Wp/grc/Ἐπαμινώνδας
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται..jpg)
Ἐπαμινώνδας (περὶ 418–362 π.Χ.) ἀνὴρ Θηβαῖος ἦν, στρατηγὸς καὶ πολιτικὸς τῶν χρόνων ἐκείνων διαπρέπων. Οὗτος τὰς μὲν Θήβας ἐκ τῆς τῶν Λακεδαιμονίων δυναστείας ἀπήλλαξεν, τὴν δὲ Θηβαϊκὴν ἡγεμονίαν κατεστήσατο. Ἡ γὰρ ἐν Λεύκτροις μάχη τὴν τῶν Σπαρτιατῶν ἀρχὴν κατέλυσεν, τούς τε Μεσσηνίους ἠλευθέρωσεν καὶ τὴν τῆς Σπάρτης δύναμιν μεγάλως ἔβλαψε. Καινὰς δὲ στρατηγικὰς τέχνας ἐπινοῶν καὶ πολιτικοῖς βουλεύμασι χρώμενος, τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματα μετέστησεν· τελευτήσαντος δ’ ἐκείνου, μετ’ οὐ πολὺν χρόνον ἡ τῶν Θηβαίων ἡγεμονία ταχέως διελύθη.
Γένεσις καὶ Παιδεία
[edit | edit source]Ἐπαμινώνδας, Πολύμνιδος μὲν πατρός, γένους δὲ παλαιοῦ καὶ ἐπιφανοῦς, εἰ καὶ μὴ πλουσίου, ἐν Θήβαις ἐγένετο. Ἐπαιδεύθη δὲ τὰ προσήκοντα, τὰ μὲν περὶ τὸ σῶμα ἀσκηθείς, τὴν δὲ μουσικὴν ἐκμαθών· φιλοσοφίας δὲ μετεῖχε παρὰ Λύσει τῷ Ταραντίνῳ, ἀνδρὶ Πυθαγορείῳ. Διῆγε δὲ βίον λιτὸν καὶ σώφρονα, φιλίαν περὶ πλείστου ποιούμενος καὶ ἀρετὴν διώκων.
Στρατηγία καὶ Ἡγεμονία
[edit | edit source]Ἐν δὲ τῇ ἐν Λεύκτροις μάχῃ, τόλμαν τε καὶ σύνεσιν ἀπέδειξεν· τὸ μὲν γὰρ εὐώνυμον κέρας εἰς βάθος παρατάξας, τὸ δὲ δεξιὸν ἐπ’ ὀλίγον ἔχων, ὥστε τὴν τῶν Λακεδαιμονίων φάλαγγα διακόψαι. Μετὰ δὲ ταύτην τὴν νίκην, πολλαῖς στρατείαις εἰς τὴν Πελοπόννησον ἐμβαλών, τήν τε Μεσσηνίαν ἠλευθέρωσε καὶ πόλιν τὴν Μεσσήνην ἐτείχισεν ὡς ἔρυμα κατὰ τῆς Σπάρτης.
Τελευταῖος Πόλεμος καὶ Θάνατος
[edit | edit source]Ὕστερον δὲ ἐπὶ Μαντίνειαν στρατεύσας, μάχην ἰσχυρὰν συνῆψεν. Ἐν ταύτῃ δὲ τῇ μάχῃ, λαμπρῶς ἀγωνιζόμενος, πληγὴν καιρίαν ἐδέξατο. Ἐκ δὲ τοῦ ἔργου ἐκκομισθεὶς καὶ ἔτι ἔμπνους ὤν, ἤρετο εἰ ἡ ἀσπὶς σῴζοιτο καὶ εἰ νικῷεν οἱ Θηβαῖοι. Ἀποκριναμένων δὲ τῶν παρόντων ὅτι ἡ μὲν ἀσπὶς σῴζοιτο, νικῷεν δὲ οἱ Θηβαῖοι, τὴν ἀσπίδα αἰτησάμενος καὶ φιλήσας, «Καιρός ἐστιν ἀποθνῄσκειν,» ἔφη, καὶ παραχρῆμα τὸν βίον ἀφῆκεν. Ἐτάφη δὲ δημοσίᾳ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πεδίου τῆς μάχης.
Ἦθος καὶ Μνήμη
[edit | edit source]Ἦν δὲ ὁ Ἐπαμινώνδας ἀφιλοχρήματος καὶ δώρων κρείττων, πάσης δὲ τρυφῆς ἀπεχόμενος. Οὔτε γὰρ ἔγημεν οὔτε χρημάτων ἐφίετο, ἀλλὰ τὴν τῆς πατρίδος δόξαν καὶ εὐνομίαν ἠγάπα. Τελευτήσαντος δ’ αὐτοῦ, ἡ Ἑλλὰς ταραχῆς καὶ στάσεως πάλιν ἐνεπλήσθη, ὃ δὴ τὴν ὁδὸν τῇ τῶν Μακεδόνων ἐπικρατήσει ὡδοποίησεν. Ἀλλ’ ὅμως Ἐπαμινώνδας ἀείμνηστος διαμένει ὡς ἐλευθερωτὴς καὶ στρατηγὸς φρόνιμος, οὗ αἱ πράξεις καὶ αἱ νῖκαι τὴν ῥοπὴν τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων μετέστησαν.