Wp/grc/Ἐπανάστασις τῶν Μακκαβαίων
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐγράφη ἐν τῇ Κοινῇ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ἡ λεγομένη Ἐπανάστασις τῶν Μακκαβαίων (ἔτη 167–141 π.Χ.) ἦν ἡ ἐν Ἰουδαίᾳ στάσις τῶν Ἰουδαίων κατὰ τῆς Σελευκιδικῆς ἀρχῆς, ἐξ αἰτίας ψηφισμάτων κωλυόντων τὰ πάτρια ἔθη καὶ ἐπιβαλλόντων τοῖς Ἰουδαίοις τὰ Ἑλληνικὰ ἤθη. Ἀρξαμένη ὑπὸ τοῦ ἱερέως Ματταθίου καὶ συνεχισθεῖσα ὑπὸ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰούδα τοῦ Μακκαβαίου, ἡ στάσις συνῆψε τὰ τῆς θρησκείας μετὰ τῶν τῆς πολιτείας. Κατέληξε μὲν εἰς τὸν καθαρισμὸν τοῦ Ναοῦ ἐν Ἱεροσολύμοις—ὃν μνημονεύει ἡ ἑορτὴ τῶν Ἐγκαινίων—ἐγέννησε δὲ τὴν τῶν Ἀσμωναίων δυναστείαν.[1]
Αἰτίαι τῆς Ἐπαναστάσεως
[edit | edit source]Ὁ βασιλεὺς Ἀντίοχος Δʹ ὁ Ἐπιφανής, μετὰ τὰς κατὰ τῆς Αἰγύπτου στρατείας, εἰσέβαλεν εἰς τὴν Ἰουδαίαν ὅπως ἐπιβάλλῃ τοῖς Ἰουδαίοις τὰ Ἑλληνικὰ ἤθη. Αἱ θυσίαι αἱ πατρίαι ἐκωλύθησαν, ἡ περιτομὴ ἀπηγορεύθη, καὶ βωμὸς τοῦ Διὸς ἐν τῷ Ναῷ ἱδρύθη.[2] Ἐν τῇ πόλει Μωδιεὶν ὁ ἱερεὺς Ματταθίας οὐκ ἠθέλησεν θῦσαι τοῖς ἀλλοτρίοις θεοῖς, ἀπέκτεινε δὲ τὸν βασιλικὸν ἄγγελον, καὶ ἐκάλεσεν ἄλλους εἰς πόλεμον.[3]
Ἡ ἡγεμονία Ἰούδα τοῦ Μακκαβαίου
[edit | edit source]Μετὰ τὸν θάνατον Ματταθίου ἐν τῷ ἔτει 166 π.Χ., Ἰούδας ὁ υἱὸς ἔλαβε τὴν ἡγεμονίαν, ὀνομασθεὶς Μακκαβαῖος, τουτέστιν “Σφῦρα,” διὰ τὰς λαμπρὰς νίκας. Χρώμενος ταῖς ἐνέδραις καὶ ταῖς ἐφόδοις, ἐνίκησε στρατεύματα Σελευκιδῶν μείζονα, ἐν Βαιθωρὼν καὶ Ἐμμαοῖς.[4] Αἱ νῖκαι αὗται ἐνεδυνάμωσαν τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ.
Ἡ Ἰερουσαλὴμ καὶ ὁ καθαρισμὸς τοῦ Ναοῦ
[edit | edit source]
Ἐν ἔτει 164 π.Χ. Ἰούδας ἔλαβε τὴν Ἰερουσαλήμ, ἐξέβαλεν τὴν φρουράν, καὶ ἡγίασεν τὸν μιανθέντα Ναόν. Ὁ βωμὸς ἀνεκαινίσθη, τὰ ἱερὰ σκεύη ἀνεπληρώθη, καὶ ἡ λατρεία ἀνεκαινίσθη.[5] Τοῦτο ἐμνημονεύθη ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν Ἐγκαινίων, ἥτις ἔγινε σύμβολον θρησκευτικῆς καὶ πολιτικῆς ἀνακαινίσεως.
