Wp/grc/Ἡρακλέους ναὸς ἐν Ἀκράγαντι
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ὁ τοῦ Ἡρακλέους ναός, πρεσβύτατος τῶν σωζομένων Ἑλληνικῶν ἱερῶν ἐν τῇ κοιλάδι τῶν ναῶν, κεῖται ἐν Ἀκράγαντι τῆς Σικελίας. Ἐπὶ τραχείας ἀκρωρείας πλησίον τῆς οἰκίας τῆς Ἀυρείας ἱδρυμένος, τὸν ἀρχαῖον δωρικὸν περίπτερον τύπον ἀπεικονίζει, τῷ Ἡρακλεῖ δὲ ἀνατίθεται διὰ παλαιᾶς Ῥωμαϊκῆς μαρτυρίας περὶ ἀγάλματος τοῦ ἥρωος ἐνταῦθα τιμωμένου.
Σχῆμα καὶ μέτρα
[edit | edit source]Ἐπὶ τριβαθμοῦ κρηπιδώματος κεῖται, ἔχει δὲ μῆκος μὲν ἑξήκοντα ἑπτὰ πήχεις, εὖρος δὲ εἴκοσι πέντε. Ἑξάστυλος ἦν κατὰ τὰς στενὰς πλευράς, καὶ πεντεκαίδεκα κίονες ἐκάλυπτον ἑκατέραν τῶν μακρῶν πλευρῶν. Ὁ ναὸς εἶχε πρόναον καὶ ὀπισθόδομον, καὶ ἐν τοῖς τοίχοις τοῦ σηκοῦ κλίμακες ἀνεφέροντο ἐπὶ τὴν στέγην, καινοτομία τις ἐν τοῖς ἱεροῖς τοῦ Ἀκράγαντος.
Ἱστορικὸν καὶ χρονολόγησις
[edit | edit source]Ἀρχαιότατος ὢν τῶν ἐν τῇ κοιλάδι, τῷ τέλει τοῦ ἕκτου πρὸ Χριστοῦ αἰῶνος ἀνατίθεται, ὡς τὰ ἄνθη καὶ αἱ ἀναλογίαι τῶν κιόνων μαρτυροῦσιν. Ἔνιοι δὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἢ ἀνακαίνισιν ἐπὶ Θήρωνος τοῦ τυράννου ἀναφέρουσιν. Τὸ δὲ κυμάτιον τὸ πολυτελὲς καὶ τὰ λεοντόστομα ἀπὸ μέσης τοῦ πέμπτου αἰῶνος χρονολογοῦνται.
Συμφοραὶ καὶ μεταβολαί=
[edit | edit source]Σεισμὸς τὸ ἱερὸν διέφθειρε· ὕστερον δὲ Ῥωμαῖοι τὸν ἔσω χώρον εἰς τρία διῄρησαν, ἴσως ἵνα πλείονας λατρείας χωρήσῃ. Ἐν τῷ ὑστέρῳ καιρῷ, καὶ μάλιστα ὅτε ἡ τῶν Χριστιανῶν πίστις ἐπεκράτησεν, ἡ λατρεία τοῦ Ἡρακλέους ἔληξεν.
Ἀναστήλωσις
[edit | edit source]Κατὰ τὸν εἰκοστὸν αἰῶνα ἀναστηλώσεως ἔργῳ ἐπανετέθησαν ἐπὶ τῆς νοτιοανατολικῆς πλευρᾶς ἐννέα κίονες, καὶ μέρη τοῦ ἐπιστυλίου καὶ τῶν κιόνων ἀπεκατεστάθησαν.
Λατρεία καὶ κληρονομία
[edit | edit source]Ὁ ναός, πρεσβύτατος ὢν τῆς κοιλάδος, μεγάλην εἶχε θρησκευτικὴν σπουδήν· ἀναθήματα γὰρ καὶ μαρτυρίαι παλαιῶν συγγραφέων βεβαιοῦσιν ὅτι χάλκεον ἄγαλμα Ἡρακλέους ἐν αὐτῷ ἱδρύετο. Ἡ θέσις ἐπὶ τῆς ἀκρωρείας καὶ τὰ καινότομα τοῦ ἀρχιτεκτονήματος στοιχεῖα δηλοῦσι τὴν ἐξέλιξιν τῆς ναοποιΐας ἐν τῇ Μεγάλη Ἑλλάδι.