Wp/grc/Ναὸς Ἑλληνικός ἀρχαῖος
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ὁ Ἑλληνικὸς ναὸς μέγιστον μέρος ἦν τῶν πρὸς τοὺς θεούς, οἶκος θεοῦ νομιζόμενος καὶ τόπος τιμῆς τε καὶ θυσιῶν. Ἦν γὰρ τέμενος, ὅπου οἱ εὐσεβεῖς ἀνετίθεσαν ἀναθήματα καὶ ἐτέλουν τελετάς, οἱ δὲ ναοὶ αὐτοὶ ἐπεδείκνυον τὴν τελείαν τῶν οἰκοδόμων τέχνην καὶ τὴν τῆς πόλεως εὐσέβειαν.
Ἀρχὴ καὶ Προαγωγή
[edit | edit source]Τὸ μὲν πρῶτον οἱ ναοὶ κατεσκευάζοντο ἐκ ξύλων καὶ πηλοῦ, μικροὶ ὄντες τὸ μέγεθος. Προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου ἤρξαντο λίθῳ χρῆσθαι, οἷον μαρμάρῳ καὶ λίθῳ πωρίνῳ, ὥστε τοὺς ναοὺς στερεωτέρους τε καὶ μείζονας οἰκοδομεῖν, μάλιστα κατὰ τοὺς ἀρχαϊκούς τε καὶ κλασικοὺς χρόνους.
Ἡ τοῦ Ναοῦ Κατασκευή
[edit | edit source]Τοῦ δὲ ναοῦ τὰ κυριώτατα μέρη ἦν τάδε· ὁ σηκός, ἔνθα τὸ τοῦ θεοῦ ἄγαλμα ἵδρυτο· ὁ πρόναος, ἡ πρὸ τοῦ σηκοῦ στοά· ὁ ὀπισθόδομος, θάλαμός τις ὄπισθεν τοῦ σηκοῦ εἰς φυλακὴν τῶν θησαυρῶν καὶ ἀναθημάτων· καὶ ἡ περίστασις, τουτέστιν οἱ κίονες οἱ τὸν πάντα ναὸν περιέχοντες. Πολλοὶ δὲ ρυθμοὶ ἐγένοντο, οἷον ὁ ἐν παραστάσι, ὁ πρόστυλος, ὁ ἀμφιπρόστυλος, καὶ ὁ περίπτερος, οἳ ἀλλήλων διέφερον κατὰ τὸν ἀριθμόν τε καὶ τὴν τάξιν τῶν κιόνων.
Οἱ Ἀρχιτεκτονικοὶ Ῥυθμοί
[edit | edit source]Τρεῖς δὲ μάλιστα τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ρυθμοὶ διακρίνονται· ὁ μὲν Δωρικός, αὐστηρὸς ὢν καὶ ἁπλοῦς, κίονας ἔχων ἄνευ βάσεων καὶ μετρίως κεκοσμημένος· ὁ δὲ Ἰωνικός, ὃς κίονας ἔχει λεπτοτέρους ἐπὶ βάσεων ἱσταμένους καὶ κιονόκρανα ἑλικωτά· ὁ δὲ Κορινθιακός, ὃς πλουσιώτατα διακεκόσμηται φύλλοις ἀκάνθου. Οὗτοι οἱ ρυθμοὶ πρὸς κόσμον τε καὶ τὴν τοῦ ἔργου στερεότητα συνεβάλλοντο. Καὶ ὁ μὲν Δωρικὸς πρῶτος ὑπῆρξεν, ὕστερον δὲ ὁ Ἰωνικός τε καὶ ὁ Κορινθιακὸς ἐπεγένοντο.
Λειτουργία καὶ Ἀξίωμα
[edit | edit source]Οἱ δὲ ναοὶ οὐχ ὥσπερ νῦν εἰς τὸ συνιέναι τοὺς ἀνθρώπους ἐγένοντο, ἀλλ’ οἶκοι τῶν θεῶν ἐπὶ γῆς ἐνομίζοντο· ἔνθα γὰρ τὰ ἀγάλματα αὐτῶν ἵδρυτο, καὶ θυσίαι τε καὶ ἄλλαι τελεταὶ ὑπὸ τῶν ἱερέων ἐτελοῦντο. Ἡ δὲ τῶν ναῶν μεγαλοπρέπεια καὶ ὁ κόσμος ἐδήλου τό τε τοῦ τιμωμένου θεοῦ ἀξίωμα καὶ τὴν τῆς πόλεως φιλοτιμίαν τε καὶ εὐσέβειαν.
Ὀνομαστότατοι Ναοί
[edit | edit source]Τῶν δὲ ἐπιφανεστάτων ναῶν εἰσιν οἵδε· ὁ Παρθενὼν ὁ Ἀθήνησι, ῥυθμοῦ Δωρικοῦ, ἀνάθημα τῇ Ἀθηνᾷ Παρθένῳ· ὁ τοῦ Ἀπόλλωνος ὁ ἐν Δελφοῖς, Δωρικὸς καὶ οὗτος ὤν· καὶ ὁ τοῦ Διὸς ἐν Ὀλυμπίᾳ, μέγιστος καὶ μεγαλοπρεπέστατος.
Κληρονομία
[edit | edit source]Οἱ δὲ τῶν Ἑλλήνων ναοὶ μέγιστα συνεβάλλοντο εἰς τὴν τῶν μεταγενεστέρων ἀρχιτεκτονικήν, ὥσπερ φαίνεται ἔν τε τῇ καλουμένῃ Ἀναγεννήσει καὶ τῷ Νεοκλασικῷ κινήματι. Τὰ γὰρ παραδείγματα τῆς τέχνης, ἡ ἁρμονία καὶ ἡ συμμετρία, σῴζονται ἔτι καὶ νῦν ἐν τοῖς νεωτέροις οἰκοδομήμασιν.