Wp/grc/Ἰλίου Πέρσις
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.| Ἰλίου Πέρσις | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 «Ἡ πτῶσις τῆς Ἰλίου» Ὑπὸ Ἰωάννου Γεωργίου Τραουτμάννου (1713–1769)· ἐκ τῶν συλλογῶν τῶν μεγάλων δουκῶν τῆς Βάδης, ἐν Καρλσρούῃ. | ||||||||
|
Ἡ καλουμένη Ἰλίου Πέρσις ἔπος ἐστὶ παλαιὸν ἐκ τοῦ Τρωϊκοῦ κύκλου, διηγούμενον τὴν ἅλωσιν καὶ τὴν ἀπώλειαν τοῦ Ἰλίου ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων. Ἕπεται μὲν τοῖς ἐν τῇ Μικρᾷ Ἰλιάδι λεγομένοις, προηγεῖται δὲ τῶν Νόστων, οἳ τὴν τῶν ἡρώων ἐπάνοδον διηγοῦνται. Μέρος μὲν τῆς ποιήσεως ἀπόλωλεν, ἡ δὲ ὑπόθεσις αὐτῆς παρὰ τοῖς ὕστερον γραμματικοῖς τε καὶ ποιηταῖς σῴζεται.
Ποιητὴς δὲ τῆς Ἰλίου Πέρσεως ἐνομίζετο Ἀρκτῖνος ὁ Μιλήσιος, ἀνὴρ παλαιός, ὃν οἱ πλεῖστοι φασὶν ἀκμάσαι κατὰ τὸν ἕβδομον αἰῶνα πρὸ Χριστοῦ. Συνέθηκε δὲ τὸ ποίημα μέτρῳ τῷ ἡρῴῳ καὶ ἐν βιβλίοις δυσίν· τὸ δὲ πλῆθος τῶν στίχων ἀφανὲς γέγονεν, ὀλίγοι δέ τινες μόλις σώζονται.
Τὰ ἐν τῷ ἔπει γεγενημένα
[edit | edit source]Τῶν μὲν γνησίων στίχων οὐ πλείους ἢ δέκα περιείσιν· τὴν δὲ ὑπόθεσιν ἴσμεν ἔκ τε τῆς Χρηστομαθείας ἣν ὁ Πρόκλος συνέγραψεν, καὶ ἐκ τῶν παλαιῶν ὑπομνημάτων. Μαρτυρεῖ δὲ καὶ Οὐεργίλιος ἐν τῇ Αἰνειάδι, καὶ ἄλλοι ποιηταὶ, τὰ παραπλήσια.
Ἄρχεται μὲν τὸ ἔπος ἀπὸ τῶν περὶ τοῦ δουρατέου ἵππου. Οἱ γὰρ Τρῶες ἐν ἀγορᾷ βουλεύονται ὅ τι χρὴ ποιεῖν· καὶ οἱ μὲν κελεύουσιν ἐκβαλεῖν τὸν ἵππον κατὰ τῶν κρημνῶν, οἱ δὲ κατακαῦσαι, ἕτεροι δὲ τῇ Ἀθηνᾷ ἀναθεῖναι. Ταύτης δὲ τῆς γνώμης νικησάσης, εὐωχοῦνται καὶ πανηγυρίζουσιν, ὡς τῶν Ἑλλήνων ἀπαλλαγέντων.
Ἐπειδὴ δὲ ἑσπέρα ἐγένετο, δράκοντε δύο ἐξ ἁλὸς ἐξορμήσαντε τόν τε Λαοκόοντα καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἀποπνίγουσιν· ὅπερ οἱ Τρῶες σημεῖον θεῖον ἡγοῦνται, ὡς εἰς τὴν θεὰν ἐξαμαρτόντες. Ὁ δὲ Αἰνείας τὴν συμφορὰν προγνοὺς ὑπεξέρχεται μετ᾽ ὀλίγων τινῶν.
