Jump to content

Wp/grc/Ποσειδώνιος

From Wikimedia Incubator
< Wp | grc
Wp > grc > Ποσειδώνιος
 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Ποσιδώνιος ὁ Ἀπαμεύς (περὶ 135 – περὶ 51 π.Χ.), μετὰ τὸ Ῥόδον κυρίως συνδεόμενος, ἦν Ἕλλην φιλόσοφος Στοϊκὸς, πολιτικός, ἐπιστήμων καὶ ἱστορικός τῆς Ἑλληνιστικῆς περιόδου. Διάσημος ἐν τῷ ἀρχαίῳ κόσμῳ ὡς ὁ μάλιστα πολυμαθής τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, συνέδεσεν φιλοσοφίαν συστηματικὴν μετὰ πειραματικῆς ἐρεύνης ἐν ἀστρονομίᾳ, γεωγραφίᾳ, μετεωρολογίᾳ, μαθηματικῇ καὶ ἐθνογραφίᾳ.[1] Καὶ ἐὰν τὰ ἔργα αὐτοῦ μόνον ἐν τεμαχισμένοις λόγοις καὶ παραθέσεσιν ὑπολείπονται, οἱ ἀρχαῖοι αὐτὸν ἡγούμενοι ὡς κεντρικὸν τὸν διαμεταδότην καὶ ἐφαρμοστὴν τῆς Στοϊκῆς πρὸς τὸν Ῥωμαϊκὸν κόσμον.[2]

Ἀπόγονος τοῦ Στοϊκοῦ Παναίτιου, ὁ Ποσιδώνιος ἐγένετο ἀρχηγὸς τῆς μεσαίας Στοϊκῆς (μέσης Στοάς), γνωστὸς διὰ τὴν ἕνωσιν ἰδεῶν Πλάτωνος καὶ Ἀριστοτέλους πρὸς τὴν παραδοσιακὴν Στοϊκὴν διδασκαλίαν.[3] Ἐκ τῆς σχολῆς ἐν Ῥόδῳ ἐδίδασκε καὶ παρείχε συμβουλὰς Ῥωμαίοις, ὥσπερ τῷ Πομπήϊῳ καὶ Κικέρωνι, καὶ τὰ γραφόμενά αὐτοῦ ἔσχον ἐπιρροὴν μετὰ χρόνου ἐν τῇ πληροφορίας περὶ τοῦ φυσικοῦ κόσμου, τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς προτέρᾳ φιλοσοφίας.[4]

Βίος καὶ πλάνησις

[edit | edit source]

Ὁ Ποσιδώνιος ἐγεννήθη περὶ τὸ 135 π.Χ. ἐν Ἀπαμέᾳ τῆς Ὀρόντου, πόλει Ἑλληνιστικῇ, ἐν ἣν ἔμαθεν ἐν Ἑλληνικῷ περιβάλλοντι.[5] Ὁ αὐτὸς αὐτοῦ ἑλληνικότητα ἐπῄνετο, καὶ ἐν τοῖς γραφομένοις ἐπέκρινε τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα. Νεανίας ἐν Ἀθήναις μετέβη, ὑπὸ Παναίτιου ἐδίδαχθη, ἀργότερον δὲ, μὴ μένων ἐν Ἀθήναις, ἐν Ῥόδῳ ἐκατοίκησεν, ἔλαβε τὴν Ῥοδίτιν πολιτείαν, καὶ σχολὴν φιλοσοφικήν ἴδρυσε, ἣν ταχὺ μὲν ἐποίησεν κέντρον νοητικὸν τῆς ἀνατολικῆς Μεσογείου.[6]

Κατὰ τὰ ἐνενήκοντα πρῶτα ἔτη π.Χ. πλάνησιν ἐποίησεν ἐν τῇ Μεσογείῳ, φιλοσοφίαν συνδυάζων μετὰ παρατηρήσεων. Ἐπεσκέψατο τὴν Ἑλλάδα, Ἱσπανίαν, Ἰταλίαν, Σικελίαν, Γαλατίαν, Λιγουρίαν, Ἀδριατικὸν ἀνατολικὸν καὶ Βόρειαν Ἀφρικὴν, συλλέγων δεδομένα περὶ κλίματος, παλιρροιῶν, ἀνέμων καὶ ἐθίμων.[7]

