Wp/grc/Φαναριῶται
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Οἱ Φαναριῶται γένος ἦσαν εὐγενὲς, ὡς τὸ πολὺ Ἑλληνικόν, οἰκοῦντες ἐν τῷ Φαναρίῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἔνθα καὶ ἡ καθέδρα τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου ἦν. Ἐκ τοῦ τέλους τοῦ ἑπτακαιδεκάτου αἰῶνος ἐς ἀκμὴν ἦλθον, καὶ πλούτῳ καὶ παιδείᾳ λαμπρυνθέντες τῶν ἀρχῶν τὰς ἐπιφανεστάτας καὶ ἐν τῇ διοικήσει καὶ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ κατέσχον.
Ἄνοδος καὶ διοικητικὴ ἰσχύς
[edit | edit source]Ἐπεὶ γὰρ τὸ τῶν Ὀθωμανῶν κράτος ἀνδρῶν ἐμπείρων τῶν κατὰ τὴν Εὐρώπην πραγμάτων καὶ τῶν γλωττῶν ἐδεῖτο, οἱ Φαναριῶται τάχιστα τὴν χρείαν ἐπλήρουν. Ἑρμηνεῖς (δραγόμανοι) τῆς Πύλης καὶ τῶν πρεσβειῶν ἐγίγνοντο, καὶ τὰς πρὸς τοὺς ξένους συνθήκας ἐπραγματεύοντο.
Ἐκκλησιαστικὴ ἰσχύς
[edit | edit source]Ἐπειδὴ ἡ τοῦ πατριάρχου καθέδρα ἐν τῷ Φαναρίῳ ἦν, οἱ τῶν Φαναριωτῶν οἶκοι καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐπεμελοῦντο. Ἐπισκόπους καὶ πατριάρχας πολλάκις κατέστησαν, καὶ τὴν τῶν Ῥωμαίων (τοῦ λεγομένου μιλλέτου) διοίκησιν οἱ πλεῖστοι ἤσκουν.
Ἡγεμονία ἐν ταῖς παρὰ τὸν Δανοῦβον ἡγεμονίαις
[edit | edit source]Ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ ὀκτωκαιδεκάτου αἰῶνος μέχρι τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, πολλάκις ὑπὸ τοῦ Σουλτάνου ἡγεμόνες ἐν Μολδαβίᾳ καὶ Βλαχίᾳ κατεστάθησαν. Αἱ αὐλαὶ αὐτῶν ἐν Ἰασίῳ καὶ ἐν Βουκουρεστίῳ λαμπρότητι διέφερον, βαρύτατοι μέντοι ἦσαν ἐπὶ τοῖς φόροις καὶ ταῖς δωροδοκίαις.
Πολιτισμὸς καὶ μνήμη
[edit | edit source]Παρά τοῖς Ἕλλησιν ὑπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν ἀρχήν, οἱ Φαναριῶται ὡς ἀριστοκρατία πεπαιδευμένη καὶ ἑσπερίων τρόπων ἐτιμῶντο. Σχολεῖα ἐστήριξαν, βιβλία ἐξέδωκαν, καὶ τὴν παιδείαν ἐφύλαττον. Ὅτε δὲ ἤρξατο ἡ Ἑλληνικὴ ἐπανάστασις, καὶ εἰς τὰ πρῶτα τῆς πολιτείας πράγματα μετέσχον, καὶ τῆς παλιγγενεσίας οὐκ ὀλίγον ἴχνος κατέλιπον.