Wp/grc/Σελευκιδῶν ἀρχή
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ἡ Σελευκιδῶν βασιλεία (312–64 π.Χ.) ἦν μέγα κράτος Ἑλληνιστικόν, ὑπὸ Σελεύκου τοῦ Νικάτορος μετὰ τὸν Ἀλεξάνδρου θάνατον κτισθεῖσα. Πρῶτον ἐκ Σατραπείας Βαβυλωνίας ἀναλαβὼν τὴν ἀρχήν, ὁ Σελεύκος ἐν ἔτει 312 π.Χ. ἐστερέωσε τὴν δύναμιν. Ἐπὶ τῆς ἀκμῆς, ἡ ἀρχὴ διετέτατο ἀπὸ τῆς Ἀνατολίας καὶ τῆς Συρίας μέχρι τῶν ὁρίων τῆς Ἰνδικῆς, περιλαβοῦσα χώρας ἀπὸ Θρᾴκης μέχρι Μεσοποταμίας καὶ ἔτι ἐπέκεινα.
Ἱδρυσὶς καὶ αὔξησις
[edit | edit source]Μετὰ τὰς ἔριδας τῶν ἐπιγόνων τοῦ Ἀλεξάνδρου, ὁ Σελεύκος ἐκράτησε τὴν Βαβυλωνίαν καὶ ἔπειτα ἐπὶ τὴν δύσιν ἤλασε, νικήσας τὸν Ἀντίγονον ἐν Ἴψῳ (301 π.Χ.). Δύο κέντρα πολιτικὰ ἐθέμετο· τὴν Ἀντιόχειαν ἐπὶ τοῦ Ὀρόντου ὡς πρωτεύουσαν τῆς δύσεως, καὶ τὴν Σελεύκειαν ἐπὶ τοῦ Τίγρητος ἐγγὺς Βαβυλῶνος. Αἱ πόλεις αὗται ἦσαν ἅμα διοικητικαὶ καὶ πολιτιστικαὶ ἑστῖαι.
Πολίτευμα καὶ κοινωνία
[edit | edit source]Ἡ διοίκησις τὴν Ἀχαιμενιδῶν τάξιν ἐδέξατο καὶ μετέβαλε, διαιροῦσα τὴν ἀρχὴν εἰς σατραπείας, ἃς ἄρχοντες ἔχοντες πολιτικὴν καὶ στρατιωτικὴν ἐξουσίαν ἐκυβέρνησαν. Ἕλληνες καὶ Μακεδόνες ἄριστοι ἐκρατοῦν τὰς ἀρχὰς, τὸ δὲ πλῆθος συνίστατο ἐκ Περσῶν, Ἀσσυρίων, Ἀρμενίων, Ἰουδαίων. Τὰ Ἑλληνικὰ ἤθη ἐπροήγοντο, ἀλλ’ ἡ διοίκησις ἐπέτρεπεν τοῖς τόποις τὰ πάτρια νόμιμα.
Πόλεμοι καὶ συνθήκαι
[edit | edit source]Ἐπὶ Ἀντιόχου τοῦ Μεγάλου ἡ βασιλεία ἀνέλαβε, στρατείαις ἀνακτήσασα τὰ τῆς ἀνατολῆς καὶ ἔνια τῆς δύσεως. Ἀλλ’ ἡ τῆς Ῥώμης δύναμις εἰς ἀγῶνα ἤγαγεν, καὶ ἐν Μαγνησίᾳ (190 π.Χ.) ἡττηθέντες, συνθήκῃ δεσμευτικῇ ἐπέτρεψαν μεγάλας ἀπωλείας χωρῶν καὶ χρημάτων.
Παρακμή καὶ διασπασμός
[edit | edit source]Κατ’ ὀλίγον ἡ ἀρχὴ διερράγη, ἀπὸ ἀνατολῆς μὲν Παρθυαίων καὶ Βακτρίων ἀποστησάντων, ἐν Ἰουδαίᾳ δὲ στάσεως γενομένης, ἡ Μαρκαβαίων ἀποστασία ἀνεστήσατο βασιλείαν Ἰουδαίων. Ἔριδες δυναστικαὶ καὶ ξένη παρέμβασις τὸ κράτος ἔλιωσαν, ὥστε ἐς τὸν αʹ αἰῶνα π.Χ. μόνον τὴν Συρίαν κρατεῖν.
Τελευτὴ καὶ κλῆρος
[edit | edit source]Ἐν ἔτει ξδʹ π.Χ., ὁ Πομπήϊος Ῥωμαῖος στρατηγὸς τὴν Συρίαν προσεθήκατο τῇ Ῥωμαϊκῇ ἀρχῇ, καταλύσας τὴν Σελευκιδῶν μοναρχίαν. Ὅμως ἡ βασιλεία ἀπέλιπεν κλῆρον σημαντικὸν, ἑνώσασα τὰ Ἑλληνικὰ καὶ τὰ Ἀνατολικὰ ἤθη, καὶ ἰσχυρῶς διαμορφώσασα τὸν πολιτικὸν χάρτην τοῦ Ἑλληνιστικοῦ κόσμου.