Wp/grc/Ἱπποκράτης
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Ἱπποκράτης (περὶ τὸ 460 – περὶ τὸ 370 π.Χ.), ἦν ἰατρὸς ἀρχαῖος Ἕλλην ἐκ τῆς νήσου Κῶ, ὃς νομίζεται εὐρέως ὡς ὁ "Πατὴρ τῆς Δυτικῆς Ἰατρικῆς."[1] Ἡ κυρία ἱστορικὴ ἀξία αὐτοῦ κεῖται ἐν τῷ θεμελιωδῶς μεταβάλλειν τὴν ἄσκησιν τῆς ἰατρικῆς ἐν τῷ κλασσικῷ κόσμῳ, ἀνυψώσας αὐτὴν ἀπὸ μίγματος θρησκευτικῶν τελετῶν καὶ δεισιδαιμονίας εἰς πειθαρχίαν συστηματικὴν καὶ ἐπαγγελματοσύνην. Μετέθηκεν τὴν διάγνωσιν ἀπὸ τῶν ὑπερφυσικῶν αἰτίων εἰς τὴν λογικὴν παρατήρησιν καὶ τὴν ἐπίδρασιν τῶν περιβαλλοντικῶν παραγόντων.
Αἱ Ἀρχαὶ τῆς Λογικῆς Ἰατρικῆς
[edit | edit source]Ὁ Ἱπποκράτης καὶ οἱ ἑταῖροι αὐτοῦ πρωτοπόροι ἐγένοντο τῆς ἐννοίας ὅτι ἡ νόσος ἐστὶ φύσει διεργασία, οὐ θεϊκή, ἐξ ἀνατροπῆς τῆς ἐσωτερικῆς ἰσορροπίας τοῦ σώματος ἢ ἐξωτερικῶν συνθηκῶν ἀναφυομένη. Αὕτη ἡ προσέγγισις ἐτόνιζε τὴν προσεκτικὴν κλινικὴν παρατήρησιν, ἀπαιτοῦσα τοὺς ἰατροὺς σημειοῦσθαι τὸν σφυγμόν, τὰς ἐκκρίσεις, τὰ σχήματα τοῦ πυρετοῦ, καὶ τὰς συνθήκας τοῦ βίου τοῦ νοσοῦντος πρὸς τὸ καταστῆσαι πρόγνωσιν.[2] Ἡ θεραπεία κατὰ τὸ αὐτοῦ σύστημα ἦν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον πραεῖα, τονίζουσα τὴν ἀνάπαυσιν, τὴν δίαιταν, τὸν καθαρὸν ἀέρα, καὶ τὴν καθαριότητα, ἐπιτρέπουσα τῇ φυσικῇ δυνάμει τοῦ σώματος τῆς ἰάσεως (φύσις) ἐπιτελεῖν τὸ ἔργον.
Ἡ Θεωρία τῶν Τεσσάρων Χυμῶν
[edit | edit source]Δόγμα κεντρικὸν καὶ καθοριστικὸν τῆς Ἱπποκρατικῆς σχολῆς ἦν ἡ θεωρία τῶν Τεσσάρων Χυμῶν: αἵματος, φλέγματος, ξανθῆς χολῆς, καὶ μέλαινης χολῆς.[3] Ἐνομίζετο ὅτι οὗτοι οἱ τέσσαρες χυμοὶ ἦσαν ἐξ ἀνάγκης συνδεδεμένοι τοῖς τέτταρσι στοιχείοις (ἀήρ, ὕδωρ, πῦρ, γῆ) καὶ ταῖς τέτταρσι ποιότησι (θερμόν, ψυχρόν, ὑγρόν, ξηρόν). Ἡ ὑγεία ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς τελείας ἰσορροπίας (εὐκρασία) τούτων τῶν χυμῶν ἐν τῷ σώματι. Ἡ νόσος προέκυπτεν ὅτε συνέβαινεν ἀνισορροπία (δυσκρασία), καὶ αἱ Ἱπποκρατικαὶ θεραπεῖαι ἀπέβλεπον εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἰσορροπίας διὰ ρυθμιζομένης διαίτης, γυμναστικῆς, λουτρῶν, ἤ, ἔν τισιν περιπτώσεσιν, ἀφαιρέσεως αἵματος.
Τὸ Ἱπποκρατικὸν Σῶμα
[edit | edit source]Τὸ Ἱπποκρατικὸν Σῶμα ἐστὶ συλλογὴ περίπου ἑξήκοντα ἀρχαίων Ἑλληνικῶν ἰατρικῶν κειμένων ἀποδιδομένων τῇ σχολῇ τοῦ Ἱπποκράτους καὶ γραφέντων ἐπὶ πολλοὺς αἰῶνας. Εἰ καὶ ὁ Ἱπποκράτης αὐτὸς ἔγραψε μέρος μόνον τῶν ἔργων, τὰ κείμενα ταῦτα συνόλως παριστῶσι τὴν ἰατρικὴν αὐτοῦ φιλοσοφίαν καὶ τὰς μεθόδους. Τὰ κείμενα καλύπτουσι πλῆθος θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων χειρουργικῶν διαδικασιῶν, κλινικῶν ἱστοριῶν, γυναικολογίας, ἀνατομίας, καὶ συμβουλῶν περὶ διαίτης καὶ προγνώσεως. Ἴστανται ὡς τὸ σπουδαιότατον σῶμα τῆς ἰατρικῆς φιλολογίας τὸ σωζόμενον ἀπὸ τῆς κλασσικῆς Ἑλληνικῆς ἐποχῆς, ἐπιδράσαντες τῇ ἰατρικῇ σκέψει ἐπὶ σχεδὸν δύο χιλιετηρίδας.
Ἡ Διηνεκὴς Ἠθικὴ Κληρονομία
[edit | edit source]Τὸ ἴσως μόνιμον ἀποτέλεσμα τοῦ Ἱπποκράτους ἐστὶ τὸ ἠθικὸν μέτρον ὃ ἔθετο τῷ ἰατρικῷ ἐπαγγέλματι. Ὁ Ἱπποκρατικὸς Ὅρκος (εἰ καὶ ἡ ἀκριβὴς συγγραφὴ καὶ χρονολογία αὐτοῦ ἀμφισβητεῖται) δεσμεύει τοὺς ἰατροὺς εἰς κώδικα ἠθῶν.[4] Ὁ κώδιξ οὗτος ἀπαιτεῖ τοὺς ἰατροὺς ὀμνύειν χρῆσθαι τῇ γνώσει αὐτῶν πρὸς ὠφέλειαν τῶν νοσούντων, ἀπέχειν τοῦ βλάπτειν (ἡ ἀρχὴ τοῦ πρῶτον μὴ βλάπτειν), τηρεῖν τὸ ἀπόρρητον τοῦ ἀσθενοῦς, καὶ διατηρεῖν τὴν ἀκεραιότητα τοῦ ἐπαγγέλματος. Ἡ ἐπιμονὴ αὕτη περὶ τοῦ ἠθικοῦ καθήκοντος μετέβαλε τὴν ἰατρικὴν εἰς πρᾶξιν ἠθικῶς ὑπεύθυνον.
Σχόλια
[edit | edit source]- ↑ Πλάτων, Πρωταγόρας 311b.
- ↑ Γαληνός, Περὶ Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων 6.3.
- ↑ Ψευδο-Ἱπποκράτης, Περὶ Φύσεως Ἀνθρώπου 4.
- ↑ Πλάτων, Φαῖδρος 270c.