Wp/grc/Ἥρας ναὸς ἐν Ἀκράγαντι
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ὁ καλούμενος τοῦ Ἥρας ναός, ὃς καὶ ὡς τὸ Δῶρον Δ´ γνωρίζεται, ἐστὶν ἱερὸν Δωρικοῦ ρυθμοῦ περίπτερον ἐν τῇ περιβοήτῳ Κοιλάδι τῶν Ναῶν, ἐν Ἀκράγαντι τῆς Σικελίας. Καίπερ ὑπὸ τῶν νεωτέρων ἀναφερόμενος πρὸς τὴν θεὰν Ἥραν, ἡ ἐπίκλησις οὐκ ἔχει βεβαίαν ἀρχαίαν μαρτυρίαν. Οἰκοδομήθη περὶ τὸ 450 π.Χ. ἔτος, καὶ τὴν ἁρμονίαν καὶ τάξιν τῆς Δωρικῆς μορφῆς λαμπρῶς ἐνεδείξατο.
Ἀρχιτεκτονικὴ διάταξις
[edit | edit source]Ὁ ναὸς ἵδρυται ἐπὶ κρηπίδος τετραβαθμοῦ, κύκλῳ δὲ τὴν περίστασιν ἔχει στύλων ἓξ ἐν ταῖς στεναῖς πλευραῖς καὶ τρισκαίδεκα ἐν ταῖς μακραῖς. Ἐκμετρεῖ μῆκος σχεδὸν τριάκοντα ὀκτὼ πήχεων καὶ πλάτος ἑπτακαίδεκα, οἱ δὲ στῦλοι ὕψος μὲν ἓξ μέτρων καὶ τετάρτου ἔχοντες ἐκ τυμπάνων ἐπιθέτων συνέκειντο. Ἡ σμικρὰ συστολὴ καὶ τὸ ἄνισον διάστημα τῶν κιόνων τὸ ὄμμα ἡδύνει.
Ἐσωτερικὴ δομὴ
[edit | edit source]Ἐντὸς εὑρίσκεται σηκὸς μέσος, ἔμπροσθεν πρόναος καὶ ὄπισθεν ὀπισθόδομος, ἀμφότεροι ἐν παραστάσι δύο κίονας ἔχοντες. Ἐν τοῖς τοίχοις ἐπ᾽ ἀμφοτέροις ταῖς πλευραῖς ἐγκατεσκευάσθησαν κλίμακες, ὅπως ἐπὶ τὴν στέγην ἀναβαίνωσιν ἢ ἱερὰς πράξεις ἐπιτελῶσιν.
Συμφοραὶ καὶ ἀνακαινίσεις
[edit | edit source]Ἴχνη καύσεως ἐπιδείκνυσιν ὁ ναός, πιθανῶς ἐκ τῆς Καρχηδονίων ἐφόδου καὶ πολιορκίας ἐν ἔτει 406 π.Χ. Ἐν Ῥωμαϊκοῖς χρόνοις ἡ κεράμινος στέγη ἐμεταβλήθη εἰς μαρμαρίνην, καὶ πρόσβασις κλιτὴ πρὸς ἀνατολὰς προσετέθη. Ἐν νεωτέροις χρόνοις ἀναστηλώσεως ἔργα ἀπὸ τοῦ 18ου αἰῶνος ἤρξαντο, ὥστε πλείστους στύλους ἀναστῆσαι· νῦν δὲ εἰσὶν ἑικοσιπέντε σχεδὸν ἱδρυμένοι, τῶν βορείων ἔτι φερόντων ἐπιστύλια καὶ τμήματα τοῦ θριγκιοῦ.
Θρησκευτικὸν καὶ τοπικὸν κύρος
[edit | edit source]Ὁ ναὸς κείται ἐπ᾽ ἄκρου τῆς νοτιοανατολικῆς ῥάχεως, κατὰ πρόσωπον τῶν ἄλλων μεγάλων ἱερῶν τῆς Κοιλάδος. Καίπερ τῆς ἀφιερώσεως οὐ βεβαίας οὔσης, τινὲς μὲν αὐτὸν πρὸς Ποσειδῶνα ἀναφέρουσιν. Ἔμπροσθεν ἔκειτο βωμὸς μέγας, οὗ τὸν τόπον ἔτι καὶ νῦν ὁρᾷ ὁ ἐπισκέπτης, καὶ ὅπου θυσίαι καὶ τελεταὶ ἐτελοῦντο.