Wp/grc/Ἑλλάς Μυκηναϊκή

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Χάρτης τῆς Μυκηναϊκῆς Ἑλλάδος περὶ τὸ 1400–1100 π.Χ., ὁπότε σημειοῦνται τὰ ἀνάκτορα, αἱ μέγισται πόλεις, καὶ ἄλλοι οἰκισμοί. Οὐ φαίνονται τὰ ἀνακτορικὰ κέντρα Ἁγίου Βασιλείου, Μενελαίου, καὶ Μιδέας.

Ἡ Μυκηναϊκὴ Ἑλλάς ἀντιπροσωπεύει τὴν ὕστατην φάσιν τῆς Χαλκῆς Ἐποχῆς ἐν τῇ Ἑλλάδι τῇ ἠπειρωτικῇ καὶ περικειμέναις νήσοις, ἀνθήσασαν περὶ τὸ 1750–1050 π.Χ. Τὸ ὄνομα λαμβάνεται ἐκ τῆς μνημειώδους πόλεως Μυκήναι, ἣν ἀνασκαφαὶ ἀνέδειξαν ὡς ἐστίαν πολιτικῶν, ἀρχιτεκτονικῶν, καὶ ἐμπορικῶν δραστηριοτήτων ὑψηλῶν. Ἡ Μυκηναϊκὴ πολιτεία ἀποτελεῖ τὴν πρώτην ἐνδεικτικὴν Ἑλληνικὴν κουλτούραν ἐπὶ τῆς ἠπειρωτικῆς, ἣ κατέλιπεν ἴχνη εἰς τὴν μεταγενεστέρως Ἑλληνικὴν ἑποχήν καὶ εἰς τοὺς μύθους καὶ Ἐπικῶς Ὁμηρικούς λόγους.

Αἱ ἀρχαῖαι ἀνασκαφαὶ φανερῶσιν ὅτι ἡ Μυκηναϊκὴ κοινωνία ἀνεπτύχθη ἐκ τῶν προτέρων Ἑλλαδικῶν παραδόσεων ἐπηρρεασμένη ὑπὸ τῆς Μινωικῆς Κρήτης, ἐνδεδυμένη καὶ μεταποιημένη τέχνην, γραφὴν, καὶ ἀρχιτεκτονικὴν. Κατὰ τὴν ἄκραν ἐξουσίαν αὐτῆς, ἡ Μυκηναϊκὴ δύναμις ἐπεκράτει ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐν τῷ Αἰγαίῳ, καὶ ἐν ἀνατολικῇ Μεσογείῳ, ἀναφαίνουσα σημαντικὴν ἐπιρροήν εἰς τὴν Σκοτεινὴν Ἐποχήν καὶ ὡς θεμέλιον τοῖς Ὁμηρικοῖς ἔπους.

Γένεσις καὶ ἱστορικὸν περιβάλλον

Ἡ ἄνοδος τῆς Μυκηναϊκῆς πολιτείας δηλοῖ τὴν ὕστατην ἀνάπτυξιν τῆς Χαλκῆς Ἐποχῆς ἐν τῇ Ἑλλάδι. Κατὰ τὴν Μέσην εἰς Ὑστεραν Ἑλλαδικὴν περίοδον, κοινότητες συνήχθησαν περὶ ὀχυρωμένα ἀνάκτορα ὡς Μυκήναι, Πύλος, Τίρυνς, Θῆβαι, καὶ Ἀθῆναι, ὑποδηλοῦσαι ἀναπτυσσόμενον πολιτικὸν περίβλημα καὶ κοινωνικὴν διαβάθμισην. Ἡ ἐπαφή μετὰ τῆς Μινωικῆς Κρήτης ἐπέφερε σημαντικὴν ἀνάπτυξιν ἐν γραφῇ, τέχνῃ, καὶ ἀρχιτεκτονικῇ. Μετὰ τὸ 1400 π.Χ. οἱ Μυκηναῖοι ἐπέβαλον ἐπὶ τῆς Ἀνατολῆς, ἀντικαθιστῶντες τὴν Κρητικὴν ἐπιρροήν.

