, ibo zaměsto bukvy koristala se cifra 1, ktora na mnogyh pišečah mašinah izgledala kako rimska cifra I. Daže dnešnjego dnja često koristaje se cifra 1 zaměsto paločky (ili daže latinskogo I ili ukrajinsko-bělorusskogo І), medžu drugymi za to, že paločka jest odsutna v mnogyh klaviaturnyh razkladah i ne vsegda izobražaje se popravno na kompjuternyh ekranah.

Ačekoli v principu ne različaje se medžu velikoju i maloju bukvami, v Unikod takože byla vvedena mala bukva, ktora v mnogyh fontah izgledaje kako mala latinska bukva l. Jednakože jejna funkcija jest neizrazna i ona upotrěbjaje se rědko.

Izgovor

Paločka v občem izpolnjaje diakritičnu funkciju: ona ne imaje vlastno fonetično značenje, ale modifikuje prědhodnu bukvu, najčestěje na ejektivnu ili faringalnu suglasku. Napriklad: avar.: кӀалъазе [kʼaˈɬaze] «govoriti», čeč.: бӏаьрг [bˀærg] «oko». V někojih jezykah ona takože može služiti kako samostojny zvuk:

• V čečenskom ona označaje zvučny faringalny frikativ ili eksplosiv (napr. ӏаж [ʡaːʒ] «jabloko», ӏаьржа [ˈʕærʒa] «črny»)
• V kabardino-čerkesskom i adygejskom ona označaje glotalnu pauzu (napr. иӏэн [jəʔan] «iměti», елъэӏуащ [jaɬaˈʔʷaːɕ] «on sprosil jej»).

Paločka uvažaje se samostojnoju bukvoju jedino togda, kogda ona prědstavjeje vlastny zvuk. V slučajah, kogda ona izpolnjaje diakritičnu funkciju, kombinacija suglasky s paločkoju zajmaje oddělno město v alfabetu, napr. гӏ, кӏ, пӏ, хӏ, цӏ, чӏ i t.d.

Kodovanje

Kodovanje		Ӏ	ӏ
Nazva v Unikodu		CYRILLIC LETTER PALOCHKA	CYRILLIC SMALL LETTER PALOCHKA
Unikod	šestnadseterična sistema	U+04C0	U+04CF
	deseterična sistema	1216	1231
HTML	šestnadseterična sistema	Ӏ	ӏ
	deseterična sistema	Ӏ	ӏ

• Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Palochka» v Vikipediji na anglijskom (spis avtorov; dozvoljenje CC BY-SA 4.0).
• Tutoj članok imaje prěvod iz članka «Палочка (кириллица)» v Vikipediji na russkom (spis avtorov; dozvoljenje CC BY-SA 4.0).