Wp/grc/Ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ Νόμιμα
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Αἱ περὶ τοὺς νόμους ἔθη τῶν Ἑλλήνων ποικίλα καὶ κατὰ πόλιν ἴδια ἦν· ἑκάστῃ δὲ πόλει σῶμα νόμων τε καὶ δικαστικῶν θεσμῶν ἴδιον ἦν. Καίπερ τῶν πρώτων νομίμων ἐξ ἀγράφων ἐθῶν ἀναφανέντων, αἱ πόλεις, ὥσπερ αἱ Ἀθῆναι, προϊόντος χρόνου τοὺς νόμους ἀνέγραψαν εἰς κώδικας, οἳ θεμέλιοι τῶν τε δημοσίων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν πραγμάτων κατέστησαν.
Ἀρχαὶ καὶ ἡ τῶν νόμων ἀναγραφή
[edit | edit source]Οἱ παλαιότατοι τῶν γνωστῶν νόμων ἐν τῇ στήλῃ τῇ ἐκ Δρήρου (ζʹ αἰ. π.Χ.) ἔνεισιν, ἥτις περὶ τῆς τῶν ἀρχόντων διοικήσεως διετάττετο. Ἡ δὲ τῶν νόμων ἀναγραφὴ Ἀθήνησι ἀπὸ Δράκοντος ἤρξατο, ὃς περὶ τὸ 621 π.Χ. νόμους γεγραμμένους εἰσήγαγεν, οἵ διὰ τὴν ἀποτομίαν «Δρακόντειοι» ἐπεκλήθησαν. Σόλων δέ, περὶ τὸ μέσον τοῦ ςʹ αἰῶνος, τὰς ἀνισότητας ἐν τοῖς χρέεσιν ἤμβλυνε, τὴν ἐπὶ χρέεσι δουλείαν καταλύσας· τὰ δὲ δικαστήρια πᾶσιν τοῖς πολίταις προσῑτᾰ́ ἐποίησε, καὶ τὴν πολιτικὴν ἰσονομίαν ἐπλάτυνεν.
Νομοθεσίαι ἔξω Ἀθηνῶν
[edit | edit source]Καὶ ἐν ἄλλαις πόλεσιν ἴδιοι νόμοι ἐτέθησαν. Ἐν μὲν Κρήτῃ ὁ Γορτύνιος κώδιξ (εʹ αἰ. π.Χ.), Δωρικῇ διαλέκτῳ γεγραμμένος, περὶ γάμων, κληρονομιῶν, χρημάτων καὶ κοινωνικῶν τάξεων διετάττετο, σαφής καὶ περιεκτικός. Ἐν δὲ Σπάρτῃ οἱ τοῦ Λυκούργου θεσμοί διὰ τῆς τε Γερουσίας καὶ τῆς Ἀπέλλης τὰ τῶν νόμων σχήματα παρεῖχον, τὴν τῆς Λακεδαιμονίων πολιτείας φύσιν ἀποτυποῦντες, σκληρὰν καὶ λιτὴν καὶ πρὸς τὸ κοινὸν ἅπαν συντείνουσαν.
Δικαστικοὶ θεσμοὶ καὶ διαδικασίαι Ἀθήνησι
[edit | edit source]Ἡ Ἀθήνησι δικαιοσύνη δι’ ἀρχόντων τε καὶ δικαστηρίων ἐκ πολιτῶν κληρωτῶν συγκειμένων ἐγίγνετο. Ἡ μὲν Ἡλιαία, τὸ μέγιστον τῶν δικαστηρίων, ὁ δ’ Ἄρειος Πάγος, ἐν ᾧ αἱ τοῦ φόνου δίκαι ἐκρίνοντο, τὰ κυριώτατα ἦσαν. Αἱ δὲ δίκαι διὰ ῥητορικῆς τέχνης καὶ τῆς τῶν πολιτῶν μετοχῆς ἐκρίνοντο· οἱ δὲ δικασταὶ τοῖς τε νόμοις καὶ τοῖς τῶν ἀντιδίκων λόγοις τὸν νοῦν προσεῖχον μᾶλλον ἢ τοῖς δεδικασμένοις.
Δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν δίκαιον καὶ ἡ τῶν πολιτῶν μετοχή
[edit | edit source]Διεκρίνετο σαφῶς τὰ δημόσια—οἷον τὰ περὶ δωροδοκίας ἢ ἀσεβείας—ἀπὸ τῶν ἰδιωτικῶν διαφορῶν περὶ συμβολαίων ἢ τῶν κατ’ οἶκον ἢ κτημάτων. Κεφάλαιον δὲ τῆς τάξεως ἡ τῶν πολιτῶν μετοχὴ καθίστατο· παντὶ γὰρ πολίτῃ ἐξῆν γραφὴν ἐνεγκεῖν, καὶ αἱ κρίσεις ὑπ’ αὐτῶν τῶν πολιτῶν ἐκρίνοντο.
Ὁ τῶν νόμων τρόπος καὶ ἡ ἐπιρροή
[edit | edit source]Παρὰ τοὺς Ῥωμαίους οἱ Ἕλληνες τὸ δίκαιον οὐκ εἰς συντεταγμένην τέχνην ἀνήγαγον· ἀντὶ τούτου, τοῖς γράμμασι τῶν νόμων ἐμμένοντες, ὀλίγην ἑρμηνείαν ἐποιοῦντο. Ὅμως αἱ τῶν Ἑλλήνων περὶ νόμων ἔννοιαι τὰς τῶν Ἑλληνιστικῶν βασιλειῶν πολιτείας ἐμόρφωσαν, καὶ τὰ ναυτικὰ καὶ τὰ συμβόλαια ἔμειναν ἐν χρήσει, καίπερ μικρὰν εἰς τὰς τῶν νεωτέρων Δυτικῶν παραδόσεις ἔχοντα ἐπιρροήν.
|
Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν Ψηφισμάτων καὶ Νόμων |