Κοινωνία καὶ πολιτικὴ ὀργάνωσις

Ἡ Μυκηναϊκὴ Ἑλλάς χαρακτηρίζεται ὑπὸ ἱεραρχικῆς, ἀνακτορικῆς διοικήσεως, ἐν ᾗ οἱ βασιλεῖς ἢ ἡγεμόνες, οἱ ὠνόμαστοι *ϝάναξ* ἐν τῇ Γραμμικῇ Β, ἐξουσίαν ἐπέβαλλον ἐκ τῶν ἀκροπόλεων καὶ ἀνακτόρων. Οἱ ἀνακτόροι οὐ μόνον ἦσαν βασιλικαί οἰκίαι, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικὰ κέντρα, ἀποθήκαι, τεχνουργεῖα, καὶ γραφεῖα διοικητικά. Ἡ κοινωνία διαβαθμισμένη ἦν, οἱ ἄρχοντες στρατιωτικὰ καὶ ἐμπορικὰ πράγματα ἐπελάμβανον, οἱ δὲ γεωργοί, τεχνίται, καὶ ἐμπόροι ἐργάζοντο.

Γραφὴ καὶ οἰκονομία

Σπουδαῖον στοιχεῖον Μυκηναϊκῆς κουλτούρας ἐστὶν ἡ Γραμμικὴ Β, συλλαβικὴ γραφὴ ἐν ἀνακτόροις χρῶνται πρὸς διοικητικὰς καταγραφάς. Τὰ σωζόμενα κείμενα λίστα καὶ ἀπογραφὰς περιέχουσι, ἀποκαλύπτοντα τὴν οἰκονομικὴν διοίκησιν, πρόσωπα, ζῷα, καὶ ἀγαθά.

Ἡ Μυκηναϊκὴ οἰκονομία ἀσχολεῖται διὰ θαλασσίων συναλλαγῶν, ἀντικείμενα κεραμικὰ, πολυτελεῖς ὑλίας, καὶ μέταλλα διασπείρονται εἰς Κύπρον, Ἀνατολήν, καὶ Λεβάντην.

Τέχνη, ἀρχιτεκτονική, καὶ ταφικά ἔθη

Ἡ Μυκηναϊκὴ τέχνη καὶ ἀρχιτεκτονική φανερῶσι καὶ ἐπιρροὴν ἐξωτερικὴν καὶ ἰδιότροπον ἐγχώριον. Ἐν τοῖς ἀνακτόροις τείχη ὀχυρὰ κυκλώπεια, πύλαι μνημειώδεις ὡς ἡ Πύλη Λεόντων ἐν Μυκήναις. Ταφικὰ ἔθη περιλαμβάνουσι βαθμιδωτὰ φρέατα καὶ θολωτούς τάφους, πλούσια ἐν μετάλλοις, κοσμήμασι, καὶ σκεύεσιν, δηλοῦντα κοινωνικὴν κατάστασιν καὶ πίστην εἰς τὴν μεταθανάτιον ζωήν.

Παρακμή καὶ κληρονομία

Περὶ τὸ 1200–1100 π.Χ., ἡ Μυκηναϊκὴ πολιτεία κατέρρευσε ἅμα τῷ λοιπῷ ἀνατολικῷ Μεσογείῳ. Ἀνακτόρων καταστροφαὶ καὶ γραφὴν ἐξαφάνισις ἐγένοντο· ἡ κοινωνία ἀναδιοργανώθη ἐν διάσπαρτοις, ἐκ μη ἀνακτορικῶν κοινοτήτων. Ἡ Σκοτεινὴ Ἐποχή ἀκολουθεῖ, πρὶν ἀναφύει τὸν κλασικὸν κόσμον. Ὁ μύθος, ἡ γλώσσα, καὶ ἡ θρησκεία ἐπέζησαν, ἐντυπωθεῖσαι εἰς τὸν Ὅμηρον καὶ τὰς μεταγενεστέρους παραδόσεις.