Wp/grc/Ἀρχίλοχος
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἀρχίλοχος ὁ Πάριος (γεννηθεὶς περὶ τὸ 680 π.Χ., τελευτήσας δὲ περὶ τὸ 645) ἐκ τῶν ἀρχαιοτάτων ποιητῶν ἦν· πρῶτος οὐ μόνον ἔπη ἡρωικὰ ἔγραψε, ἀλλὰ καὶ ἰάμβους καὶ ἐλεγείας. τῇ τῶν μέτρων τέχνῃ δεινὸς ἦν, καὶ πρῶτος ἔδειξε ὅτι ὁ ἴαμβος ἁρμόζει καὶ τῇ λοιδορίᾳ καὶ τῇ περὶ τὰ ἴδια πάθη φράσει. καίπερ ὀλίγων μόνον αὐτοῦ σπαραγμάτων σῳζομένων, μεγάλη ἦν ἡ ἐς τὴν Ἑλληνικὴν ποίησιν ἐπιρροή.
Βίος καὶ Ἔργα
[edit | edit source]Ὁ μὲν περὶ τοῦ βίου λόγος πολλοὺς μύθους ἔχει. φασὶ γὰρ τὸν πατέρα, Τελεσίκλην, ἕνα τῶν κτισάντων Θάσον γενέσθαι, τὴν δὲ μητέρα δούλην εἶναι. ἔνιοι δὲ μυθολογοῦσιν ὡς, νεανίσκος ὢν, ἐκ γυναικῶν ἐξαίφνης φανεισῶν λύραν εἴληφεν, ἣν δῶρον Μουσῶν ᾤετο. περὶ δὲ Λυκάμβου λέγεται ὡς τὴν θυγατέρα ἐπηγγείλατο τῷ ποιητῇ καὶ ὕστερον ἐψεύσατο· ὁ δ’ Ἀρχίλοχος τοιούτους ἔγραψεν ἰάμβους ὥστε ἐκείνους δι’ αἰσχύνην ἀπολέσθαι. ἔζη καὶ ἐν Θάσῳ, καὶ πολλάκις ἐμάχετο πρὸς Θρᾷκας· τέλος δὲ ἐν πολέμῳ ὑπὸ Νάξιου ἀνδρὸς ἔπεσεν. λέγουσιν ὡς Καλῶνδας Νάξιος αὐτὸν ἀπέκτεινεν· ὕστερον δὲ ὁ θεὸς ἐν Δελφοῖς ἔφη μὴ ὁσίως πεπρᾶχθαι τὸν φόνον Μουσῶν θεραπευτοῦ. ἐν Πάρῳ δ’ ἡρῷον Ἀρχιλόχου ἱδρύθη, ἔνθα ὡς ἥρως ἐτιμᾶτο.
Χαρακτὴρ καὶ Δόξα
[edit | edit source]Ἔγραψε δ’ Ἀρχίλοχος οὐχ ὥσπερ Ὅμηρος, ὃς τὰ τῶν ἡρώων ἔργα ᾖσεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἴδια πάθη καὶ τὸν ἰδιωτικὸν βίον. τῷ ἰαμβικῷ λόγῳ ἐχρῆτο πρὸς ψόγον καὶ λοιδορίαν· διὸ ὑπὸ μὲν ἐνίων ἐθαυμάσθη, ὑπὸ δὲ ἄλλων ἐμισήθη. δριμεῖα δ’ ἦν αὐτῷ γλῶττα περὶ γυναικῶν καὶ ἠθῶν, ὥστε φασὶ τοὺς Λακεδαιμονίους ἀπεῖρξαι τοὺς νέους τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἐπῶν. αὐτὸς δ’ ἔλεγεν ὡς οὐκ ἥρως εἴη ἀλλὰ στρατιώτης, καὶ μᾶλλον ἔγραφεν ὡς ἀνὴρ τῇ ἐμπειρίᾳ τοῦ βίου χρώμενος ἢ μύθους μυθολογῶν.
Ποίησις καὶ Μουσικὴ Τέχνη
[edit | edit source]Σώζεται μὲν οὐ πολλὰ τῶν Ἀρχιλόχου ποιημάτων, ἀλλ’ ὡς 300 στίχοι. ἐν ταῖς ἐλεγείαις ἑξαμέτρῳ καὶ πενταμέτρῳ ἐχρῆτο, ἐν δὲ τοῖς ἰάμβοις παρρησίᾳ καὶ λοιδορίᾳ· καὶ αἱ γνωμικαὶ αὐτοῦ φράσεις ἔτι σῴζονται, οἷον «ἀλώπηξ μὲn πολλὰ οἶδεν, ἐχῖνος δ’ ἓν μέγα». πολυμήχανος δὲ τῶν μέτρων ἦν, καὶ ἐποίει τροχαϊκὰ καὶ ἰαμβικὰ καὶ ἐλεγεῖα· κατὰ τὸ πάθος ἑκάστοτε τὸ μέτρον ἤρμοζεν.
Ὕστερος Χρόνος καὶ Κληρονομία
[edit | edit source]Ὕστερον δὲ χρόνον Ἀλεξανδρεῖοι γραμματικοὶ ἔταξαν αὐτὸν ἐν τοῖς ἰαμβογράφοις, καὶ πολλοὶ τῶν ὕστερον ποιητῶν παρ’ αὐτοῦ ἤντλησαν. οἱ μὲν ἐθαύμασαν, οἱ δ’ ἐμίσησαν· ἀλλ’ ἅπαντες ὡμολόγησαν αὐτὸν καινὸν εἰσηγησάμενον τὸν τρόπον τῆς ποιήσεως. καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς χρόνοις ἐκ παπύρων καινὰ σπαράγματα εὑρίσκεται, δι’ ὧν δῆλόν ἐστιν ὅτι τὸν Τρωικὸν μῦθον καὶ ἄλλα παλαιὰ διηγεῖτο. δῆλον οὖν ὅτι, καίπερ ὀλίγων σωζομένων, Ἀρχίλοχος μέγιστος ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ποιήσει γέγονεν.