Wp/grc/Ἱστορία τῆς Ἰσπανίας
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ ἱστορία τῆς Ἰσπανίας ἐκτείνεται διὰ χιλιετηρίδων, ἀρξαμένη ἀπὸ τὰς ἀρχαίας μεσογειακὰς σχέσεις, ἔπειτα τὴν Ῥωμαϊκὴν κατάκτησιν, τὴν μεσαιωνικὴν διαιρεσίαν, τὸ μέγεθος τῆς αὐτοκρατορίας καὶ τὴν εὐδαιμονίαν, εἶτα τὴν παρακμήν, τὴν τυραννίδα, καὶ τέλος τὴν νεωτέραν δημοκρατίαν. Κειμένη ἐν τῇ Ἰβηρικῇ χερσονήσῳ, ἡ χώρα αὕτη, σταυροδρόμιον πολιτισμῶν καὶ δυνάμεων, πολλάκις ἤλλαξε τὴν ἑαυτῆς φύσιν καὶ τὴν ἐν τῷ κόσμῳ θέσιν.
Ἀρχαία Ἰβηρία καὶ Ῥωμαϊκὴ Ἱσπανία
[edit | edit source]Οἱ μὲν πρῶτοι κάτοικοι τῆς Ἰβηρίας—Ἴβηρες, Κελτοί, Ταρτήσιοι καὶ ἄλλοι—ἐπραγματεύοντο πρὸς Ἕλληνας καὶ Φοίνικας. Ἐπὶ Ῥωμαίων δέ, ἡ χερσόνησος ὑπετάγη καὶ Ἰσπανία ὠνομάσθη, καὶ μέρος τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀρχῆς ἐγένετο· τὸν νόμον, τὴν γλῶσσαν, τὰς ὁδοὺς καὶ τὴν διοίκησιν Ῥωμαϊκήν ἐδέξατο.
Βησιγότθοι καὶ Ἰσλαμικὴ Ἀλ-Ἀνδαλουσία
[edit | edit source]Μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Ῥώμης οἱ Βησιγότθοι Γερμανοὶ τὴν Ἰβηρίαν κατεῖχον. Ἐν ἔτει 711 οἱ Οὐμαϊάδαι Ἄραβες ἐνίκησαν, καὶ ἡ Ἀλ-Ἀνδαλουσία ἱδρύθη, ἔνθα ἡ μάθησις, ἡ τέχνη, καὶ ἡ μίξις πολιτισμῶν ἤκμασαν. Ἐν ταῖς βορείαις χώραις δὲ βασίλεια χριστιανικά, οἷον ἡ Ἀστουρία καὶ ὁ Λεών, ἤρξαντο μακρὰν ἀνάκτησιν τῆς χώρας, τὴν καλουμένην «Reconquista».
Ἡ Ἀνάκτησις καὶ ἡ πρῶιμος ἑνότης
[edit | edit source]Ἐν ἔτει 1492 οἱ χριστιανοὶ τὴν Γρανάδαν ἔλαβον, καὶ τὸν πόλεμον ἐτέλεσαν. Ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ὁ γάμος Φερδινάνδου τοῦ Ἀραγωνίου καὶ Ἰσαβέλλης τῆς Καστιλιανῆς ἑνότητα ἤγαγεν τῶν δύο στεμμάτων καὶ τὴν βασιλείαν συνεκέντρωσε. Τῷ αὐτῷ ἔτει ὁ Χριστόφορος Κολόμβος ἔπλευσε πρὸς τὰς καινὰς γᾶς, καὶ ἀρχὴν ἀποικιακὴν μεγάλην ἔστησαν.
