Wp/grc/Ἀθηνᾶ Παρθένος
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ἡ Ἀθηνᾶ Παρθένος ἦν ἄγαλμα μέγα καὶ σεμνόν, ὃ Φειδίας ἐποίησεν ἐν τῷ πέμπτῳ πρὸ Χριστοῦ αἰῶνι. τὸ δὲ χρυσελεφάντινον ἄγαλμα ἐν τῷ Παρθενῶνι ἐπὶ τῆς Ἀκροπόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἵδρυτο, σύμβολον τῆς πόλεως δυνάμεως καὶ εὐσεβείας καὶ τέχνης. περιβόητον ἦν ἐπὶ τῷ μεγέθει καὶ τῇ τῆς τέχνης ἀκριβεῖᾳ, καὶ σημεῖον ἐγένετο τῆς Ἑλλάδος ἀκμῆς.
Παραγγελία καὶ κατασκευή
[edit | edit source]Ἐγένετο ἡ παραγγελία ἐπ’ ἀκμῆς τῆς Ἀθηναίων δυνάμεως, περὶ τὰ 447–438 π.Χ., ἐπὶ Περικλέους, ὃς τὴν πόλιν ἐμεγάλυνε δημοσίοις ἔργοις. Φειδίας δὲ τὴν Ἀθηνᾶν ὁπλοφόρον καὶ προστάτιν ἐποίησεν, ὑψηλὴν σχεδὸν δωδεκάπηχυν. ἡ μὲν θεὰ πανοπλίαν ἐνεδὺτο, ἀσπίδα ἐν τῇ ἀριστερᾷ ἔχουσα, Νίκην δὲ σμικρὰν ἐν τῇ δεξιᾷ· τὸ δὲ κρᾶνος ποικίλως ἐκεκόσμητο. ὁ χρυσὸς δὲ καὶ ὁ ἐλέφας τὸν πλοῦτον καὶ τὴν τέχνην ἐδήλου.
Τέχνη καὶ θρησκευτικὴ σημασία
[edit | edit source]Ἦν ἄγαλμα ἱερόν, τὴν θεὸν ὡς φύλακα τῆς πόλεως παριστᾶνον. ἐν μέσῳ τοῦ ναοῦ ἵδρυτο, καὶ οὐ πολλοῖς ἡ θέα ἐπιτρέπετο, ὥστε ἄβατον σῴζεσθαι τὸ ἱερόν. ἅμα δὲ τὴν τῆς πόλεως πίστιν καὶ δύναμιν ἐνίσχυε, οἱ δὲ κόσμοι τοῦ ἀγάλματος μύθους καὶ λόγους ἐσήμαινον.
Περιγραφή καὶ εἰκονογραφία
[edit | edit source]Ἡ θεὰ ἑστῶσα, πέπλῳ πολυτελεῖ καὶ πανοπλίᾳ λαμπρᾷ κεκοσμημένη, τὴν αἰγίδα ἐπὶ τοῦ στέρνου ἔφερε, ἐν ᾗ Γοργοῦς κεφαλὴ ἐφαίνετο, τῆς δυνάμεως καὶ τῆς προστασίας σημεῖον. τῇ μὲν δεξιᾷ Νίκην ἔχουσα, τῇ δ’ ἀριστερᾷ ἀσπίδα, ἥπερ ἦν πεποικιλμένη τῇ τῶν Ἀμαζόνων μάχῃ. ταῦτα πάντα καὶ τὴν τέχνην ἐδήλου καὶ τοὺς μύθους, τὴν τῆς πόλεως δόξαν προβαλλόμενα.
Τύχη καὶ κληρονομία
[edit | edit source]Τὸ μὲν πρωτότυπον ἄγαλμα οὐκέτ’ ἔστιν· ἄδηλον δὲ ὅπως ἀπώλετο, εἴτε ἐν πυρκαϊᾷ διεφθάρη εἴτε μετεκομίσθη ποτὲ εἰς Κωνσταντινούπολιν. ἀλλὰ πολλὰ Ῥωμαϊκὰ ἀντίγραφα καὶ ἀρχαῖαι περιγραφαὶ τὴν μνήμην αὐτοῦ διεσώκασιν. ἥ τε Ἀθηνᾶ Παρθένος ἔμεινεν σημεῖον τέχνης καὶ θρησκείας καὶ τῆς Ἀθηναίων δυνάμεως.
|
Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ τῆς Ἀθηνᾶς Παρθένου |
