Wp/grc/Ἀρχαία ἀρχιτεκτονικὴ τῶν Ἑλλήνων
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ τῶν Ἑλλήνων ἀρχιτεκτονικὴ τέχνη ἐγένετο ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τῆς ἑλληνιστικῆς καὶ Ῥωμαϊκῆς ἡγεμονίας. Ἐξέλαμψε μάλιστα διὰ τοὺς ναοὺς τοὺς μεγαλοπρεπεῖς, οἳ ἔδειξαν ἀρμονίαν συμμετρίας καὶ κάλλος ἀπαράμιλλον. Οἱ Ἕλληνες ἐνόμιζον τὰ ἔργα τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ὥσπερ ἀγάλματα, ἐν τοῖς ἱεροῖς καὶ ταῖς ἀγορᾶς ἱδρυμένα.
Εἴδη καὶ χρήσεις τῶν οἰκοδομημάτων
[edit | edit source]Ἐκτίζοντο ναοί, θέατρα, στοαί, προπύλαια, βουλευτήρια, στάδια, καὶ μνημεῖα ταφικά. Ταῦτα τὰ ἔργα ἐχρησίμευον πρὸς τὰ ἱερὰ, τὰ πολιτικὰ καὶ τὰ γυμνάσια τοῦ βίου. Πολλάκις ἐτίθεντο ἐπὶ βάθρων ὑψηλῶν, ἵνα φαίνωνται σεμνότερα καὶ λαμπρότερα.
Τὰ τρία γένη τῆς τάξεως
[edit | edit source]Ἐκράτησαν τρεῖς τάξεις: ἡ Δωρικὴ, ἡ Ἰωνικὴ, ἡ Κορινθία. Ἡ μὲν Δωρικὴ ἦν ἁπλῆ καὶ σεμνή, στῦλοι ἄνευ βάσεων, κίονες παχεῖς καὶ κιονόκρανα ἀπλᾶ. Ἡ δὲ Ἰωνικὴ ἦν δὲ κομψοτέρα, στῦλοι λεπτύτεροι ἐπὶ βάσεων, κιονόκρανα ἔχοντα ἐλίκας. Ἡ δὲ Κορινθία πλουσιωτάτη, φύλλα ἀκανθῶν καὶ ἄνθη ποικίλα περιέχοντα τὰ κιονόκρανα.
Ὀπτικαὶ ἐπιμελείαι
[edit | edit source]Οἱ τεχνῖται ἐποίουν μικρὰς μεταβολὰς εἰς τὰ μέτρα, ἵνα τὸ ὄμμα μὴ πλανηθῇ· τοὺς γὰρ στύλους ἐκύρτουν βραχέως (ἐντάσει), καὶ τὰς βάσεις καὶ ἐπιστυλίους ὑπεκύρτωσαν ὀλίγον, ὡς τὰ πάντα φαίνεσθαι ζῶντα καὶ ἔμψυχα.
Ὁ Παρθενών καὶ τὰ ἄλλα ἔργα
[edit | edit source]Ἐν τῇ Ἀκροπόλει τῶν Ἀθηνῶν ᾠκοδομήθη ὁ Παρθενών, ναὸς τῆς Ἀθηνᾶς, κάλλιστος καὶ τελειότατος τῶν Ἑλλήνων. Ἐκεῖ δὲ ἦσαν καὶ τὰ Προπύλαια καὶ αἱ στοαὶ τῆς ἀγορᾶς, ἃ πάντα ἔδειξαν τὴν δύναμιν τῆς πόλεως καὶ τὴν τέχνην τῶν δημιουργῶν.
Κληρονομία
[edit | edit source]Ἡ τῶν Ἑλλήνων τέχνη ἐδίδαξε τοὺς Ῥωμαίους, καὶ μετὰ ταῦτα ἀνεβίωσεν ἐν τῇ Ἀναγεννήσει καὶ τοῖς νεωτέροις χρόνοις. Ἐκ τούτου ἡ Ἑλληνικὴ ἀρχιτεκτονικὴ ἔμεινεν ἀείμνηστος, παράδειγμα τῆς ἀρμονίας καὶ τῆς ὡραιότητος.