Οἱ Ἅψβουργοι καὶ ὁ χρυσὸς αἰών
[edit | edit source]Ἐπὶ τῶν Ἅψβουργων βασιλέων, ἀπὸ Καρόλου τοῦ Πρώτου μέχρι Καρόλου τοῦ Δευτέρου, ἡ Ἰσπανία μέγιστον κράτος ἐγένετο καὶ ἀρχὴν ἤσκησεν ἐπ᾽ Ἀμερικῇ, Εὐρώπῃ καὶ Ἀσίᾳ. Ὁ λεγόμενος χρυσὸς αἰών, ἐν ᾧ τέχναι καὶ γράμματα ἤκμασαν, ἐπὶ Φιλίππου τοῦ Δευτέρου μέγιστον ἐφάνη· ἅμα δὲ καὶ τὰ πρῶτα σημεῖα παρακμῆς ἐνεφάνη.
Οἱ Βουρβῶνοι καὶ οἱ Εὐρωπαϊκοὶ πόλεμοι
[edit | edit source]Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ τελευταίου Ἅψβουργου πόλεμος περὶ τῆς διαδοχῆς ἐξέσπασεν· Βουρβῶνοι δὲ ἐβασίλευσαν, ἀλλὰ πολλὰ μέρη ἡ Ἰσπανία ἀπώλεσεν. Ἐν τῷ δεκάτῳ ὀγδόῳ αἰῶνι οἱ βασιλεῖς δι᾽ ἐπιτηδευμάτων μεταρρυθμίσεων ἐπεχείρουν νεωτερίζειν, ἀλλ᾽ ἡ εἰσβολὴ Ναπολέοντος, ὁ λεγόμενος πόλεμος τῆς Χερσονήσου, καὶ τὰ ἐν ταῖς Ἀμερικαῖς κινήματα ἐλευθερίας τὴν μοναρχίαν ἀνετάραξαν.
Ὁ δέκατος ἔνατος αἰών
[edit | edit source]Ὁ αἰὼν οὗτος ἐταράχθη πολέμοις καὶ στάσεσιν· Ἰσπανοὶ μὲν ἐμαχέσαντο πρὸς Ναπολέοντα, ἅμα δὲ φιλελεύθεροι καὶ ἀπολυταρχικοὶ διεμάχοντο. Αἱ πλεῖσται ἀποικίαι ἀπώλοντο, καὶ ἡ πολιτικὴ ἀστάθεια καὶ ἡ τῆς δυνάμεως παρακμὴ τὴν χώραν κατέσχον.
Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος, ἡ τυραννὶς τοῦ Φρανκίσκου Φράνκο, καὶ ἡ μετάβασις εἰς δημοκρατίαν
[edit | edit source]Μετὰ τὴν λεγομένην Δευτέραν Δημοκρατίαν ἐν τοῖς ἔτεσιν 1930 πόλεμος ἐμφύλιος ἐγένετο, καὶ Φρανκίσκος Φράνκο ἐπικράτησε τύραννος σχεδὸν τεσσαράκοντα ἔτη· τὸ ἴδιον ἦθος ἑκάστης ἐπαρχίας κατεπνίγη, καὶ ἡ πολιτεία εἰς μίαν μορφὴν ἠναγκάσθη. Μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐν ἔτει 1975 ἡ χώρα νέαν πορείαν ἔλαβε, καὶ ἐν ἔτει 1978 συντάγματι ἐστερεώθη δημοκρατία, βασιλείας κοινοβουλευτικῆς ὑπὸ Ἰωάννου Καρόλου τοῦ Πρώτου.
Νεωτέρα Ἰσπανία
[edit | edit source]Μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς τυραννίδος ἡ Ἰσπανία εἰς σταθερὰν δημοκρατίαν μετεβλήθη, τὴν οἰκονομίαν ποικίλως ἀνέπτυξεν, καὶ τὰ τῶν πολιτῶν δικαιώματα ἐν τῷ συντάγματι ἐστήριξεν. Ἐν ταῖς νεωτάταις ἡμέραις κρίσεις μὲν ἔπαθεν καὶ κινήματα ἀποσχίσεως ἐδοκίμασεν, ἅμα δὲ καὶ ἡ μνήμη τῶν παλαιῶν πολέμων καὶ τῆς αὐτοκρατορίας ἀνεκινήθη.