Wp/grc/Λακεδαιμονίων Πολιτεία
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ τῶν Λακεδαιμονίων πολιτεία, ἣν οἱ παλαιοὶ καλοῦσιν ἢ πολιτείαν ἢ ῥήτραν, ἰδίως εἶχεν ἡ φύσις αὐτῆς καὶ ἄγραφοι νόμοι κατεῖχον αὐτήν. Οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐφύλασσον ἔθη πατρώα, τὰ ἐς Λυκοῦργον τὸν νομοθέτην ἀνατιθέντες. Τὰ πλείω τῆς γνώσεως περὶ ταύτης τῆς τάξεως ἡμῖν ἐστὶν ἐκ τῶν συγγραφῶν Ξενοφῶντος καὶ τῶν βίων τῶν ὑπὸ Πλουτάρχου γεγραμμένων.
Ἡ Ῥήτρα ἡ Μεγάλη καὶ ἡ Θέσις τῶν Νόμων
[edit | edit source]Λέγεται ὁ Λυκοῦργος, θεσμοὺς ζητῶν, χρησμολογῆσαι ἐν Δελφοῖς καὶ λαβεῖν παρὰ τῆς Πυθίας ῥήτραν θείαν. Κατὰ ταύτην ἔταξε ναοὺς κτίζειν, τὸν δῆμον εἰς φυλὰς καὶ φρατρίας διαιρεῖν, βουλὴν τριάκοντα ἀνδρῶν ἅμα τοῖς βασιλεῦσι καθιστάναι, καὶ ἐκκλησίαν τοῦ δήμου συγκαλεῖν ὡς τὰ πράγματα ἀνακρίνῃ καὶ κυρῷ.
Οἱ Νόμοι καὶ τὰ ἤθη
[edit | edit source]Ἐπὶ Λυκούργου νομοθετηθῆναι λέγεται τὸ πρὸς λιτότητα καὶ ἀρετὴν τρέπειν τοὺς πολίτας. Ἄργυρον καὶ χρυσίον ἀπεῖχεν, σιδηροῖς δὲ ὀβελοῖς χρῆσθαι προσέταξεν, ἵνα πλοῦτος μὴ συσσωρεύηται. Οἱ πολῖται ὀφείλουσιν εἶναι ἐπιτήδειοι ἐν τῇ πολεμικῇ τέχνῃ, γῆν ἔχειν καρποφοροῦσαν, καὶ εἰς συσσίτια κοινὰ συνεισφέρειν. Αἱ γυναῖκες τῶν Σπαρτιατῶν, ἄνευ τῆς πολιτείας μετοχῆς, ὅμως ἦσαν κύριαι γῆς καὶ ἐν ἀσκήσει τοῦ σώματος ἐτρέφοντο.
Ἡ Τάξις τῆς Κοινωνίας
[edit | edit source]Ἐπὶ κορυφῆς ἦσαν οἱ Σπαρτιᾶται, πολῖται ὅπλοις καὶ γῇ κεκληρωμένοι. Μετ’ αὐτοὺς οἱ περίοικοι ἦσαν, ἐλεύθεροι μέν, ἀπόλιδες δέ, τέχνας καὶ ἐμπόριον πράττοντες. Ἦσαν δέ τινες ὥσπερ μόθακες καὶ νεοδαμώδεις, ἐξ ἑτέρων τάξεων προελθόντες. Κατώτατοι ἦσαν οἱ εἵλωτες, γεωργοὶ δεδεμένοι τῇ γῇ, τρέφοντες τοὺς ἄνω.
Τὰ Πολιτικὰ Ὄργανα
[edit | edit source]Ἡ ἀρχὴ τῆς Σπάρτης μικτὴ ἦν βασιλείας, ὀλιγαρχίας καὶ μικρᾶς τοῦ δήμου μετοχῆς. Δύο βασιλεῖς ἐξ ἀρχῆς διφυλεῖς ἅμα ἦρχον, ἱερὰ πράττοντες καὶ τοῦ στρατοῦ ἡγούμενοι. Ἡ γερουσία, ἐξ ἑπτὰ καὶ εἴκοσι γερόντων καὶ τῶν βασιλέων, τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν εἶχε καὶ τὰ ψηφίσματα ἐπεσκέπετο. Οἱ ἔφοροι, πέντε καθ᾽ ἔτος αἱρετοί, ἦσαν φύλακες τῆς πολιτείας, δυνάμενοι καὶ τοὺς βασιλεῖς ἐλέγχειν. Ἡ ἐκκλησία τοῦ δήμου ἐκύρωνε νόμους καὶ ψηφίσματα, ἀλλ’ οὐκ εἶχεν πολλὴν ἐξουσίαν πρῶτον ἔχειν.
Ἡ Διαμονὴ καὶ ἡ Μεταβολή
[edit | edit source]Ἡ πολιτεία τῶν Λακεδαιμονίων ἔμεινε σχεδὸν ἀναλλοίωτος πεντακόσια ἔτη. Ἡ μεῖξις βασιλείας, γερουσίας, ἐφόρων καὶ ἐκκλησίας ἰσχυρὰν συνέχειαν ἐποίησε καὶ ὁμόνοιαν ἐν τοῖς πολίταις. Ὅμως ἡ ἀκαμψία τοῦ συστήματος ὕστερον ἔφερε δυσκολίαν πρὸς τὰς μεταβολὰς τῶν καιρῶν.
Ἡ Κληρονομία
[edit | edit source]Οἱ νεώτεροι σοφοὶ ἀμφισβητοῦσιν εἰ Λυκοῦργος αὐτὸς πάντα τὰ νομοθετήματα ἔθετο, ἢ εἰ ἡ τάξις ἡ Σπαρτιατικὴ κατὰ χρόνον ηὐξήθη. Ὅμως ἡ πολιτεία αὕτη μένει παράδειγμα τῆς πειθαρχίας, τῆς ἰσομοιρίας τῶν πολιτῶν, καὶ τῆς ἀφοσιώσεως εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀρετήν.