Wp/grc/Νεῖλος

Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Ὁ Νεῖλος ποταμὸς μέγας ἐστὶ καὶ ἐπιφανής ἐν τῇ Βορειοανατολικῇ Ἀφρικῇ. Πολὺν μῆκος ἔχει καὶ ῥεῖ ἀπὸ τῶν ὀρέων καὶ λιμνῶν τῆς Ἀνατολικῆς Ἀφρικῆς πρὸς τὴν Μεσογείᾳν θάλασσαν. Πολλὰ ἔθνη ζῶσιν ἐκ τῶν ὑδάτων αὐτοῦ, καὶ μύριοι ἀνθρώπων τρέφονται ἐξ αὐτοῦ. Ἡ Αἴγυπτος καὶ ἡ πολιτεία αὐτῆς ἐξαρτᾶτο ἀεὶ ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ. Ὡς γράφει Ἡρόδοτος, «Αἴγυπτος δῶρον τοῦ Νείλου ἐστίν» ^[1].

Ἡ πορεία καὶ παραπόταμοι

Ὁ Νεῖλος διαιρεῖται εἰς δύο μέρη: τὸν Λευκὸν Νεῖλον καὶ τὸν Κύανον Νεῖλον. Ὁ Λευκὸς ἀναβλύζει πλησίον τῆς Λίμνης Βικτωρίας, ῥεῖ δὲ πρὸς ἄρκτον διὰ Οὐγκάντας καὶ Νότου Σουδάνου. Ὁ Κύανος ἀναβλύζει ἐκ τῶν ὀρέων τῆς Αἰθιοπίας ἐν Λίμνῃ Τάνα, καὶ ἐπιμιγνύεται τῷ Λευκῷ ἐν Χαρτούμ.

Μετὰ τὴν ἕνωσιν ῥεῖ διὰ Σουδάνου καὶ Αἰγύπτου, καταλήγων εἰς τὴν Μεσογείᾳν θάλασσαν. Ἐν τῇ ἀκτῇ διαίρεται εἰς πολλὰ στόμια, ἀποτελοῦντα τὸ δέλτα τοῦ Νείλου, γῆν πλουσίαν ἐν γεωργίᾳ.

Ὡς λέγει Στράβων, «χώρα διαιρεθεῖσα ὑπὸ πολλῶν στομίων τοῦ Νείλου, πλούσια καὶ καρποφόρος» ^[2].

Ἡ λεκάνη καὶ ὁ καιρός

Ἡ λεκάνη τοῦ Νείλου καταλαμβάνει ἕνδεκα χώρας, ὥστε Αἴγυπτον, Σουδάν, Νότον Σουδάν, Αἰθιοπίαν, Οὐγκάνταν, Κένυαν, Τανζανίαν, Ῥουάνταν, Βουρουντί, Δημοκρατίαν τοῦ Κογγὸ καὶ Ἐρυθραίαν.

Ἡ ῥοὴ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν βροχῶν τῶν ὀρέων τῆς Αἰθιοπίας καὶ τῶν λιμνῶν τῆς ἰσημερίας. Ἡρόδοτος ἔφη ὅτι οὐδὲ οἱ ἱερεῖς Ἀιγύπτου δύνανται πλήρως εἰπεῖν ποῦ ἀρχίζει ὁ Νεῖλος^[3]. Ἀριστοτέλης δὲ ὑποτίθεται ὅτι ἡ πλημμὴ γίνεται ἐξ τῶν καλοκαιρινῶν βροχῶν ἐν τῷ νότῳ^[4].

Ἱστορία καὶ θρησκεία

Ὁ Νεῖλος ἐχάριζε τὴν ζωήν καὶ πλούτον τῇ Αἰγύπτῳ. Πόλεις, ναοὶ, καὶ ἀγροί ἐκ τῶν ὄχθων αὐτοῦ ἐκτινάχθησαν. Θεός Ἅπι συνδέεται μετὰ τῆς πλημμῆς καὶ τῆς καρποφορίας.

Διόδωρος Σικελιώτης ἔφη, «αἴτιος μεγαλοπρέπειας τῆς Αἰγύπτου ὁ Νεῖλος»^[5]. Πλούταρχος, Περὶ Ἰσιδος καὶ Ὀσίριδος, λέγει ὅτι ὁ Νεῖλος ἐστὶ σύμβολον ζωῆς, ῥέων διὰ Αἰγύπτου ὡς δάκρυα τῆς Ἰσιδος.

Ἔτι ἐθαύμαζον οἱ Ἕλληνες τὴν ροὴν ἀπὸ νότου πρὸς βορρᾶν.

Νῦν χρήσις καὶ ἔργα

Ὁ Νεῖλος σήμερον ἐστι ζωτικὸς πρὸς τὸν βίον μυρίων ἀνθρώπων. Δίδωσιν ὕδωρ πρὸς γεωργίαν, ἰχθύας πρὸς τροφὴν, καὶ ὁδοὺς πρὸς ἐμπορίαν. Φράγμα Ἀσουάν ἐν Αἰγύπτῳ ἐλέγχει τὰ ὕδατα καὶ γεννᾷ δύναμιν ὕδατος.

Παλαιοῦ δὲ ἡ πλημμὴ ἐσημαίνετο τὸν αἰγυπτιακὸν ἡμερολόγιον, νῦν δὲ μηχανικαὶ ἐπινοήσεις τὴν ἐπιτήρησιν ἀντικατέστησαν. Ὡς ἔφη Στράβων, «οἱ κατὰ τὸν Νείλον ἄνδρες πᾶν ὀφείλουσιν τοῖς ὕδασιν»^[6].

Περιβάλλον καὶ πολιτικὴ

Ὁ Νεῖλος κινδυνεύει ἐξ ἀνθρωπίνων καὶ φυσικῶν παραγόντων: μεταβολῆς τοῦ κλίματος, ἀνθρωπίνης πληθυσμοῦ, καὶ ῥυπίας. Ὡς ἐξ ἀρχαίων χρόνων, ἡ ἐξουσία ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἔφερεν δύναμιν. Ἡρόδοτος φησὶ, «ἄνευ τοῦ Νείλου οὐκ ἂν ἦν Αἴγυπτος ὅλως»^[7]. Σήμερον δὲ τὰ ἔθνη οἱ τῶν ποταμῶν ὑδάτων μετέχοντα δεῖ συνεργάζεσθαι.

Σχόλια

Έξωτερικοι σύνδεσμοι

Οὐικικοινά

Ἴδε τὰς εἰκόνας καὶ τὰ ἄλλα καθόλου περὶ τοῦ Νείλου

	Τοῦτο τὸ λῆμμα βραχὺ ἐστίν· βοηθεῖτε τῇ ἐργασίᾳ ταύτῃ διὰ τῆς ὑμετέρας συμβολῆς, ἐπεκτείνοντες αὐτό. Ἐπεκτεῖναι τὸ λῆμμα.

[1] Ἡρόδοτος Ἱστορίαι 2.5

[2] Στράβων Γεωγραφικά 17.1.2

[3] Ἡρόδοτος Ἱστορίαι 2.28

[4] Ἀριστοτέλης Μετεωρολογικά 1.13

[5] Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ἱστορική 1.36

[6] Στράβων Γεωγραφικά 17.1.5

[7] Ἡρόδοτος Ἱστορίαι 2.5

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]