Wp/isv/Ї (kirilica)

Ї, ї (Ji, deseterično I s tremoju) jest bukva kiriličnoj azbuky, koristajema v ukrajinskom, karpato-rusinskom i panonsko-rusinskom jezykah, v ktoryh ona označaje jotovano і: [ji]. V latinizaciji ona transliteruje se na ji ili i, poněkogda takože na ï.

Prvopočetno ona byla osnovna forma bukvy і v staroslovjanskoj azbukě, prějeta od grečskoj praktiky pisanja tremy za označenje, že ona poslě samoglasky izgovorjaje se kako samoglaska [i], a ne kako [j]. Jednakože v 18. stolětju dvě točky tremy zaměnili se jednoju, može pod vlivom latinskoj bukvy i, a v ukrajinskom bukva ї načela služiti za različenje medžu zvukami [i] i [ji].
V 19. stolětju bukva ї byla vvedena v ukrajinsky pravopis, najprvo v želehivku 1886 g. Na početku ona takože služila za označenje «silno smekčenogo [i]» poslě zubnyh suglaskah д, т, з, ц, с, л i н, osoblivo v pozicijah, kde ona razvila se iz staroslovjanskoj jati (napr. хлїб, дїд, нинї, цїлий), kogda jednočasno bukva і koristala se za označenje zvuka razvitogo iz davnogo [o] (napr. тік, діл). Tuta razlika jestvovala glavno na zapadu Ukrajiny, na vozhodu byla odsutna. Vslěd togo v kompromisnom pravopisu 1928 g. ї koristaje se samo na početku slova, poslě samoglasky, poslě mekkogo znaka ili poslě apostrofa. Jednakože v rusinskom starějša norma ostala.
Prěd vvedenjem bukvy ј v srbsky i pozdněje v makedonsky pravopisy, zaměsto njej poněkogda koristala se bukva ї za označenje glasky [j].
V prvoj pečatanoj gramatikě udmurtskogo jezyka iz 1775 g. («Сочиненія принадлежащія къ грамматикѣ вотскаго языка»), ktorogo avtorom pravdopodobno byl kazanjsky arhiepiskop Veniamin Pucek-Grigorovič, bukva ї byla upotrěbjena prěd samoglaskami, napr. кїо́нъ «volk», сїисько̀ «ja jem» (v sučasnoj ortografiji кион, сиисько).[1]
Kodovanje
[edit | edit source]| Kodovanje | Ї | ї | |
|---|---|---|---|
| Nazva v Unikodu | CYRILLIC CAPITAL LETTER YI | CYRILLIC SMALL LETTER YI | |
| Unikod | šestnadseterična sistema | U+0407 | U+0457 |
| deseterična sistema | 1031 | 1111 | |
| HTML | šestnadseterična sistema | Ї |
ї |
| deseterična sistema | Ї |
ї | |
| alfabetična sistema | &#YIcy; |
&#yicy; | |
Iztočnik
[edit | edit source]- ↑ Ившин, Л.М. (2010). Становление и развитие удмуртской графики и орфографии в XVIII — первой половине XIX века (na russkom). Екатеринбург–Ижевск: УрО РАН. str. 59–61. ISBN 978-5-7691-2135-7.
| З ← | Varianty kiriličnyh bukv И, Й, I, Ј | → К |
|---|---|---|
|
И и
· И́ и́
· Ѝ ѝ
· Й й
· Ӣ ӣ
· Ӥ ӥ
· Ӥ̄ ӥ̄
· И̂ и̂
· И̇ и̇
· Иᵸ иᵸ
· Ҋ ҋ
· І ı
· І́ і́
· І̆ і̆
· І̄ і̄
· Ї ї
· І̂ і̂
· І̄̀ і̄̀
· І̨ і̨
· | ||