Wp/grc/Ναὸς ὁ ἐν Ἰσθμίᾳ
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ὁ ἐν Ἰσθμίᾳ ναός, τῷ Ποσειδῶνι ἀνατεθείς, ἦν ἱερὸν ἐπὶ τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου πλησίον τῆς ἀρχαίας πόλεως Ἰσθμίας, ἀπέχον τῆς Κορίνθου ὡς ἑκκαίδεκα στάδια πρὸς ἀνατολάς. Ἡ πρώτη κατασκευὴ ἐγένετο ἐν τῇ ἀρχαϊκῇ περιόδῳ, περὶ τὰ τέλη τοῦ ὀγδόου αἰῶνος πρὸ Χριστοῦ, καὶ ἦν μέρος μεγάλου ἱεροῦ, οὗ τὰ Ἴσθμια ἐτελεῖτο.
Ἱστορικὴ ἐξέλιξις καὶ ἀνασκαφαί
[edit | edit source]Αἱ ἀνασκαφαὶ τὴν μακρὰν τοῦ τόπου ἱστορίαν ἐδήλωσαν. Ὁ μὲν πρῶτος ναὸς ἵστατο ἐπὶ πλατείας, ἔχων βωμὸν μέγαν καὶ περίβολον λίθινον. Τῷ δὲ πέμπτῳ αἰῶνι πρὸ Χριστοῦ πυρκαϊὰ τὸ ἱερὸν κατέφθειρεν, καὶ ἐν τῇ κλασικῇ περιόδῳ ἐκτίσθη ναὸς Δωρικοῦ ρυθμοῦ μείζων. Ὕστερον δὲ ἄλλη καταστροφὴ τῷ τετάρτῳ αἰῶνι ἠνάγκασε πάλιν τὴν ἀνοικοδόμησιν.
Τὰ πρὸς τοὺς θεοὺς καὶ αἱ λατρεῖαι
[edit | edit source]Τῷ Ποσειδῶνι κατ’ ἐξοχὴν ἀφιερωμένον, τὸ ἱερὸν εἶχε καὶ χώρους λατρείας Ἀμφιτρίτης καὶ Μελικέρτου τοῦ Παλαίμονος, ἔτι δὲ καὶ θεῶν τῆς γεωργίας, οἷον τῆς Δήμητρος. Ἀναθήματα πολλὰ καὶ ὀστᾶ ζῴων τεθυμένων, μετὰ ἀγγείων καὶ εἰδωλίων, δηλοῦσιν ὅτι ἐτελοῦντο θυσίαι καὶ κοινὰ δεῖπνα.
Τὰ Ἴσθμια καὶ ἡ κοινωνικὴ σημασία
[edit | edit source]Ἀπὸ τοῦ ἔτους ὀγδοηκοστοῦ καὶ πεντακοσιοστοῦ πρὸ Χριστοῦ τὰ Ἴσθμια ἐγένετο μία τῶν τεττάρων μεγάλων πανελληνίων ἑορτῶν, ἀγόμενα δι᾽ ἔτους. Ἀγῶνες γυμνικοί τε καὶ μουσικοὶ ἐτελοῦντο ἐπὶ τιμῇ τοῦ θεοῦ, καὶ συνέθεον ἀθληταὶ καὶ θεαταὶ ἐξ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πολιτικαὶ δὲ πράξεις ἐγίγνοντο ἐν ταῖς ἑορταῖς, ὅτε Ῥωμαῖος στρατηγὸς τὴν τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίαν ἐκήρυξεν.
Ἀρχιτεκτονικὰ μέρη τοῦ ἱεροῦ
[edit | edit source]Τὸ κέντρον τοῦ ἱεροῦ ἦν ὁ ναὸς καὶ ὁ βωμός. Πλησίον ἦν στάδιον ἀπὸ τοῦ ἕκτου αἰῶνος πρὸ Χριστοῦ, ὃ ὕστερον ἐπεξετάθη ἐν τῷ τρίτῳ αἰῶνι. Θέατρον δὲ ἐχρῶντο πρὸς ἀγῶνας μουσικοὺς καὶ ποιητικούς, λουτρὰ δὲ καὶ γυμνάσιον προσετέθη ἐν τοῖς Ῥωμαϊκοῖς χρόνοις. Ναΐσκος τις κυκλικὸς Ἰωνικὸς τῷ Παλαίμονι ἀνατεθεὶς ἴσως ἦν ὁ τόπος ἔνθα οἱ ἀθληταὶ τοὺς ὅρκους ὤμνυον.
Παρακμὴ καὶ ἡ ὕστερον τύχη
[edit | edit source]Καὶ ἐν τοῖς Ῥωμαϊκοῖς χρόνοις ὁ ναὸς καὶ τὰ ἄθλα διετηρεῖτο, ἀλλὰ πρὸς τὸ τέλος τοῦ τετάρτου αἰῶνος μετὰ Χριστόν, ὅτε ἡ τῶν Χριστιανῶν πίστις ἐπικρατεῖν ἤρξατο, ἐγκατελείφθη. Τῷ δὲ πέμπτῳ αἰῶνι οἱ τοῦ ναοῦ λίθοι ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὸ Ἑξαμίλιον τεῖχος, ὃ τὸν Ἰσθμὸν πρὸς ἄμυναν διείργεν. Ἔπειτα ὁ τόπος ἔμεινεν ἔρημος, ἡ δὲ τοῦ Ἰσθμοῦ στρατηγικὴ σημασία διετηρήθη ἐπὶ πολὺν χρόνον.