Wp/grc/Ἀρχαία Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ Ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ἀρξαμένη τὸν ἕκτον πρὸ Χριστοῦ αἰῶνα, νέαν τινὰ τῆς θεωρίας ὁδὸν ἤνεγκεν, ᾗ τὸν κόσμον οὐ μύθοις ἀλλὰ λόγῳ καὶ θεωρίᾳ ἐξηγεῖσθαι ἐπειρᾶτο. Πολλῶν μὲν ἦν ἡ σπουδὴ περὶ τὰ φυσικά, τὰ ἠθικά, τὴν διαλεκτικήν, τὰ πολιτικά· θεμέλια δὲ πολλῶν ὕστερον δογμάτων ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ κατέστησε. Διὰ δὲ πολλῶν αἰώνων πολλοὶ ἄνδρες καὶ σχολαὶ ἐφάνησαν, ὧν αἱ γνώμαι πολλὴν ἰσχὺν ἔσχον ἐς τοὺς ὕστερον χρόνους.
Οἱ Προσωκρατικοὶ Φιλόσοφοι
[edit | edit source]Οἱ πρῶτοι φιλόσοφοι, οἱ πρὸ Σωκράτους λεγόμενοι, τὴν φύσιν τοῦ κόσμου καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ ὄντος ἐζήτουν. Θαλῆς μὲν καὶ Ἀναξίμανδρος καὶ Ἀναξιμένης ὕδωρ ἢ ἀέρα ἢ τὸ ἄπειρον τὴν ἀρχὴν πάντων ὑπέθεντο· Ἡράκλειτος δὲ καὶ Παρμενίδης περὶ μεταβολῆς καὶ μονῆς διελέχθησαν. Οὗτοι τὸν Ἑλλήνων τρόπον ἀπὸ μύθων ἐπὶ λόγον καὶ θεωρίαν μετέστησαν.
Τὸ Τρίγωνον: Σωκράτης, Πλάτων, Ἀριστοτέλης
[edit | edit source]Ἐπὶ τῆς κλασικῆς περιόδου Σωκράτης, Πλάτων, Ἀριστοτέλης ἐκράτησαν. Σωκράτης μὲν τὴν ἠθικὴν ἐξέτασιν καὶ τὸ ἐλέγχειν διὰ διαλέξεως ἐδίδασκεν, ἀρετὴν καὶ ἐπιστήμην κεφάλαια τῆς εὐδαιμονίας τιθέμενος. Πλάτων δὲ—μαθητὴς ἐκεῖνος—τὰ εἴδη ὑπέθετο καὶ πολιτείαν διεγράψατο, ἐν ᾗ φιλόσοφοι ἄρχουσιν. Ἀριστοτέλης δέ, τὰς τοῦ διδασκάλου ἰδέας ἀποκρούσας, τῇ ἐμπειρίᾳ καὶ τῇ λογικῇ τέχνῃ ἐχρῆτο, μεσότητα καὶ τέλος ὡς βάσεις τῆς ἠθικῆς προκρίνων.
Κυνισμός, Κυρηναϊσμός, Μεγαρικοὶ
[edit | edit source]Ἄλλαι δὲ σχολαὶ τότε ἀνέτειλαν. Οἱ μὲν Κυνικοὶ τὸν ἁπλοῦν βίον καὶ τὸ κατὰ φύσιν ζῆν ἐπῄνουν, νόμων καὶ νομισμάτων καταφρονοῦντες· οἱ δὲ Κυρηναϊκοὶ τὴν ἡδονὴν τέλος ἔθεσαν. Οἱ δὲ Μεγαρικοὶ τὴν Σωκρατικὴν ἠθικὴν τῇ διαλεκτικῇ συνῆψαν, περὶ ἀρετῆς καὶ λόγου σπουδάζοντες.
Αἱ Ἑλληνιστικαὶ Σχολαί
[edit | edit source]Μετ᾽ Ἀλέξανδρον πολλαὶ σχολαὶ ἐγένοντο. Οἱ Στωϊκοὶ τὸ ζῆν κατὰ φύσιν ἔθεσαν, τὴν ἀρετὴν μόνον ἀγαθὸν ἀποφαίνοντες καὶ τῷ λόγῳ τοῦ κόσμου συμφωνεῖν κελεύοντες· ἡσυχίαν δὲ τῆς ψυχῆς ὑπισχνοῦντο. Οἱ Ἐπικούρειοι μετρίως διώκειν τὰς ἡδονὰς καὶ ἀπονίαν καὶ ἀταραξίαν σκοπεῖν ἐκέλευον. Οἱ δὲ Σκεπτικοὶ πάσας δόξας ἀνεσκεύαζον, ἐποχῇ χρώμενοι πρὸς ἀταραξίαν.
Διὰ παντὸς ἡ Δύναμις
[edit | edit source]Ἡ Ἑλληνικὴ φιλοσοφία καὶ εἰς ἄλλα ἔθνη διέδραμε· οἱ ὕστερον Ῥωμαῖοι καὶ οἱ κατὰ Βυζάντιον Ῥωμαῖοι καὶ Ἄραβες αὐτὴν ἔσωσαν καὶ ηὔξησαν. ὕστερον δέ, ἐν τῇ Εὐρώπῃ πάλιν φανεῖσα ἔν τε τοῖς μέσοις χρόνοις καὶ ἐπὶ τῆς καλουμένης Ἀναγεννήσεως, ἐπιστήμῃ τε καὶ πολιτείᾳ καὶ ἠθικοῖς καὶ παιδείᾳ πολλὰ μετέβαλε, καὶ ἔτι καὶ νῦν ἐν τοῖς ἀνθρώπων λογισμοῖς διαλάμπει.
|
Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς φιλοσοφίας |
