Wp/inh/ГIалгIайчен истори

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | inh(Redirected from Wp/inh/ГIалгIай искар)
Wp > inh > ГIалгIайчен истори
Jump to: navigation, search

ГIалгIайчен истори (эрс: История Ингушетии, ингал: History of Ingushetia) —


Эрсий Импери чу[edit]

Caucasus 1060n map de.png
GASSR.png

ГӀалгӀайчеса 1770 шера Эрсий Паччахьалкхеца вӀашагӀкхетара барт баьб. 1860 шера Эрсий урхаза ШоллагӀча Александраса деннача амарца ДаьгӀасте Малхбоале оагӀоргахьа Тийрка гаргаре кхелла хиннай. Цу чу вӀашкакхийттай Нохчийи, ГӀалгӀайи, Лоамийи паччахьалкхенаш.

1920 шера мутхьoл бетта, социал-демократа Ӏаьдал эттача, Тийрка гаргаре йохаяь хиннай, Нохчий яр Ичкерийца вӀашкатехай, ГӀалгӀай яр Лоамийца техай, шоай мукъам кхаьча.

Советски Хоттар чу[edit]

Цхьаькха шу даьлча, 20 Нажгамсхой бетта 1921 шера, Нохчечои ГӀалгӀайчеи, Черсашцаи, Балкарцашцеи, ХӀирашцеи вӀашагӀъэяь Лоамий мохк хьаметтаоттабаьб. Лайчил бетта 7-гӀа дийнахьа 1924 шера Лоаме йохаяьй, цунца Эрсий мехка чу ГӀалгӀайче кхелла хиннай.

15 Нажгамсхой 1934 шера Нохч-ГӀалгӀай мукъа гаргаре хьаяьй. 5-гӀа Чантара 1936 шера цох Нохч-ГӀалгӀай АССР хиннай.

Саькур бетта 1944 шера ГӀалгӀайи Нохчии Къамаш бехк боацаш Сибаре Ӏодахьтарца цар мехкаш дохадаьд, сийзадаьхад. ГӀалгӀайче хӀираш дӀалаьца хиннай Наьсарера гаргаре я аьнна.

9-гӀча Нажгамсхойчу 1957 шера Нохч-ГӀалгӀай къамаш Даьхех кхетарца цар АССР а меттаоттаяьй (цига денц ГӀалгӀай Супа лаьтташ, Нана-лаьтта дӀадаьккхад, Зовр-ковх дӀатеха).

15-гӀча Бекаргах 1991 шера НГӀАССР Нохч-ГӀалгӀай Социал Барте Полития аьнна цӀи тилла хиннай.

1-гӀа товче 1991 шера НГӀАССР Лекхарча Кхетачено йийкъай шин даькъах.

Шоай цIабаьхкача хана денз гӀалгӀай бокъонашца шоай лаьтташ (ГIалме шахьари Бурои) юхадаккха гӀерташ хиннаб. АьрхIий бетта йовхье — Лай чилла бетт духе 1992 шера из бахьан долаш гIалгIашта хIиришта юкъе герзаца вIашдухьале ийккхар. ХӀанза тӀехьа из дов къаьстадац.

Политие юкъеяхай пхиъ гаргаре (бокъонца гӀалгӀай йола Зовр-ков гаргаре а лоархаш): Зовр-ков гаргаре, Наьсаре гаргаре, МогӀaлбикера гаргаре, Сунже гаргаре, Лоаме. Юкъера гӀала - Магате. Из гӀала хьалха Оалой мехка юкъера гӀалий цӀи йолаш а я из яьгӀача метте а яьгӀа.

ТIахьожаяргаш[edit]