Παρατηρῶν δὲ τοὺς Κέλτας ἐν Γαλατίᾳ, ἐνεγράψατο περὶ τοῦ πολέμου, θρησκείας καὶ κοινωνικῶν συνήθειων.[8] Τὰ ἔθιμα τοῦ ἐχθροῦ καὶ τὰ κρανία ἐπιδεικνύειν ἀνέφερε, ἀλλὰ καὶ τοὺς Δρυίδας ὡς φιλοσόφους καὶ θρησκευτικοὺς ἐιδικούς ἐτίμησεν.[9] Τὰ ἔθνογραφικά συγγράμματα ἀπωλέσθησαν, ἀλλὰ ὑπὸ μεταγενέστερων συγγραφέων ὥσπερ Διόδωρος, Στράβων, Καῖσαρ καὶ Τάκιτος ἐχρησμονεύθησαν.[10]

Πολιτικῶς δὲ ἐν Ῥόδῳ δραστήριος ἦν. Ὑπηρέτησεν ὡς πρυτανιεύς, καὶ πρεσβευτὴς πρὸς Ῥώμην ἐκλέχθη περὶ τὰ 87–86 π.Χ., ἐν καιρῷ ταραχώδει καὶ πολέμων ἡγεμονικών.[11] Αἱ ἐμπειρίαι αὗται τὴν ἐπιρροὴν αὐτοῦ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους ἐνίσχυσαν.

Γραφὰ καὶ φιλοσοφική ἔννοια

[edit | edit source]

Ποσιδώνιος πολυγραφὴς ἦν, τὰ δὲ ἔργα πρὸς φιλοσοφίαν, ἐπιστήμην, ἱστορίαν καὶ γεωγραφίαν ἐκτεινόμενα.[12] Ἐνικὴσαν δὲ μὲν ὑπὸ μαρτυριῶν πρὸς ἑικοσιων ὀνόματα, ἡ δὲ ἀκέραια διασώσις ἔλειπεν.[13] Μέσης Στοάς ὡς, ἀρκετῶς πιστὸς τῇ Στοϊκῇ, ἔσχε Πλατωνικὰ καὶ Ἀριστοτελικά, ἵνα ἠθικήν, φυσικὴν καὶ λογικήν ἑνῶσιν ἐπιχειρήσῃ.[14]

Ἐν ἠθικῇ, Ποσιδώνιος τὰ πάθη μετασχημάτισε.[15] Οἱ πρότεροι Στοῖκοί αἰσθήσεις ὡς ἁμαρτήματα θεωροῦντες ἐξάλειψιν ἐζήτουν, ὁ δὲ Ποσιδώνιος ἐπεξετάσατο τὴν ἐπιρροὴν λογικοῦ καὶ ἀλογιστοῦ ἐν τῇ ψυχῇ, παιδείαν καὶ περιβάλλοντα.[16] Ἡ ἠθικὴ σύνδεσις ἦν ἐν ἱστορικῷ καὶ ἐθνογραφικῷ ἔργῳ.[17]

Ἐπιστήμη καὶ μαθηματικά

[edit | edit source]

Ποσιδώνιος ἐν φυσικῇ θεωρίᾳ καὶ ἐπιστήμῃ ἐνεπλάκη.[18] Τὸν κόσμον ζῶντα καὶ λογικόν θεωρῶν, παρατηρήσεις ἐστράτευεν ἐν ἀστρονομίᾳ καὶ μετεωρολογίᾳ.[19] Ἔσχε γνώσιν περὶ ἀποστάσεως καὶ μεγέθους Ἡλίου καὶ Σελήνης, ἔκρινε ἐκλείψεις, καὶ μελετῶν τὰς σχέσεις οὐρανίων κινήσεων πρὸς τὰ ἐπίγεια.[20]

Μαθηματικῶς ὑπὸ τεχνικῶν Ἑλλήνων, ἡγεμονικῶς Ἵππαρχον ἀκολουθῶν, ἐπιδιώκει τὴν μέτρησιν τῆς περιφέρειας τῆς γῆς, παρατηρήσας τὸ ἄστρον Κάνωπον καὶ ἀξιολογήσεις ἀποστάσεων.[21] Ἡ τιμή αὐτοῦ, διαφωνουμένη καὶ μεταβληθέντα, ἐπιρροὴν ἐσχημάτισε ἐπὶ μεταγενεστέρων γεωγραφικῶν ἀξιολογήσεων.[22]

Γεωγραφία, ἐθνογραφία, ἱστορία

[edit | edit source]

Ποσιδώνιος γεωγραφίαν καὶ ἐθνολογίαν ἐπεχείρησε, τὴν οἰκουμένην περιγράφων κατὰ φυσικὰς καὶ κλιματικὰς ἀιτίας.[23] Ἐδιηγήσατο διαιρέσεις γῆς καὶ θαλάσσης, ὀρέων καὶ ποταμῶν, καὶ ζώνας κλιματικὰς.[24] Παράλληλα, ἐξετράφη πρὸς ἔθιμα, οἰκονομίαν καὶ πολιτικὰς ἰδρύσεις διαφόρων λαῶν, ἀπὸ πόλεις τῆς Μεσογείου μέχρι Κέλτας καὶ ἄλλους περιφερειακούς «βαρβάρους».[25]

