Wp/grc/Ῥωμαίων βασιλεία ἐπὶ τῶν Κωνσταντίνου καὶ Οὐαλεντινιανοῦ (324–379)

Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Ὁ χρόνος οὗτος τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς δηλοῖ τὴν ἀρχὴν τῆς ἱστορίας ἣν ὕστερον Βυζαντίνην καλοῦσιν, ἐν ᾧ τῆς βασιλείας ἡ ἔδρα μετετέθη ἐκ Ῥώμης εἰς Κωνσταντινούπολιν. Κωνσταντῖνος δέ, μετὰ τὸ νικῆσαι τοὺς ἀντιπάλους, ἔθηκε τὴν νέαν πόλιν ἔδραν τῆς ἀρχῆς. Ἐν τοῖς χρόνοις τούτοις ἐτέθη τὰ θεμέλια, καθ’ ἃ ὕστερον ἡ ἀρχὴ ἐστηρίχθη.

Ἀλλαγαὶ μεγάλαι ἐγένοντο ἐν τῇ διοικήσει, τῷ στρατεύματι, καὶ τοῖς νομίσμασιν· ἡ δὲ χριστιανικὴ πίστις ἐγένετο ἐπὶ τιμῆς, καὶ ἡ πολιτεία πᾶσα μετεβλήθη.

Ὁ καιρὸς Κωνσταντίνου (324–337)

Μετὰ τὴν νίκην ὁ Κωνσταντῖνος ἥνωσε τὴν βασιλείαν καὶ ἀνέδειξεν Κωνσταντινούπολιν νέαν μητρόπολιν. Διείλε τὰς ἀρχὰς, τὰς μὲν πολιτικὰς τῶν δὲ στρατιωτικῶν, καὶ τὸ στράτευμα ἀνέπλασεν εἰς δυνάμεις ἐπὶ πορείαν ἑτοίμους καὶ φυλακὰς ἐπ᾽ ὁρίοις. Ἔκοψε καὶ νόμισμα νέον, τὸν σόλιδον, ὃς διέμεινεν πολλοὺς αἰῶνας. Πρὸς τούτοις τὴν ἐκκλησίαν προέκρινε, τὴν μεγάλην σύνοδον συναγαγών καὶ ἱερὰ λαμπρὰ ᾠκοδόμησεν.

Οἱ διάδοχοι Κωνσταντίνου

Μετὰ τὸν θάνατον Κωνσταντίνου οἱ υἱοὶ διεμέρισαν τὴν ἀρχήν. Κωνστάντιος μὲν ἐκράτει τῆς ἀνατολῆς καὶ τὰ πράγματα διῴκει· Ἰουλιανὸς δ᾽ ἐπειρᾶτο τὰ πάτρια ἀνακαλεῖν, ἀλλ᾽ οὐ πολὺ ὕστερον ἀπέθανεν. Μετὰ ταῦτα Ἰοβιανὸς ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, βραχὺν δὲ χρόνον ἔζησεν.

Ἡ δυναστεία Οὐαλεντινιανοῦ (364–379)

Οὐαλεντινιανὸς ἔλαβε τὸ κράτος ἐν τῇ δύσει καὶ τὸν ἀδελφὸν Οὐάληντα κατέστησεν ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς. Ὁ καιρὸς οὗτος ἦν πλήρης ἐρίδων περὶ τῆς πίστεως καὶ κινδύνων ἀπ᾽ ἐθνῶν. Ὁ δὲ θάνατος Οὐάληντος ἐν τῇ ἐν Ἀδριανουπόλει μάχῃ δεινὴν ἀσθένειαν τῆς Ῥωμαίων δυνάμεως ἐδήλωσεν.

Κληρονομία τῶν δυναστειῶν

Αἱ Κωνσταντίνου καὶ Οὐαλεντινιανοῦ δυναστεῖαι τὴν βάσιν ἔθηκαν τοῦ καθ᾽ Ἀνατολὰς Ῥωμαίων χαρακτῆρος. Ἡ μὲν διοίκησις καὶ ἡ θρησκεία ἐρρυθμίσθησαν οὕτως, ὥστε τὸν τῆς ἀρχῆς χαρακτῆρα ἐπὶ μακρὸν διαπλάσασθαι. Μετὰ ταῦτα Θεοδόσιος ἔλαβε τὴν ἀρχήν, ὃς τὴν νέαν τάξιν ἔτι μᾶλλον ἐβεβαίωσεν.