Wp/grc/Πυρρωνική φιλοσοφία

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Ἡ Πυρρωνική φιλοσοφία σχολὴ παλαιὰ Ἑλληνική ἐστίν, ἣ τὴν κρίσιν περὶ τῶν πραγμάτων ἀποχῇ τὴν ἀπόφασιν (ἔποχὴν) προσηγορεύει. Ἐκ Πύρρωνος Ἠλείου καὶ Τίμωνος τοῦ Φλίου πρώτιστα ἐπινόηται, ἀλλὰ ὑπὸ Αἰνεσίδεμου τῷ πρώτῳ αἰῶνι πρὸ Χριστοῦ ἐζητήθη καὶ διετηρήθη.

Σκοπὸς τῆς σχολῆς ἐστὶ τὴν ἀταραξίαν (ἀταραξίαν) ἐπιδείξασθαι, τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν πνευματικὴν ἡδονήν, διὰ τῆς κρίσεως ἀναστολῆς καὶ τῆς ἀποχῆς ἀπὸ τῶν πεποιθήσεων περὶ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Οἱ Πυρρωνισταὶ οὐ μὲν δηλοῦσιν ὅτι ἀδύνατον γνῶναι, οὐδὲ ἀποφαίνονται περὶ τοῦ ἀληθοῦς, ἀλλ᾽ οὐδέποτε ἀποφαίνονται, ἀποφεύγοντες τὸν φόβον καὶ τὴν ταραχὴν τῆς ψυχῆς.

Περὶ ἀρχῆς καὶ ἱστορίας

Πύρρων ὁ Ἠλεῖος (περὶ 360–περὶ 270 π.Χ.) πρώτος ἐν τῇ Ἑλλάδι φιλοσοφικὸς σκεπτικὸς ἦν, καὶ τὸν αὐτὸν ὄνομα τῇ σχολῇ ἔδωκεν. Γραπτὰ δὲ ἔργα οὐκ ἀπέλιπε, ἀλλὰ αἱ διδασκαλίαι αὐτοῦ ἐκ τοῦ μαθητοῦ Τίμωνος τοῦ Φλίου διεσώθησαν· ὧν δὲ τὰ γραπτά ἀπώλοντο, μόνον τεμάχια διὰ τῶν ὕστερων συγγραφέων, οἷον Διογένους Λαέρτιου καὶ Εὐσεβίου, παραμένουσιν.

Ἡ διδασκαλία Πύρρωνος ἐπετήρει τὴν γνώσιν ὡς ἀδύνατον ἐκ πάντων πράξεων ἀκριβῶς γινώσκειν. Ὅτι γὰρ πρὸς πᾶν λόγον ἐναντίον ἄλλος ἄλλος δύναται γενέσθαι, ὁ σοφὸς ἀνὴρ τὴν κρίσιν ἀναστέλλειν δεῖ.

Αἰνεσίδημος δὲ, ἐν τῷ πρώτῳ αἰῶνι πρὸ Χριστοῦ, τὴν πυρρωνικήν σχολὴν ἀνεζωπύρησεν, δέκα τρόπους ἐπιδεξάμενος, ὅπως ἄνθρωπος τὴν κρίσιν ἀναστέλλῃ καὶ ἀταραξίαν ἐπιτύχῃ. Κριτικὸς δὲ τῶν τότε Ἀκαδημαϊκῶν ὤν, οἷς τὸ δόγμα ἐξέθρεπεν, τὴν σχολὴν τετελείωκεν. Οὕτως ἡ παράδοσις Πυρρωνική θεμελιώθη καὶ δι᾽ αἰῶνας διετηρήθη.

Περὶ τῶν βασικῶν ἰδεῶν

Κύριος σκοπὸς τῆς Πυρρωνικῆς φιλοσοφίας ἐστὶν ἡ ἀταραξία, ἡ ἡσυχία τῆς ψυχῆς καὶ ἀπεριδεία ταραχῆς. Τοῦτο ἐπιδίδεται διὰ τῆς κρίσεως ἀναστολῆς (ἐποχῆς) περὶ πάντων, μάλιστα δὲ τῶν πραγμάτων ἀδηλουμένων καὶ τῶν ἐκ τῆς αἰσθήσεως μόνον μὴ προσιόντων.

