Wp/grc/Ἀρχαίᾳ Ἑλλάδι Γεωργία
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ἡ γεωργία ῥίζα καὶ στῦλος τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς κοινωνίας ἦν, σφόδρα ἐπηρεασθεῖσα ὑπὸ τοῦ κλίματος τοῦ περὶ τὴν Μεσόγειον καὶ τῆς ὀρεινῆς χώρας. ἐπεὶ μικρὸν ἦν τὸ τῆς γῆς μέρος ἀροτῷ δεκτικόν, οἱ γεωργοὶ μηχανῶντο τρόπους καὶ τέχνας πρὸς χρῆσιν τῶν ὀλίγων πόρων. ὁ σῖτος, ἡ ἐλαία, καὶ ἡ ἄμπελος τρεῖς ἦσαν στῦλοι τῆς οἰκονομίας, τὰ μὲν πρὸς τροφήν, ἅμα δὲ καὶ πρὸς ἐμπορίαν.
Χώρα, κλίμα, καὶ χρῆσις τῆς γῆς
[edit | edit source]Ἡ Ἑλλὰς ὀρεινή ἦν, πεδίοις στενοῖς ἐν μέσῳ, ὥστε ὀλίγον εἶναι τὸ ἀροτῷ δεκτικὸν τῆς γῆς. Θετταλία, Βοιωτία, καὶ ἡ Πελοπόννησος εὐφορώταται ἦσαν χώραι. τὸ κλίμα, θέρεσι μὲν ξηρὸν καὶ θερμόν, χειμῶσι δὲ ἥμερον καὶ ὑγρόν, τοὺς γεωργοὺς προνοεῖν ἔδει περὶ ὕδατος καὶ γῆς.
Κύρια φυτὰ καὶ δίαιτα
[edit | edit source]ὁ σῖτος καὶ ἡ κρίθη κύριοι ἦσαν καρποί, ἡ δὲ κρίθη ἐν ἀγροῖς φαυλοτέροις ἐπιτηδειοτέρα. ὄσπρια δέ, οἷον φακὴ, κύαμος, ῥόβιος, σὺν ἐλαίᾳ καὶ ἀμπέλῳ, τὴν γεωργίαν συνεπλήρουν. οἰκεῖοι κῆποι καρποὺς καὶ λάχανα καὶ ξηροὺς καρποὺς παρεῖχον.
Τέχναι καὶ ὄργανα
[edit | edit source]ὄργανα γεωργικὰ ἦν ἁπλᾶ μὲν, ἐνεργὰ δέ· ἄροτρον ξύλινον ἢ κατὰ μέρος σιδηροῦν, ἀξίνη, δρέπανον. ἡ μὲν τῶν σπερμάτων ἀμείψις καὶ τὸ τὴν γῆν ἀργὸν ἐᾶν τὴν εὐφορίαν διετήρουν. ἐν τοῖς ὄρεσι βαθμίδας ἐτείχιζον, καὶ τὸ ὕδωρ εἰς λάκκους καὶ φρέατα συνῆγον ἐπὶ τῇ ξηρίᾳ.
Θερισμὸς καὶ ἔργα κατὰ χρόνον
[edit | edit source]ἡ τοῦ ἀγροῦ ἐργασία κύκλῳ ἐπράττετο· φθινοπώρῳ μὲν ἔσπειρον, ὀψὲ ἔαρος καὶ πρώρῳ θέρους ἐθέριζον, φθινοπώρῳ δὲ ἐτρύγων καὶ τὰς ἐλαίας ἔθλιβον. τὰς σταφυλὰς ἐν ληνοῖς πατοῦντες οἶνον ἐποίουν, τὸν δὲ σῖτον ὑπὸ κτηνῶν κατεπάτουν, εἶτα γυναῖκες μετὰ δούλων ἐν μύλαις ἔτριβον.
Κτῆνη καὶ κοπρία
[edit | edit source]πρόβατα καὶ αἶγες πολυχρήστοι μάλιστα ἦσαν, εὔτροφα ἐν χώρᾳ τραχείᾳ· βόες δὲ καὶ χοῖροι σπανιώτεροι. αἱ μὲν ἀγέλαι τὰ χωρία διεκόπριζον, ἀλλ᾽ οἱ γεωργοὶ οὐ πολλῇ ἐχρῶντο κοπρίᾳ διὰ τὸ ὀλίγον τῆς γῆς.
Κοινωνικὸς καὶ οἰκονομικὸς ῥόλος
[edit | edit source]γεωργίαν ἔπραττον οἱ πλεῖστοι Ἕλληνες· ἡ γῆ πλοῦτον καὶ τιμὴν ἐσήμαινεν. μεγάλοι κλῆροι παρ᾽ εὐγενέσιν ἦσαν· μικρογεωργοὶ δὲ καὶ μισθωταὶ καὶ δοῦλοι, καὶ οἱ ἐπὶ μέρει γεωργοῦντες, τὰ πολλὰ ἠργάζοντο. ἔλαιον καὶ οἶνος κύρια ἦσαν ἐξαγώγιμα, συνδέοντα τὴν Ἑλλάδα τῇ περὶ τὴν Μεσόγειον ἐμπορίᾳ.
Νεωτερισμοὶ καὶ δυσχέρειαι
[edit | edit source]αἱ μὲν ἐν τῇ γεωργίᾳ τέχναι ὀλίγον ηὔξοντο ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτέρων μέχρι τῶν ὑστέρων χρόνων. ἄροτρα βαθεῖα σπάνια ἦσαν· μηχανικαὶ δὲ καινοτομίαι μάλιστα ἐπὶ Ῥωμαίων ἐγένοντο, οἷον οἱ ὑδρόμυλοι· ὅμως αἱ πράξεις ἀρχαῖαι ἔμειναν ἐπὶ πολὺν χρόνον.