Ἱστορικὰ δὲ συνεχίσει τὸν Πολύβιον, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ῥώμης καὶ τῶν Μεσογείων δυνάμεων ἐξετάζων.[26] Συνέδεσεν ἀφήγησιν καὶ ἐρμηνείαν, προσέχων χαρακτῆρα, τύχην καὶ μαθήματα ἠθικά τῶν πολιτικῶν γεγονότων.[27] Στρατηγικὰ συγγράμματα δὲ ἐποίησεν, ἐξετάζων πρᾶξιν καὶ ψυχολογίαν πολεμικήν.[28]

Φήμη καὶ κληρονομία

[edit | edit source]

Ἐν τῷ ἀρχαίῳ κόσμῳ ὁ Ποσιδώνιος ἐλογίζετο ἀνάμεσα τοῖς κορυφαίοις νοητικοῖς.[29] Ἡ σχολὴ ἐν Ῥόδῳ προσελκύει μαθητὰς, Ῥωμαῖοι δὲ τὸν ἰδεῖν αὐτὸν ὡς προσκύνησιν.[30] Κικέρων αὐτὸν ἐεπῆνε καὶ ἐχρησάτο τὰς γραφάς αὐτοῦ,[31] Στράβων δὲ γεωγραφίαν καὶ ἐθνογραφίαν ἐξήρτησεν.[32] Ἐπιρροὴ αὐτοῦ ἐμφανίζεται ἐν μεταγενεστέραις συζητήσεσιν Στοϊκῆς, κοσμολογίας καὶ τῶν λαῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης.[33] Παρά τὴν ἀπώλειαν τῶν συγγραμμάτων, Ποσιδώνιος ἐσώθη ὡς κεντρικὸν πρόσωπον ἐν τῇ Ἑλληνιστικῇ φιλοσοφίᾳ καὶ ἐπιστήμῃ.[34] Ἡ σύνθεσις Στοϊκῆς μεταφυσικῆς καὶ παρατηρήσεως, ἡ ἑνότης ἠθικῆς μετὰ ἱστορίας καὶ γεωγραφίας, καὶ ὁ Ῥωμαϊκοῦ κόσμου διάμεσος ἐπῄνεσαν τὴν διαχρονικήν ἐπιρροὴν αὐτοῦ.[35]

Σχόλια

[edit | edit source]
  1. ↑ Διογένης Λαέρτιος, Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων, VII, 150-154
  2. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  3. ↑ Κικέρων, Ἀκαδημαικά, II
  4. ↑ Πλούταρχος, Βίος Πομπήϊου, 7
  5. ↑ Διογένης Λαέρτιος, Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων, VII, 150
  6. ↑ Πλούταρχος, Βίος Κατῶνος τοῦ Νεωτέρου, 3
  7. ↑ Σενέκας, Φυσικαὶ Ἐρωτήσεις, II, 24
  8. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική V, 30
  9. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, IV, 118
  10. ↑ Καῖσαρ, Σχόλια περὶ τῆς Γαλατικῆς Πολέμου, VI
  11. ↑ Πλούταρχος, Βίος Σούλλας, 11
  12. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V 30
  13. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  14. ↑ Κικέρων, Ἀκαδημαικά, II
  15. ↑ Διογένης Λαέρτιος, Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων, VII, 150
  16. ↑ Σενέκας, Φυσικαὶ Ἐρωτήσεις, II, 24
  17. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V, 30
  18. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  19. ↑ Σενέκας, Φυσικαὶ Ἐρωτήσεις, II, 24
  20. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  21. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V, 30
  22. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  23. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V, 30
  24. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  25. ↑ Καῖσαρ, Σχόλια περὶ τῆς Γαλατικῆς Πολέμου, VI
  26. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V, 30
  27. ↑ Κικέρων, Ἀκαδημαικά, II
  28. ↑ Πλούταρχος, Βίος Σούλλας, 11
  29. ↑ Διογένης Λαέρτιος, Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων VII, 154
  30. ↑ Πλούταρχος, Βίος Πομπήϊου, 7
  31. ↑ Κικέρων, Ἀκαδημαικά, II
  32. ↑ Στράβων, Γεωγραφικά, II, 86
  33. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V, 30
  34. ↑ Σενέκας, Φυσικαὶ Ἐρωτήσεις, II, 24
  35. ↑ Διόδωρος ὁ Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη Ἱστορική, V, 30

Retrieved from "https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/grc/Ποσειδώνιος&oldid=6905043"