Νυκτὸς δὲ γενομένης, ὁ Σίνων πυρσὸν ἀνάπτει, καὶ οἱ ἐν τῷ ἵππῳ κεκρυμμένοι Ἀχαιοὶ ἐξελθόντες τάς τε πύλας ἀνοίγουσι καὶ τοὺς ἐκ Τενέδου καταπλεύσαντας δέχονται. Φονευόντων δὲ αὐτῶν τοὺς Τρῶας καὶ τὴν πόλιν ἐμπιπράντων, ὁ μὲν Νεοπτόλεμος ἐπὶ τοῦ ἑρκείου βωμοῦ τοῦ Διὸς τὸν Πρίαμον καταφεύγοντα κατασφάττει· ὁ δὲ Μενέλαος τὸν Δηίφοβον ἀνελὼν τὴν Ἑλένην ἀνακομίζεται. Αἴας δ᾽ ὁ Λοκρὸς Κασσάνδραν ἐκ τοῦ τῆς Ἀθηνᾶς ἱεροῦ βίᾳ ἀποσπᾷ, δι᾽ ἣν αἰτίαν ὕστερον ὑπὸ τῆς θεᾶς ἐν πελάγει ἀπόλλυται.
Ἕπονται δὲ καὶ ἄλλαι συμφοραὶ μείζους· Ὀδυσσεὺς μὲν γὰρ τὸν Ἀστυάνακτα ἀπὸ τοῦ τείχους ῥίπτει, Ἀνδρομάχη δὲ ἁλοῦσα δίδοται τῷ Νεοπτολέμῳ, Πολυξένη δὲ ἐπὶ τῷ τοῦ Ἀχιλλέως σήματι σφαγιάζεται.
Περὶ τοῦ ποιητοῦ καὶ τοῦ χρόνου
[edit | edit source]Ἀρκτῖνος ὁ Μιλήσιος εἴρηται ποιητὴς τῆς Ἰλίου Πέρσεως. Οἱ μὲν οὖν παλαιοὶ φασὶν αὐτὸν βιῶναι κατὰ τὸν ὄγδοον αἰῶνα, ἄλλοι δὲ ὕστερόν τινα χρόνον, ἴσως τὸν ἕβδομον, ἐπειδὴ ἡ τῆς ποιήσεως λέξις καὶ σύνθεσις τούτῳ μᾶλλον ἁρμόττειν δοκεῖ. Ἡ δὲ γλῶττα ἐπική ἐστι κατὰ τὸ Ὁμηρικὸν ἔθος, καὶ τὰ ἤθη τῶν ἡρώων τοῖς ἐν τῇ Ἰλιάδι ἐοίκασιν.
Περὶ τῆς ἐπιδράσεως καὶ τῆς ὑπολήψεως
[edit | edit source]Καίπερ δὲ τῆς ποιήσεως αὐτῆς ἀπολωλυίας, ἡ ὑπόθεσις τοῖς ὑστέροις παρέμεινεν. Οὐεργίλιος γὰρ ἐν τῇ Αἰνειάδι τὴν πτῶσιν τοῦ Ἰλίου διηγεῖται ὡς Τρῶες ἂν εἶπον, τῇ τῆς Ἰλίου Πέρσεως παραδόσει χρώμενος.
Ἐν δὲ ταῖς τέχναις καὶ ταῖς γραφαῖς ὁ μῦθος κοινὸν θέαμα ἐγένετο· Πολύγνωτος γὰρ ὁ Θάσιος ἐν Δελφοῖς πίνακας μεγάλους περὶ τῆς ἁλώσεως ἔγραψεν, ὧν τὴν περιγραφὴν Παυσανίας ἔδωκεν. Οἱ δὲ νεώτεροι γραμματικοὶ ἐπεχείρησαν ἐκ ταύτης τῆς περιγραφῆς τὴν τοῦ ἔπους εἰκόνα ἀναπλάσαι.
Συμπέρασμα
[edit | edit source]Ἡ Ἰλίου Πέρσις συνάπτει τὸ τέλος τοῦ Τρωϊκοῦ πολέμου καὶ προλέγει τὴν ἀρχὴν τῶν Νόστων. Καίπερ ὀλίγα σωζόμενα ἔχοντες, δι᾽ αὐτῆς γιγνώσκομεν τὸ πάθος τῶν Τρώων καὶ τὴν τῶν θεῶν τιμωρίαν, ὡς ἐνόμιζον οἱ παλαιοί, ὅταν ὕβρις καὶ ἀσέβεια εἰς τὰ θεῖα ἁγιάσματα γένηται.