Wp/inh/ГIалгIайчен истори

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | inh(Redirected from Wp/inh/ГIалгIай искар)
Wp > inh > ГIалгIайчен истори
Jump to: navigation, search

ГIалгIайчен истори (эрс: История Ингушетии, ингал: History of Ingushetia) —


Эрсий Импери чу

Caucasus 1060n map de.png
GASSR.png

ГӀалгӀайчеса 1770 шера Эрсий Паччахьалкхеца вӀашагӀкхетара барт баьб. 1860 шера Эрсий урхаза ШоллагӀча Александраса деннача амарца ДаьгӀасте Малхбоале оагӀоргахьа Тийрка гаргаре кхелла хиннай. Цу чу вӀашкакхийттай Нохчийи, ГӀалгӀайи, Лоамийи паччахьалкхенаш.

1920 шера мутхьoл бетта, социал-демократа Ӏаьдал эттача, Тийрка гаргаре йохаяь хиннай, Нохчий яр Ичкерийца вӀашкатехай, ГӀалгӀай яр Лоамийца техай, шоай мукъам кхаьча.

Совета Союза лоаттаме

Баьцамеа бетта 7-гӀа дийнахьа 1924 ш. вIашагIъейллай ГӀалгӀай автономни область. Цу ханара лоархIаш да гӀалгӀай паччахьалкхе кхоллар.

Лайчила 15 дийнахьа 1934 ш. Нохч-ГӀалгӀай область хьаяьй. Чантара 5 дийнахь 1936 шера цох Нохч-ГӀалгӀай АССР хьаяьй.

Саькур бетта 1944 шера ГӀалгӀайи Нохчии Къамаш бехк боацаш Сибаре Ӏодахьтарца цар мехкаш дохадаьд, сийзадаьхад. ГӀалгӀайче хӀираш дӀалаьца хиннай Наьсарера гаргаре я аьнна.

9-гӀча Нажгамсхойчу 1957 шера Нохч-ГӀалгӀай къамаш Даьхех кхетарца цар АССР а меттаоттаяьй (цига денц ГӀалгӀай Супа лаьтташ, Нана-лаьтта дӀадаьккхад, Зовр-ковх дӀатеха).

ГӀалгӀай Республика

Шоай цIабаьхкача хана денз гӀалгӀай бокъонашца шоай лаьтташ (ГIалме шахьари Бурои) юхадаккха гӀерташ хиннаб. АьрхIий бетта йовхье — Лай чилла бетт духе 1992 шера из бахьан долаш гIалгIашта хIиришта юкъе герзаца вIашдухьале ийккхар. ХӀанза тӀехьа из дов къаьстадац.

Баьцамеа бетта 11-гӀа дийнахьа 1999 ш. ГIалгIай Республика Халкъа Гуллама законаца тIаийцай ГIалгIай паччахьалкхен байракх. ТIехьагIа, 2014 ш. ГIалгIай Мехкдаь амарца из ди дездаьд паччахьалкхен цIай санна.

ТIатовжамаш