Wp/grc/Πελοποννησιακὴ Συμμαχία

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Ἡ Σπάρτη καὶ οἱ σύμμαχοι αὐτῆς (τὰ ἐν ἐρυθρῷ σημαινόμενα) κατ’ ἀρχὰς τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου, περὶ τὸ 431 π.Χ.

Ἡ τῶν Πελοποννησίων συμμαχία, ἧς ἡ Σπάρτη ἡγεῖτο, ἐγένετο μὲν ἀμφὶ τὰ 550 π.Χ., διελύθη δὲ περὶ τὸ 366 π.Χ. Αὕτη ἡ συμμαχία τὸ πρῶτον ἀντίρροπος ἦν τῇ τῶν Ἀθηναίων ἀρχῇ. Ἡ δὲ δύναμις αὐτῆς μάλιστα ἐφάνη ἐν τῷ πολέμῳ ὃν οἱ Πελοποννήσιοι πρὸς τοὺς Ἀθηναίους καὶ τοὺς συμμάχους αὐτῶν ἐπολέμησαν (431–404 π.Χ.), ὃς δὴ κίνησιν μεγίστην τοῖς Ἕλλησι παρέσχε.

Γένεσις καὶ Σύστασις

Ἡ μὲν ἀρχὴ τῆς συμμαχίας γίγνεται κατὰ τὸν ἕκτον αἰῶνα π.Χ., ἡνίκα ἡ Σπάρτη, καταστρεψαμένη τὴν Λακωνίαν καὶ τὴν Μεσσηνίαν, ἐβούλετο τὴν ἑαυτῆς ἡγεμονίαν βεβαιοῦσθαι διὰ συνθηκῶν πρὸς τὰς ὁμόρους πόλεις. Οὐ σφόδρα ἡνωμένη ἦν· ἑκάστη γὰρ πόλις τὴν αὐτονομίαν ἐσώζετο, πλὴν τοῦ ξυνωμολογημένου βοηθεῖν ἀλλήλαις, τῶν δὲ Λακεδαιμονίων ἡγουμένων τοῦ παντός. Τὸ μὲν ἐπίσημον ὄνομα ἦν «Λακεδαιμόνιοι καὶ οἱ σύμμαχοι», κοινῇ δὲ ἐκαλεῖτο «Πελοποννησιακὴ συμμαχία», ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν μετεχουσῶν πόλεων ἐν Πελοποννήσῳ ᾤκουν.

Ὁ Πελοποννησιακὸς Πόλεμος

Ἐν δὲ τούτῳ τῷ πολέμῳ ἡ τῆς συμμαχίας ἰσχὺς πρὸς τὴν τῶν Ἀθηναίων δύναμιν ἀντετάχθη. Ἡ μὲν γὰρ ἀληθεστάτη πρόφασις, ἀφανεστάτη δὲ λόγῳ, ἡ τῶν Ἀθηναίων αὔξησις καὶ ὁ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐγγενόμενος φόβος ἦν. Ἡγομένη οὖν ἡ Σπάρτη, ἀπὸ τοῦ 431 μέχρι τοῦ 404 π.Χ., πόλεμον μακρὸν καὶ ἐπίπονον ἐπολέμει. Τέλος δὲ οἱ Ἀθηναῖοι ἡσσήθησαν, καὶ ἡ τῶν Λακεδαιμονίων ἡγεμονία ἐπὶ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα κατέστη.

Παρακμὴ καὶ Διάλυσις

Μετὰ ταῦτα ἡ Σπάρτη ἐπειρᾶτο τὴν ἀρχὴν ἐπὶ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα καταστησάσθαι· ἀλλὰ στάσεις ἔνδον καὶ πόλεμοι ἔξωθεν, μάλιστα πρὸς Θηβαίους, τὴν δύναμιν αὐτῶν κατέλυσαν. Ἀπὸ γὰρ τοῦ 379 π.Χ. οἱ Θηβαῖοι ἀντέστησαν, καὶ ἐν Λευκτραῖς ἐκράτησαν τῷ 371 π.Χ. Ἔκτοτε κατὰ μικρὸν ἡ συμμαχία διαλυομένη ἐς τοσοῦτον ἠσθένησεν ὥστε περὶ τὸ 366 π.Χ. οὐκέτ’ ὑπῆρχεν.

Ἡ Σημασία τῆς Συμμαχίας

Ἡ μνήμη τῆς τῶν Πελοποννησίων συμμαχίας ἀχώριστός ἐστι τῆς τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων ἱστορίας. Ἡ δὲ πρὸς τὴν τῶν Ἀθηναίων ἡγεμονίαν ἀντιμαχία τὴν τῶν πολιτευμάτων διαφορὰν ἐδήλου—δημοκρατίαν τε καὶ ὀλιγαρχίαν—καὶ τῶν μὲν Ἀθηναίων τὸ κατὰ θάλατταν κράτος, τῶν δὲ Λακεδαιμονίων κατὰ τὸ πεζὸν ὑπεροχήν. Ὁ δὲ πόλεμος οὗτος τὰ παρ’ Ἕλλησι πράγματα εἰς τοσοῦτον συνέχεεν ὥστε καὶ εἰς τὸν ὕστερον χρόνον ἴχνη μεγάλα καταλιπεῖν.