Wp/grc/Ἄγαλμα Διὸς ἐν Ὀλυμπίᾳ

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Εἰκών ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ Κουατρεμέρ ντε Κενσύ, «Le Jupiter Olympien» (1815).

Ἀναπαράστασις τοῦ ἀγάλματος ἐκ τῆς σειρᾶς τοῦ Φιλίππου Γκάλε «Τὰ ὀκτὼ θαύματα τοῦ κόσμου» (1572), κατὰ σχέδιον Μαρτίνου φαν Χεμσκέρκ.

Τὸ ἄγαλμα τοῦ Διὸς ἐν Ὀλυμπίᾳ μέγιστον ἦν χρυσελεφάντινον ἔργον, ἐξ ἐλέφαντος καὶ χρυσοῦ πεποιημένον, ὕψος ἔχον σχεδὸν δώδεκα πήχεις. Ἔργον ἦν Φειδίου τοῦ Ἀθηναίου γλύπτου, ὃ κατὰ τὴν ὀγδοηκοστὴν ἕκτην Ὀλυμπιάδα ἐτελέσθη, καὶ ἐν τῷ τοῦ Διὸς νεῷ ἱδρύθη, ἔνθα οἱ Ὀλύμπιοι ἀγῶνες ἤγοντο. Ἐνομίζετο δὲ ἓν τῶν ἑπτὰ θαυμάτων τοῦ κόσμου, σύμβολον τῆς τε βασιλείας καὶ τῆς δυνάμεως τοῦ πατρὸς θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων.

Ἡ παραγγελία καὶ ἡ τέχνη

Οἱ Ἠλεῖοι, οἵπερ τῆς ἱερᾶς πανηγύρεως ἐπεμελοῦντο, ἐκέλευσαν Φειδίᾳ τὸ ἄγαλμα ποιῆσαι, ἵνα μὴ λείποιντο τῶν Ἀθηναίων κάλλει καὶ μεγαλοπρεπείᾳ. Ἐκάθητο δὲ ὁ Ζεὺς ἐπὶ θρόνου ποικίλως κεκοσμημένου ἐκ κέδρου, ἐλέφαντος, χρυσοῦ, ἐβένου καὶ λίθων τιμίων· τῇ μὲν δεξιᾷ τὴν Νίκην ἔφερεν, τῇ δ’ ἀριστερᾷ σκῆπτρον, ᾧ ἀετὸς ἐπέκειτο. Τοσοῦτον δὲ ἦν τὸ μέγεθος, ὥστε, εἰ ἀνασταίη, τὴν στέγην ἂν διαρρήξειεν.

Ὁ τόπος καὶ τὸ ἱερόν

Ἐν τῷ τοῦ Διὸς νεῷ ἐφυλάσσετο τὸ ἄγαλμα, νεῷ Δωρικῷ, ὃν Λίβων ὁ Ἠλεῖος ᾠκοδόμησεν. Τὸ δ’ ἔνδον διεσκευάσθη, ἵν’ ἡ χώρα τῷ ἀγάλματι ἱκανὴ εἴη καὶ τὰ φθαρτὰ αὐτοῦ μέρη ἀπὸ τῆς νοτίδος σῴζοιτο.

Τὸ τέλος τοῦ ἀγάλματος

Πολλοὺς μὲν αἰῶνας τὸ ἄγαλμα θεοσεβείας καὶ θαυμασμοῦ ἠξιοῦτο, ὕστερον δὲ ἡ τύχη αὐτὸ διέφθειρεν. Λέγεται Καλιγούλαν ἐπιχειρῆσαι τὴν κεφαλὴν ἀφαιρεῖν, ἵνα τὴν ἑαυτοῦ ἀντ’ ἐκείνης ἐπιθείη, ἀλλὰ κωλυθῆναι. Ἐν δὲ τοῖς ὑστέροις χρόνοις, Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως ἀπαγορεύσαντος τὰ τῶν ἐθνικῶν ἱερά, ὁ νεὼς ἐρημώθη· τὸ δ’ ἄγαλμα, εἴτε ἐν Ὀλυμπίᾳ εἴτε ἐν Κωνσταντινουπόλει, πυρκαϊᾷ ἀπώλετο.

Ἡ μνήμη καὶ ἡ δόξα

Καίπερ ἀφανισθέν, τὸ ἄγαλμα ἐν τῇ μνήμῃ τῶν ἀνθρώπων διὰ συγγραφῶν, νομισμάτων καὶ εἰκόνων διέμεινεν· σημεῖον γὰρ ἦν τῆς τῶν Ἑλλήνων ἐν τῇ τέχνῃ ἀκμῆς καὶ τῆς πρὸς τὸ θεῖον εὐσεβείας.