Οἱ Πυρρωνισταὶ φασὶ, ὅτι πρὸς πᾶν λόγον ἔστιν ἀντίλογος, οὕτω δὴ ἀπόφασιν ἀποφεύγειν δεῖ, ἵνα μὴ τὸ ἀγχος καὶ τὴν μελαγχολίαν τῶν πεποιθήσεων ὑποφέρῃ τις. Οὐχ ὡς Ἀκαδημαϊκοὶ, οἵτινες λέγουσιν γνώσιν οὐκ ἐπιτυγχάνεσθαι, ἀλλ᾽ ὡς ἐκεῖνοι οὐδὲν ἀποφαίνονται περὶ τῆς γνώσεως, ἀλλὰ ἀπέχουσι μὴ δηλοῦντες οὐδὲν.

Διὰ ταύτης τῆς ἀποχῆς, ὁ σοφὸς ἄνθρωπος ἀπαλλάσσεται τῶν ψυχικῶν ταραχῶν, καὶ τὴν ἡδονὴν ἡσυχίας ἀπολαμβάνει, ἣν οὐκ ἐν ὕλη φανερῇ οὐδὲ ἐν δοξασίαις ἐστίν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ ἀναστολέων τῆς κρίσεως ἔργῳ.

Περὶ τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν κανόνων τῆς ζωῆς

κανόνες οὗτοι εἰσὶν:

1. Φύσις — τὰ φυσικὰ ἄνθρωποι αἰσθάνονται καὶ ἀκολουθοῦσιν.
2. ἔθη — τὰ καθιερωμένα καὶ ἐθιμικὰ τῇ κοινωνίᾳ σεβόμενοι.
3. διδασκαλία — τὰ διὰ παιδείας καὶ πείρας ἐκμαθημένα τηροῦντες.

Διὰ τῆς συμμόρφωσης πρὸς τούτους τοὺς κανόνας, ὁ Πυρρωνιστὴς ἄνευ δοξασίας καὶ πίστεως περὶ τῶν πραγμάτων καὶ τῆς φύσεως ζῇ, ἡσυχίαν ἀπολαμβάνων. Οὕτως τὸν βίον ἡδέως καὶ ἀτάραχως διατελεῖ, οὐ μὴ ἐμπλεκόμενος εἰς τὰς ἀμφιβολίας ἢ τὰ δόγματα τῶν ἀνθρώπων.

Περὶ τῆς διαδοχῆς καὶ τῆς φήμης

Ἡ Πυρρωνική φιλοσοφία πολὺν ἐν τῷ μέλλοντι ἐπιρροὴν ἔσχεν ἐπὶ τῶν ὕστερων φιλοσόφων. Ἑκατέρωθεν δὲ Σέξτος ὁ Ἐμπειρικός, ὁ ἐν τῷ δευτέρῳ αἰῶνι μ.Χ., πολλὰ τῆς Πυρρωνικῆς παραδόσεως διεσώσατο. Τὰ γὰρ συγγράμματά αὐτοῦ, ἰδίως δὲ τὰ Περὶ πυρρωνικῆς ὁδηγίας, ἐν τῇ Ῥωμαϊκῇ ἑποχῇ καὶ τῇ Ἀναγεννήσει ξαναεὑρέθησαν, καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ τὸν ἐπιστημονικὸν σκεπτικισμόν τῆς νεωτέρας ἡλικίας πολὺν ἐνεφύσησαν ἀέρα.

Καὶ νῦν ἡ Πυρρωνική φιλοσοφία μελετᾶται διὰ τὴν ἰδιαιτέραν τῆς ἀποχῆς θεωρίαν, καὶ διὰ τὸν τρόπον ὁποῖον πρακτικῶς ἐφαρμόζει τὰ φιλοσοφικὰ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἡσυχίας. Ἡ διδασκαλία αὕτη ἀνθρώπους προσκαλεῖ ἐρωτᾶν περὶ τῆς βεβαιότητος τῶν δοξῶν αὐτῶν, καὶ μὴ ἀνασφαλῶς ἀποφαίνεσθαι περὶ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων.

Ὡς οὖν διδάσκει Πύρρων Ἠλεῖος, ἡ ἀληθινὴ ἡδονὴ ἐν τῇ ψυχικῇ ἡσυχίᾳ ἐστίν, οὐκ ἐν τῇ τῶν πολλῶν δόγμασιν ἔχοντι ἀσφαλείας. Διὸ δικαίως ἂν εἴποι τις ὅτι ἡ Πυρρωνικὴ σχολὴ ἄνευ κινδύνου τὴν ψυχὴν ἀπαλλάσσει καὶ τὴν ἡσυχίαν ἀποφέρει.