Wp/grc/Πηλάγιος ὁ Ἀστουριανός
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Πηλάγιος ὁ Ἀστουριανός (Λατ. Pelagius, Ἰσπανιστὶ Πέλαγιο) ἦν ἀνὴρ γοτθικῆς γενεᾶς, ὃς κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ηʹ αἰῶνος ἐγένετο ἡγεμὼν τῆς ἐν βορείοις Ἰβηρίᾳ ἀντιστάσεως κατὰ τῶν Μουσουλμάνων. ὑπ’ αὐτοῦ ἱδρύθη τὸ βασίλειον τῆς Ἀστουρίας, ὃ κατέφυγιον ἐγένετο τοῖς Χριστιανοῖς καὶ ἀφετηρία τῆς ὕστερον Ἀνακατακτήσεως. μνήμη δὲ αὐτοῦ συνέδεσεν ἱστορίαν καὶ παράδοσιν, ὥστε δυσχερὲς εἶναι ἀκριβῶς διακρῖναι τὰ γεγονότα.
Γένος καὶ ἀρχὴ
[edit | edit source]ὁ Πηλάγιος λέγεται ἐκ γένους τῶν Γότθων εἶναι, ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἀριστοκρατίας τῆς Ἰβηρικῆς χερρονήσου. μετὰ τὴν ταχεῖαν κατάλυσιν τῆς Γοτθικῆς ἀρχῆς (711 μ.Χ.), πολλοὶ εἰς τὰ ὄρη τὰ βόρεια κατέφυγον, ὅπου ἔτι τινὲς θεσμοὶ καὶ παραδόσεις διεσώζοντο. ἐν τούτῳ τῷ περιβάλλοντι ὁ Πηλάγιος ἀνεδείχθη ἡγεμὼν τῶν ἀντιστεκόντων, ἐπικαλούμενος τὴν κοινὴν ταυτότητα καὶ τὴν ἐλπίδα ἀνεξαρτησίας.
Ἡ στάσις καὶ ἡ μάχη παρὰ Κοβαδόγγᾳ
[edit | edit source]ἡ ἐξέγερσις ἣν ἐκίνησε Πηλάγιος ἐστράφη κατὰ τῆς Ὀμμεϊαδικῆς ἀρχῆς, ἣ ἐπεχείρησε κατασβέσαι τὴν ἀντίστασιν τῶν βορείων. κατὰ τὴν παράδοσιν μάχη τις ἐγένετο παρὰ Κοβαδόγγᾳ (περὶ 722 μ.Χ.), ὅπου ὀλίγοι ἄνδρες, ἐπὶ τῶν στενῶν καὶ ἀπροσβάτων τόπων, ἀπέκρουσαν τὴν ἐπίθεσιν τῶν ἐπιόντων. ἡ νίκη, εἴτε μεγάλη εἴτε μικρὰ ἦν, ἐνεθάρρυνε τοὺς ἐναπολειφθέντας Χριστιανοὺς καὶ ἐστερέωσε τὴν ἀρχὴν τοῦ Πηλαγίου.
βασίλειον τῆς Ἀστουρίας
[edit | edit source]μετὰ τὴν σύγκρουσιν ὁ Πηλάγιος ἔθετο κέντρον τῆς δυνάμεως ἐν Κάγγας δε Ὀνίς, καὶ τὸ βασίλειον τῆς Ἀστουρίας ἐγεννήθη. ἡ πολιτεία αὕτη ἦν μικρὰ καὶ ἐν κινδύνῳ, ἀλλ’ ἐπέτρεψε τὴν ὕπαρξιν Χριστιανικῆς ἀρχῆς ἐν Ἰβηρίᾳ. ὕστερον οἱ διάδοχοι αὐτοῦ ἐπλάτυναν τὰ ὅρια καὶ ἐθεμελίωσαν θεσμοὺς, ἐξ ὧν ἐξεφύησαν τὰ μεσαιωνικὰ βασίλεια τῆς χερρονήσου.
Μνήμη καὶ ἱστορικὴ ἑρμηνεία
[edit | edit source]ἡ μορφὴ τοῦ Πηλαγίου ἐμεγαλύνθη ἐν ταῖς μεσαιωνικαῖς χρονογραφίαις, αἵτινες ἐπεζήτησαν νὰ δικαιώσωσι τὴν ἐξουσίαν τῶν ὕστερον ἀρχόντων καὶ νὰ ἐμπνεύσωσι θρησκευτικὸν ζῆλον. ἡ μάχη παρὰ Κοβαδόγγᾳ ἐθεωρήθη σύμβολον ἀρχῆς τοῦ μακροῦ ἀγῶνος τῆς Ἀνακατακτήσεως, καίπερ οἱ νεώτεροι ἐπιστήμονες ἐπισημαίνουσιν ὅτι αἱ πηγαὶ εἶναι ὀλίγαι καὶ ὕστερον συντεθειμέναι.
οὕτως ὁ Πηλάγιος παραμένει ἱστορικὸς καὶ συμβολικὸς ἥρως: ἱστορικὸς, καθ’ ὅσον ἐπραγματοποίησε στάσιν καὶ ἵδρυσε κράτος· συμβολικός, διότι ἐν τῇ μνήμῃ τῶν ὕστερον γενεῶν ἐγένετο σημεῖον ἀντιστάσεως καὶ ἐλπίδος.