Ἡ συνέχισις τοῦ πολέμου
[edit | edit source]Οἱ Σελευκῖδαι ἐπεχείρουν ἀντιπροσβολὰς καὶ μετὰ τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ Ναοῦ. Ἰούδας ἐνίκησε τὸν Νικάνορα ἐν τῇ Ἀδασᾷ ἐν ἔτει 161 π.Χ.[6] ὕστερον δὲ ἔπεσεν ἐν Ἐλάσᾷ ἐν τῇ συμπλοκῇ πρὸς Βακχίδην.[7] Τὴν δὲ ἀρχὴν διεδέξαντο οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ Ἰωνάθας τε καὶ Σίμων.
Ἡ ἐδραίωσις τῆς Ἀσμωναικῆς ἀρχῆς
[edit | edit source]Ἐπὶ Σίμωνος τοῦ Θασσίου, τοῦ ἐσχάτου τῶν ἀδελφῶν, ἐν ἔτει 141 π.Χ. ἐξεβλήθη ἡ Σελευκιδικὴ φρουρὰ ἐκ τῆς Ἱερουσαλήμ, ὁ δὲ Σίμων ἐγένετο ἀρχιερεὺς, ἔθναρχος, καὶ στρατηγός.[8] Ἀπὸ τούτου ἤρξατο ἡ δυναστεία τῶν Ἀσμωναίων, καὶ ἡ Ἰουδαία ἔλαβε τὴν ἐλευθερίαν μετὰ πολλοὺς αἰῶνας δουλείας.[9]
Κληρονομία
[edit | edit source]Τὰ Ἰουδαϊκὰ συγγράμματα παριστῶσι τὴν ἐπανάστασιν ὡς ἀγῶνα καὶ θρησκευτικὸν καὶ πολιτικόν (Μακκαβαίων Α’, Μακκαβαίων Β’). Ἰώσηπος ἐξηγεῖται αὐτὴν ὡς ἡρωικὴν ἀντίστασιν κατὰ τυραννίδος, Ἕλληνες δὲ συγγραφεῖς, οἷον ὁ Πολύβιος, ἐντάσσουσιν αὐτὴν εἰς τὴν καθόλου παρακμὴν τῆς δυνάμεως τῶν Σελευκιδῶν. Ἡ Ἐπανάστασις τῶν Μακκαβαίων μένει ἐν τοῖς μεγίστοις τῆς ἱστορίας τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ γεγονόσιν, καὶ μνημονεύεται ἐν ταῖς εὐχαῖς καὶ ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν Ἐγκαινίων.
Ἀναφοραί
[edit | edit source]- ↑ Μακκαβαίων Α’ 1–4; Μακκαβαίων Β’ 8–10; Ἰώσηπος, Ἰουδαϊκὴ Ἀρχαιολογία ΙΒ.
- ↑ Μακκαβαίων Α’ 1.41–64; Πολύβιος, Ἱστορίαι ΚϚ.
- ↑ Ἰώσηπος, Ἰουδαϊκὴ Ἀρχαιολογία ΙΒ.6.2.
- ↑ Μακκαβαίων Α’ 3.13–4.25; Μακκαβαίων Β’ 8.1–29.
- ↑ Μακκαβαίων Α’ 4.36–59; Μακκαβαίων Β’ 10.1–8.
- ↑ Μακκαβαίων Α’ 7.39–50; Ἰώσηπος, Ἰουδαϊκὴ Ἀρχαιολογία ΙΒ.10.5.
- ↑ Μακκαβαίων Α’ 9.15–18.
- ↑ Μακκαβαίων Α’ 13.41–42.
- ↑ Ἰώσηπος, Ἰουδαϊκὴ Ἀρχαιολογία ΙΓ.6.7.