Wp/grc/Πρώτη ἐν Νικαίᾳ Σύνοδος

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐγράφη ἐν τῇ Κοινῇ διαλέκτῳ.

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Ἡ ἐν Νικαίᾳ σύνοδος· ὁ Ἄρειος, τῆς οἰκείας κακονοίας ἡττημένος, πρηνὴς κεῖται ὑπὸ τοὺς πόδας Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως· κατὰ δὲ τὸ βάθος τῆς εἰκόνος διαφαίνεται ἡ Ἁγία Σοφία (ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία), εἰ καὶ τῷ τότε χρόνῳ οὔπω ᾠκοδόμητο.

Ἡ μὲν ἁγία καὶ Πρώτη Σύνοδος ἡ ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας συνεκροτήθη κατὰ τὸ ἔτος 325 μ.Χ., σπουδῇ καὶ προστάγματι Κωνσταντίνου τοῦ εὐσεβεστάτου βασιλέως. Αὕτη πρώτη οἰκουμενικὴ ἀνεδείχθη, συνδραμόντων ἐν αὐτῇ ἐπισκόπων ἐκ πάσης τῆς ὑπὸ Ῥωμαίοις οἰκουμένης, ἵνα πρυτανεύσῃ ἡ τῆς Ἐκκλησίας εἰρήνη καὶ τὰ δόγματα βεβαιωθῇ. Ἐν ταύτῃ γὰρ ζήτησις οὐ τυχοῦσα ἐκινήθη περὶ τῆς ἀρρήτου γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα συναϊδιότητος· ἅμα δὲ καὶ ὁ τῆς Πίστεως ὅρος (ἤτοι τὸ Σύμβολον) ἐξετέθη, καὶ ὁ τοῦ Πάσχα ὅρος ἐβεβαιώθη, καὶ κανόνες τινὲς πρὸς εὐταξίαν τοῦ κλήρου ὡρίσθησαν.

Ἡ αἰτία τῆς ταραχῆς

Τοῦ γὰρ τετάρτου αἰῶνος ἀρχομένου, ζάλη δεινὴ κατέλαβε τὴν Ἐκκλησίαν διὰ τὴν Ἀρείου βλασφημίαν· οὗτος γὰρ ἐτόλμα λέγειν τὸν Υἱὸν κτίσμα εἶναι καὶ ἐξ οὐκ ὄντων γεγονέναι, ἀρνούμενος τὴν φύσει θεότητα αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν σχίσματα καὶ διχοστασίαι τὰς τῆς Ἀνατολῆς ἐκκλησίας διετάραττον. Ὁ δὲ Κωνσταντῖνος, τὴν ὁμόνοιαν περὶ πολλοῦ ποιούμενος, πάντας τοὺς τῆς οἰκουμένης προέδρους εἰς Νίκαιαν συνήγαγεν ἐν μηνὶ Μαΐῳ. Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς παρῆν, οὐχ ὡς κριτὴς τῶν δογμάτων, ἀλλ’ ὡς τῆς εἰρήνης βραβευτής· τῆς δὲ Συνόδου ἡγεῖτο Ὅσιος, ὁ τῆς Κορδούβης ἐπίσκοπος.

Τὰ πεπραγμένα καὶ τὸ Σύμβολον

Καὶ πρῶτον μὲν ἡ Σύνοδος τοὺς προτέρως ἀκοινωνήτους, οἷον Εὐσέβιον Καισαρείας, τῇ Ἐκκλησίᾳ πάλιν συνῆψεν. Ἔπειτα, τὴν Ἀρειανὴν μανίαν ἐξετάσασα, ἐξέθετο τὸν τῆς πίστεως ὅρον, ἤτοι τὸ Σύμβολον, δι’ οὗ ὁμολογεῖται ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος τῷ Πατρί, ἀναθεματισθέντος τοῦ Ἀρείου καὶ τῆς ἀσεβοῦς αὐτοῦ δόξης. Σχεδὸν πάντες τούτῳ τῷ ὅρῳ συνέθεντο. Ὡσαύτως δὲ περὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα ἐδογμάτισαν, ἵνα συμφώνως οἱ ἁπανταχοῦ Χριστιανοὶ τοῦτο τελῶσιν, ἑπόμενοι τῷ ἔθει τῆς τε Ῥώμης καὶ τῆς Ἀλεξανδρείας. Τέλος δὲ κανόνας ἐξέθεντο περὶ τῶν Μελιτιανῶν καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως.

Οἱ Κανόνες καὶ ἡ Ἐκκλησιαστικὴ Τάξις

Ἔδοξε δὲ τοῖς πατράσιν εἴκοσι κανόνας ἐκθέσθαι, διορίζοντας τὰ περὶ χειροτονιῶν, περὶ μεταθέσεως τῶν κληρικῶν, καὶ περὶ τῆς τῶν κατηχουμένων καταστάσεως. Ὡρίσθη γὰρ μηδένα ἐπίσκοπον καθίστασθαι δίχα τῆς γνώμης τριῶν ἐπισκόπων· τοῖς δὲ θρόνοις τῆς Ῥώμης, τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ τῶν Ἱεροσολύμων τὰ πρεσβεῖα τῆς τιμῆς ἀπεδόθη, τὰ ἀρχαῖα ἔθη κρατύνοντες. Προσέτι δὲ ἀπηγορεύθη αὐστηρῶς τοῖς ἐν τῷ κλήρῳ τὸ ἑαυτοὺς ἀκρωτηριάζειν.

Τὰ μετὰ τὴν σύνοδον καὶ ἡ κληρονομία

Διαλυθείσης τῆς συνόδου, ὁ μὲν Ἄρειος εἰς ὑπερορίαν ἐτάχθη, ἡ δὲ τῆς κακοδοξίας λύμη οὐ παραχρῆμα ἠφανίσθη, ἀλλ’ ἐπὶ πολὺν χρόνον τὴν Ἐκκλησίαν ἐκλυδώνιζεν. Ὅμως τὸ τῆς Νικαίας σύμβολον, ὡς κρηπὶς ἀρραγὴς καὶ κανὼν τῆς ὀρθοδοξίας, εἰς αἰῶνα διαμένει. Ἐντεῦθεν γὰρ ὁ θεσμὸς τῶν οἰκουμενικῶν συνόδων ἐτέθη, ὥστε τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως διαφυλάττεσθαι. Ὕστερον δέ, ἐν τῇ Δευτέρᾳ Συνόδῳ τῇ ἐν Κωνσταντινουπόλει (381), τὸ τῆς Νικαίας κήρυγμα τὸ λειπόμενον ἀνεπλήρωσεν, ὅπερ ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία ἄχρι τοῦ νῦν πρεσβεύει. Οὕτως ἡ Νίκαια ὡς πηγὴ καὶ ῥίζα τῆς εὐσεβείας γνωρίζεται.