Wp/grc/Λεγομένη Ἀνακατάκτησις τῆς Ἰβηρίας

 Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.

Ἡ λεγομένη Ἀνακατάκτησις ἦν μακρὰ καὶ πολυχρόνιος πόλεμος καὶ μεταβολὴ πραγμάτων ἐν τῇ Ἰβηρικῇ χερρονήσῳ κατὰ τοὺς μέσους αἰῶνας. Ἄρξασα ἐκ τοῦ ηʹ αἰῶνος, ὅτε οἱ ἀπὸ Λιβύης καὶ Ἀραβίας στρατιῶται διέβησαν εἰς τὴν χερρόνησον (711 μ.Χ.) καὶ τὴν τῶν Γότθων ἀρχὴν κατέλυσαν, ἐτελεύτησε κατὰ τὸ 1492 ἔτος, ὅτε ἡ Γρανάτα, τὸ τελευταῖον Μουσουλμανῶν κράτος, παρεδόθη τοῖς βασιλεῦσι τῶν Χριστιανῶν. Ἡ πορεία αὕτη οὐχ ἁπλῶς συνεχὴς ἦν πόλεμος, ἀλλὰ καὶ διαλλαγαὶ καὶ συμμαχίαι καὶ συγκατοίκησις ἐθνῶν διηνεκὴς ἐγένετο.

Ἀρχὴ καὶ ἀντίστασις τῶν βορείων

Μετὰ τὴν ταχεῖαν τῶν Μουσουλμάνων κατάληψιν τῆς πλείστης χώρας, ὀλίγοι Χριστιανοὶ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς βορείοις κατέφυγον καὶ ἀνεστήσαντο ἀρχάς τινας αὐτονόμους. Λέγεται δὲ ὅτι μάχη τις παρὰ Κοβαδόγγα (περὶ 718–722) πρώτη ἐγένετο νίκη τῶν Χριστιανῶν, ὑπὸ ἀνδρὸς ἡγουμένου ὀνόματι Πελάγιος. Ἐκ ταύτης τῆς ἀρχῆς ἐβλάστησαν βασίλεια μικρά, οἷον τὸ τῆς Ἀστουρίας, καὶ ὕστερον τὸ Λεόν, Ναβάρρα καὶ Καστίλη.

Κατὰ τοὺς θʹ καὶ ιʹ αἰῶνας, ἡ πρόοδος ἦν βραδεῖα καὶ πολλάκις ἀνεκόπτετο· ἡ δὲ χώρα ἡ ὑπὸ Μουσουλμάνων, ἡ καλουμένη Ἀλ-Ἄνδαλος, ἦν ἰσχυρὰ καὶ πολιτισμῷ λαμπρά. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ διχοστασίαι καὶ στάσεις ἐγίγνοντο, αἵτινες τοῖς Χριστιανοῖς ὠφέλιμοι ἐγένοντο.

Αὔξησις τῆς Χριστιανικῆς δυνάμεως

Ἀπὸ τοῦ ιαʹ αἰῶνος ἡ τῶν Χριστιανῶν ἐπιχείρησις ἐγένετο ἐνεργεστέρα. Ἡ ἅλωσις Τολέδου (1085) ὑπὸ Ἀλφόνσου τοῦ Καστίλης βασιλέως ἐσήμανε μεγάλην μεταβολήν. Διὰ τοῦτο δὲ ἄλλαι δυνάμεις ἐκ τῆς Λιβύης παρεγένοντο βοηθεῖν τοῖς Μουσουλμάνοις, καὶ νέοι πόλεμοι ἐξέλαμψαν.

Σημαντικωτάτη δὲ ἐγένετο ἡ μάχη ἐν Λας Νάβας δε Τολόσα (1212), ἐν ᾗ συμμαχία βασιλέων Χριστιανῶν κατέβαλε τὴν Ἀλμοάδων δύναμιν. Μετὰ ταῦτα πόλεις μεγάλαι, οἷον Κόρδοβα (1236), Βαλένθια (1238) καὶ Σεβίλλη (1248), ἑάλωσαν, καὶ ἡ πλείστη τῆς Ἰβηρίας ὑπὸ Χριστιανοὺς ἐγένετο.

Ἡ Γρανάτα καὶ τὸ τέλος

Μόνον δὲ τὸ τῶν Ναζαριτῶν βασίλειον ἐν Γρανάτῃ ἔμεινεν, φόρους τελοῦν καὶ ὡς ὑποτελὲς ὂν, ἀλλ’ ἔτι αὐτόνομον. Κατὰ δὲ τὸν ιδʹ καὶ ιεʹ αἰῶνα ἦσαν ἔτι πόλεμοι καὶ ἐπιδρομαί. Τελικῶς δὲ τῇ βʹ Ἰανουαρίου 1492 ὁ τελευταῖος ἄρχων, ὁ καλούμενος Βοαβδίλ, παρέδωκε τὴν πόλιν Φερδινάνδῳ καὶ Ἰσαβέλλῃ, οἳ τὴν ἀρχὴν τῆς Καστίλης καὶ Ἀραγωνίας συνήνωσαν.

Ἡ πτῶσις τῆς Γρανάτης ἐθεωρήθη ὡς τὸ πέρας τῆς Ἀνακατακτήσεως καὶ ἀρχὴ νέας περιόδου ἐν τῇ ἱστορίᾳ τῆς Ἰβηρίας.

Ἑρμηνεία καὶ ὕστερος λόγος

Ὁ μὲν ὄρος «Ἀνακατάκτησις» οὐκ ἦν ἐν χρήσει κατὰ τοὺς μέσους αἰῶνας, ἀλλ’ ὕστερον ὑπὸ ἱστοριογράφων ἐτέθη, δηλῶν ὡς ἂν ἡ χώρα ἀνελαμβάνετο ὑπὸ τῶν παλαιῶν κυρίων. Νεώτεροι δὲ λόγιοι ἐπεσήμαναν ὅτι οὐ πάντοτε πόλεμος ἦν, ἀλλὰ καὶ συνθήκαι, γάμοι, καὶ συγκατοίκησις θρησκειῶν διηνεκής.

Οὕτως ἡ Ἀνακατάκτησις ἔσχεν ἐπίδρασιν βαθεῖαν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ θρησκευτικὴν μορφὴν τῆς Ἰβηρίας, καὶ εἰς τὴν μνήμην τῶν ὕστερον χρόνων.