Wp/grc/Πόλεμος Ἀρχαίων Ἑλλήνων

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Τὰ περὶ τὸν πόλεμον παρ’ Ἕλλησιν, ἀρξάμενα ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς, παντοίως ἠλλάττετο καὶ ἐπὶ μέγα ηὔξανεν. Τὸ μὲν πρῶτον οἱ πόλεμοι βραχεῖς τε ἦσαν καὶ ἐγγὺς τῆς οἰκείας γῆς ἐγίγνοντο· ὕστερον δέ, καὶ μάλιστα ὅτε αἱ πόλεις ἤκμαζον αὐτονομούμεναι, πόλεμοι μέγιστοι συνέστησαν, οἷον τά τε Μηδικὰ καὶ ὁ Πελοποννησιακός.

Τάξις καὶ Στρατηγήματα

Τὸ μέγιστον τῆς δυνάμεως ἐν τῇ τῶν ὁπλιτῶν φάλαγγι ἔκειτο. Οὗτοι γὰρ πανοπλίᾳ βαρείᾳ χρώμενοι καὶ εἰς στοίχους βαθεῖς τασσόμενοι, συνασπίσαντες καὶ τὰ δόρατα προβεβλημένοι ἐμάχοντο. Ἡ μὲν οὖν τοιαύτη σύνταξις ἐν τοῖς πεδίοις, ἔνθα ῥᾴδιον ἦν ὁμοῦ κινεῖσθαι, πλεῖστον ἴσχυεν· ἐν δὲ τοῖς ὄρεσι δύσχρηστος οὖσα, ἄλλων στρατηγημάτων ἐδεῖτο.

Τὰ κατὰ θάλατταν

Τὸ ναυτικὸν δὲ μάλιστα παρ’ Ἀθηναίοις ἤκμασε. Τριήρεσι γὰρ χρώμενοι, τὴν ἐμβολὴν κρατίστην ἡγοῦντο, ᾗ προσπίπτοντες τὰς τῶν ἐναντίων ναῦς κατέδυον. Μέγιστον δὲ τεκμήριον τῆς Ἀθηναίων ναυτικῆς ἐμπειρίας ἡ ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχία (ἐπ’ ἄρχοντος Καλλιάδου) ἐγένετο, ἣ τὴν τῶν βαρβάρων δύναμιν κατέλυσεν.

Περὶ τῆς ἐν τῇ πόλει τοῦ πολέμου σημασίας

Σπουδαῖον μὲν οὖν μέρος ὁ πόλεμος τοῦ παρ’ Ἕλλησι βίου ἦν· δι’ ἀγώνων γὰρ καὶ κινδύνων ἐν ταῖς μάχαις ἡ τῶν πολιτῶν ἀρετὴ δοκιμαζομένη ἐτιμᾶτο· ἡ δὲ δειλία καὶ τὸ φεύγειν τὸν πόλεμον αἴσχιστον ἐνομίζετο καὶ ἀτιμίαν ἐπέφερεν.

Πόλεμοι ἐπιφανέστατοι

• Τὰ Μηδικά (499–449 π.Χ.): πολλοὶ πόλεμοι καὶ ἀγῶνες Ἑλλήνων πρὸς Πέρσας, ἐν οἷς λαμπρόταται τῶν πράξεων ἡ ἐν Μαραθῶνι μάχη καὶ ἡ ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχία. • Ὁ Πελοποννησιακὸς πόλεμος (431–404 π.Χ.): ἀγὼν Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων, ὃν Θουκυδίδης φησὶν εἶναι μέγιστον τῶν προγεγενημένων· τῇ μὲν Ἀθηναίων ἀρχῇ τέλος ἐπέθηκεν, πᾶσαν δὲ τὴν Ἑλλάδα ἐτάραξε.

Κληρονομία

Ἐκ τούτων δὴ τῶν πολέμων ἡ τῶν Ἑλλήνων πολεμικὴ τέχνη ἔδειξεν ὡς εὐταξία, ἀνδρεία, καὶ τῶν στρατηγῶν σύνεσις μέγιστα δύναται· ὧν ἡ μίμησις ἔτι καὶ νῦν παρὰ τοῖς τὰ στρατιωτικὰ ἐπιτηδεύουσι κρατεῖ.