Wp/grc/Ἐπιστολὴ πρὸς Διόγνητον
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐγράφη ἐν τῇ Κοινῇ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.| Ἐπιστολὴ πρὸς Διόγνητον | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Ἡ Ἐπιστολὴ πρὸς Διόγνητον, ὡς δοκεῖ, ἐστὶ συγγραφὴ ἀπολογητικὴ τῶν πρώτων Χριστιανῶν· ἐγράφη πρὸς ἄνδρα ὀνομαζόμενον Διόγνητον, ὃς ἦν ἐπιφανὴς καὶ ἐλλόγιμος. Ὁ συγγραφεὺς ἄγνωστος μένει, καὶ ὁ χρόνος τῆς συντάξεως ἀβέβαιος· οἱ δὲ πλεῖστοι αὐτὴν εἰς τὸν δεύτερον αἰῶνα ἀνάγουσιν.
Καίπερ μὴ μνημονευομένη ἐν ταῖς ἁγίαις γραφαῖς οὐδὲ παρὰ τοῖς Πατράσιν, ἡ ἐπιστολὴ διὰ τὸ σαφὲς τοῦ λόγου καὶ τὸ βάθος τῆς θεολογίας ἐθαυμάσθη. Ἕν χειρόγραφον μόνον διεσώθη, καὶ τὰ περὶ τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ συντάκτορος ἔτι ἀμφισβητεῖται.
Περὶ τοῦ συντάκτορος καὶ τοῦ ἀποδέκτου
[edit | edit source]Ὁ γράφων οὐ φανερῶς ὀνομάζεται· ἐν δὲ ἑνὶ χωρίῳ ἑαυτὸν μαθητὴν καλεῖ· ὅθεν ἡ ἐπιστολὴ τὸ ἐπώνυμον ἔλαβεν «Ἐπιστολὴ Μαθητοῦ πρὸς Διόγνητον». Τινὲς ἐν τῷ λόγῳ Ἰωάννειόν τι ἦθος ἀναγινώσκουσιν, ὡς εἰ τῆς αὐτῆς παραδόσεως μετέσχε.
Ὁ Διόγνητος, ὡς ἐικάζεται, ἦν ἄρχων ἢ σύμβουλος ἐπιφανής· τὸ γὰρ προσφωνηθὲν «κράτιστε» τὴν ἀξίαν δηλοῖ. Ἔνιοι ὑπολαμβάνουσιν αὐτὸν εἶναι Τιβέριον Κλαύδιον Διόγνητον, ἄλλοι δὲ ἄλλον τινὰ ἐκ Σμύρνης ἐξ ἐπιγραμμάτων γνωριζόμενον.
Περὶ τοῦ χειρογράφου
[edit | edit source]Μόνον ἕν χειρόγραφον ἡμῖν τὴν τοῦ λόγου σωτηρίαν παρέσχε· εὑρέθη ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν ἔτει 1436. Τὸ δὲ ἀντίγραφον ἦν τοῦ ιγʹ αἰῶνος, καὶ ἔκειτο μετὰ τὰ ἔργα Ἰουστίνου τοῦ Μάρτυρος. Ὕστερον, ἐν τῷ Γαλλο-Πρωσικῷ πολέμῳ, ἀπωλέσθη· πρὸ τούτου δέ, ἀντίγραφα ἐγένοντο, ἐξ ὧν τὸ κείμενον ἡμῖν διεσώθη.
Οὐδεὶς τῶν παλαιῶν Πατέρων μνημονεύει τῆς ἐπιστολῆς ταύτης· ἔνιοι δὲ ὑπολαμβάνουσιν ὅτι ἴσως αὕτη ἐστὶν ἡ ἀπολωλυῖα Ἀπολογία τοῦ Κοδράτου, ἣν μνημονεύει ὁ Εὐσέβιος.
Περὶ τοῦ περιεχομένου
[edit | edit source]Ἡ ἐπιστολὴ διαιρεῖται εἰς δώδεκα κεφάλαια. Ἐν τοῖς πρώτοις κεφαλαίοις ἐλέγχεται ἡ τῶν ἐθνῶν εἰδωλολατρεία καὶ αἱ τελεταὶ τῶν Ἰουδαίων· ἐν τοῖς μέσοις ἐκτίθεται ἡ πολιτεία τῶν Χριστιανῶν, ὡς ἐν κόσμῳ μὲν οἰκοῦντες, ἀλλ᾽ οὐκ ἐκ τοῦ κόσμου ὄντες. Ἔπειτα ἀναπτύσσεται ἡ θεολογία περὶ τοῦ Λόγου τοῦ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ὅπως δι᾽ αὐτοῦ ἡ ἀνθρωπότης πρὸς τὸν Θεὸν ἐπανήχθη.
Μετὰ τὸ δέκατον κεφάλαιον τὸ κείμενον διακόπτεται, καὶ τὰ δύο τελευταία κεφάλαια ἑτέρου χαρακτῆρος φαίνονται· οἱ γὰρ πλεῖστοι νομίζουσιν αὐτὰ προσθήκην ὕστερον γενομένην, ἴσως ὑπὸ Ἱππολύτου ἢ Πανταίνου.
Περὶ ταυτίσεως
[edit | edit source]Παῦλος Ἀνδριεσσὴς ἐν ἔτει 1947 ὑπέθετο ταύτην εἶναι τὴν Ἀπολογίαν Κοδράτου· ὁ δὲ Εὐσέβιος παρατίθησιν ἀπόσπασμά τι τῆς ἀπολογίας, ὃ οὐχ εὑρίσκεται ἐν τῷ νῦν κειμένῳ. Ἐνίοις ἀπίθανον, ἄλλοις δὲ εὔλογον ἐδόκει· ἴσως γὰρ ἐν τῷ κενῷ μέρει τοῦ χειρογράφου ἐκεῖνο τὸ χωρίον ἔκειτο.
Ἡ ζήτησις αὕτη δείκνυσι τὸν μόχθον τῶν φιλολόγων, ὅτι χαλεπὸν ἐστὶν ἐναρμόσαι τὰ ἀπολωλότα ἔργα τοῖς σωζομένοις λειψάνοις τῆς πρώτης Ἐκκλησίας.