Wp/grc/Ἀπόλλωνος ναὸς ἐν Δελφοῖς
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ὁ τοῦ Ἀπόλλωνος ναὸς ἐν Δελφοῖς ἦν τὸ κέντρον τοῦ ἱεροῦ, ἐν ᾧ ἡ Πυθία τὰ χρηστήρια ἐδίδου. Ὁ νῦν ὁρώμενος ναὸς ᾠκοδομήθη τῷ τετάρτῳ αἰῶνι πρὸ Χριστοῦ ἐπὶ τῶν ἱχνῶν προτέρου ἱεροῦ, σύμβολος ὢν πολλῶν αἰώνων εὐσεβείας καὶ πολιτικῆς δυνάμεως.
Ἱστορικὴ ἀνάπτυξις καὶ οἰκοδομία
[edit | edit source]Ὁ πρῶτος λίθινος ναὸς ἔδοξε κτισθῆναι περὶ τὸ 650 ἔτος, κατεφλέχθη δὲ πυρὶ ὕστερον. Ὁ δεύτερος, δωρικὸς περὶ τὸ 510, ἐκ πολλῶν πόλεων ἀναλωμάτων ἀνεγέρθη, καὶ τοῦτον ὁ σεισμὸς ἔρρηξεν ἐν τῷ 373 ἔτει. Ὁ τρίτος δὲ καὶ ὁρατὸς σήμερον ναὸς ἤρξατο οἰκοδομεῖσθαι ὕστερον καὶ ἐτελειώθη περὶ τὸ 330, μετὰ τοὺς ἱεροὺς πολέμους.
Ἀρχιτεκτονία καὶ σχῆμα
[edit | edit source]Ἐπὶ κρηπῖδος τεχνητῆς ἐστηρίχθη ὁ ναός, τείχει πολυγώνῳ ἀντεχομένῳ. Δωρικὸς περὶπτερος ἦν, μῆκος μὲν ἑξήκοντα μέτρων, πλάτος δὲ εἴκοσι, ἓξ μὲν κίονες ἐμπροσθεν καὶ ὄπισθεν, πεντεκαίδεκα δὲ ἐπὶ τὰς πλευράς. Ἐκ λίθου ἐγχωρίου ᾠκοδομήθη, τὰ δὲ κόσμια ἐκ μαρμάρου· ἡ δὲ πρὸς ἀνατολὰς θέσις τὰς τοῦ ἡλίου ἀκτῖνας εἰς τὸ ἔνδον εἰσφέρειν ἐποίει.
Τὸ ἔνδον καὶ ἡ ἱερὰ λειτουργία
[edit | edit source]Ἐν τῷ ναῷ ἦν ὁ πρόναος, ὁ σηκός, καὶ τὸ ἄδυτον, ὅπου ἡ Πυθία ἐπὶ τρίποδος ἑζομένη ἐνθουσιῶσα τὰ μαντεῖα ἐχρησμοδότει. Ἐνταῦθα ἵστατο ὁ ὀμφαλός, ἀγάλματα, βωμοὶ Ποσειδῶνος καὶ Ἑστίας, καὶ ἀναθήματα ποικίλα, ἐν οἷς καὶ ὁ Πινδάρου θρόνος.
Σύμβολα καὶ ἐπιγραφαί
[edit | edit source]Ὑπὲρ τῆς πύλης ἐγέγραντο αἱ Δελφικαὶ γνῶμαι — «γνῶθι σαυτόν», «μηδὲν ἄγαν», «ἐγγύα· πάρα δ’ ἄτη» — παραγγέλματα σοφίας θείας. Αἱ ἐν τοῖς ἀετοῖς εἰκόνες καὶ αἱ μετόπαι μύθοις ἦσαν κεκοσμημέναι, οἷον ἡ τοῦ Ἀπόλλωνος κάθοδος καὶ ἡ τῆς Πύθωνος νίκη.
Θρησκευτικὸς, πολιτικὸς καὶ πολιτιστικὸς ρόλος
[edit | edit source]Ὁ ναὸς οὐ μόνον ἦν ἱερὸν μαντεῖον, ἀλλὰ καὶ τῶν Πυθίων τόπος, ἔνθα γυμνικοὶ, μουσικοὶ καὶ ποιητικοὶ ἀγῶνες ἐγίγνοντο. Ἄνδρες ἐκ πάσης τῆς Ἑλλάδος ἦρχοντο, οἱ δὲ ἱερεῖς τὰ τῆς λατρείας, τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς παιδείας ἐφύλαττον.
Παρακμὴ καὶ ἀνασκαφή
[edit | edit source]Μέχρι τοῦ περὶ τὸ 390 ἔτους ἐν χρήσει ἦν ὁ ναός· τότε δὲ ὑπὸ βασιλέως τὰ ἔθη τὰ πατρῷα ἐπαύθη. Ἐρήμου δὲ γενομένου τοῦ τόπου, ὕστερον ἀνεσκάφη ἐν νεωτέροις χρόνοις, καὶ τὰ λείψανα ἀνεφάνησαν.