Wp/grc/Μεσαιωνικὴ Ἱστορία τῆς Ἰσπανίας

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

 Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.

Ἡ μεσαιωνικὴ ἱστορία τῆς Ἰσπανίας ἐκτείνεται ἀπὸ τῆς πτώσεως τῆς Δυτικῆς Ῥωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας (476 μ.Χ.) ἕως τῆς ἁλώσεως τῆς Γρανάδας (1492). Ἡ μακρὰ αὕτη ἐποχὴ σημαίνεται ὑπὸ τῆς συνύπαρξεως καὶ τοῦ ἀγῶνος ποικίλων πολιτισμῶν, τῆς μεταβολῆς τῶν πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν δομῶν, καὶ τῆς διαπλάσεως ἐνιαίας μὲν, ἀλλὰ κρατούσης ταυτότητος ἐν τῇ χερσονήσῳ.

Ἀρχαῖα Μεσαίωνος (5–11 αἰῶνες)

Μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἀρχῆς, ἡ Ἰβηρικὴ χερσόνησος κατεκτήθη ὑπὸ διαφόρων Γερμανικῶν ἐθνῶν, μάλιστα δὲ ὑπὸ τῶν Βησιγότθων, οἳ βασίλειον ἐν Ἱσπανίᾳ ἔστησαν. Ἀπὸ τῆς Γʹ συνόδου τῆς ἐν Τολέτῳ (589) ἡ ὑπὸ τοῦ Χριστιανισμοῦ θρησκευτικὴ καὶ πολιτιστικὴ ἑνότης ἐπεδιώκετο. Ἐνδογενεῖς δὲ διαμάχαι διέσπασαν τὴν τῶν Βησιγότθων ἑνότητα, καὶ ἐν τῷ 711 ἔτει ἡ μουσουλμανικὴ εἰσβολὴ ἐγένετο, ἐξ ἧς ἀνέτειλε ἡ Ἀλ-Ἄνδαλους, χώρα μουσουλμανικὴ ἐπὶ πολὺν χρόνον.

Ἀλ-Ἄνδαλους (711–1031)

Ἡ τῶν Μουσουλμάνων παρουσία ἐν τῇ χερσονήσῳ ταχέως ἐνεδυναμώθη, ἀποκορυφωθεῖσα ἐν τῷ Χαλιφάτῳ τῆς Κόρδοβας (929–1031), μιᾷ τῶν ἀκμαιοτάτων πολιτειῶν τῆς Μεσαιωνικῆς Εὐρώπης κατ’ οἰκονομίαν, ἐπιστήμας, καὶ τέχνην. Μετὰ δὲ τὴν διάλυσιν τοῦ χαλιφάτου ἡ Ἀλ-Ἄνδαλους, διαιρεθεῖσα εἰς τὰς ταΐφας, ἐπέτρεψε τοῖς χριστιανικοῖς βασιλείοις τοῦ βορρᾶ τὴν προοδευτικὴν ἐπέκτασιν.

Χριστιανικὰ Βασίλεια τοῦ Βορρᾶ (8–11 αἰῶνες)

Αἱ χριστιανικαὶ ἐστίαι ἐν τῷ βορρᾷ, οἷον τὸ βασίλειον τῶν Ἀστούριων, ἀντέστησαν τῇ μουσουλμανικῇ ἐπεκτάσει. Μετὰ τὴν νίκην ἐν τῇ Κοβαδόνγᾳ (722) ἤρξατο ἡ λεγομένη Ἀνακατάκτησις, δι’ ἧς τὰ χριστιανικὰ βασίλεια ἐπανακατεῖχον κατὰ μικρὸν τὰ ἐδάφη. Τῇ δὲ Ἀνακατακτήσει κατὰ καιροὺς ἐβοήθησεν ὁ Καρολίνγιος αὐτοκράτωρ, ὃς τὴν Ἱσπανικὴν Μάρκαν ὡς σύνορον κατέστησε.

Ὑψηλὴ Μεσαίωνος (12–13 αἰῶνες)

Κατὰ ταύτην τὴν ἐποχὴν τὰ χριστιανικὰ βασίλεια τὰ ἐδάφη καὶ τὰς πολιτικὰς δομὰς ἐστερέωσαν. Ἡ σύνθεσις τῶν βασιλείων Λέοντος καὶ Καστίλης ἐν τῷ 1230 ἔτει ὑπὸ Φερδινάνδου τοῦ Γʹ ἐνίσχυσε τὴν χριστιανικὴν δύναμιν. Ἅμα δὲ ἡ ἐπέκτασις τοῦ Στέμματος Ἀραγωνίας κατὰ τὴν Μεσόγειον καὶ ἡ κατάκτησις ἐδαφῶν, οἷον Βαλένθιας καὶ τῶν Βαλεαρίδων νήσων, ἀνέδειξαν τὴν ἐδαφικὴν αὔξησιν τῶν χριστιανικῶν κρατῶν.

Ὄψιμος Μεσαίων (14–15 αἰῶνες)

Ὁ Ὄψιμος Μεσαίων σημαίνεται ὑπὸ δημογραφικῶν κρίσεων, οἷον τὸν Μαῦρον Θάνατον, καὶ ἐσωτερικῶν συγκρούσεων, οἷον τὴν Καστιλιανὴν ἔριν. Ὅμως ἡ χώρα ἤνθησεν ἐν τῷ πολιτισμῷ καὶ τῇ τέχνῃ, φανερουμένη ἐν τῷ γοτθικῷ ῥυθμῷ καὶ ἐν τῇ ἀναπτύξει τῶν πανεπιστημίων. Ἡ δὲ δυναστικὴ ἕνωσις Ἰσαβέλλης τῆς Καστίλης καὶ Φερδινάνδου τοῦ Ἀραγωνίου ἐν τῷ 1469 ἔτει ἔθετο τὰ θεμέλια τῆς ἑνότητος τῆς Ἰσπανίας.

Ἅλωσις τῆς Γρανάδας καὶ τέλος τῆς Μεσαιώνου

Ἡ Ἀνακατάκτησις ἐτελέσθη ἐν τῷ 1492 ἔτει διὰ τῆς ἁλώσεως τῆς Γρανάδας, τοῦ ἐσχάτου μουσουλμανικοῦ κρατίδιου ἐν τῇ χερσονήσῳ. Τοῦτο δέ, σὺν τῇ ἀνακαλύψει τῆς Ἀμερικῆς ὑπὸ Χριστοφόρου Κολόμβου, ἐσήμανε τὸ τέλος τῆς Μεσαιώνου καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς Νέας Ἐποχῆς ἐν Ἰσπανίᾳ.