Wp/grc/Κονκορδίας ναός
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ὁ τῆς Κονκορδίας ναὸς ἐστὶν ἱερὸν Δωρικὸν ἀρχαῖον, κείμενον ἐν τῇ καλουμένῃ Κοιλάδι τῶν Ναῶν πλησίον Ἀκράγαντος ἐπὶ τῆς νοτίας ἀκτῆς τῆς Σικελίας. ᾠκοδομήθη περὶ τὰ 440–430 π.Χ., καὶ σώζεται σχεδὸν ὅλος, ὢν κάλλιστος καὶ ἀρτιώτατος τῶν ἐν Σικελίᾳ Δωρικῶν ναῶν, καὶ ἐν παντὶ τῷ Ἑλληνικῷ κόσμῳ ἄριστον παράδειγμα νομίζεται.
Ἱστορικὸν πλαίσιον
[edit | edit source]Ὁ ναὸς ᾠκοδομήθη ἐν τῇ ἀκμῇ τῆς πόλεως Ἀκράγαντος τῷ 5ῳ αἰῶνι π.Χ., ὅτε ἡ πόλις εὐημεροῦσα ἦν καὶ λαμπρῶς ἦρχε τῶν πέριξ. Ἦν δὲ μέρος τῆς λαμπρᾶς τάξεως Δωρικῶν ἱερῶν ἐπὶ τῆς ἀκρωρείας τῇ πρὸς τὸ πέλαγος, καὶ ἐδήλου τὸν πλοῦτον καὶ τὴν πολιτικὴν ὑπερηφανίαν τῶν πολιτῶν.
Ἀρχιτεκτονικὴ μορφή
[edit | edit source]Ὁ ναὸς ἐστὶ περίπτερος καὶ ἑξάστυλος, ἔχων ἓξ μὲν κίονας ἐπὶ τῆς προσόψεως, τρεῖς δὲ καὶ δέκα κατὰ τὰ πλάγια. Ἐπὶ κρηπίδος τετραβάθμου ἵσταται, μήκους περὶ τὰ τεσσαράκοντα μέτρα καὶ πλάτους ἑπτακαίδεκα, ὕψους δὲ σχεδὸν ἐννέα. Οἱ κίονες, ὑψηλοὶ ἕως ἑπτὰ μέτρων, εἴκοσι ῥαβδώσεις ἔχουσι καὶ ἔντασιν λεπτὴν, πρὸς τὸν ὀφθαλμὸν ἡδεῖαν. Τὸ ἐπιστύλιον, ἡ ζωφόρος, τὸ γείσον καὶ τὰ ἀετώματα σώζονται θαυμασίως· τεκμήριά τινα φανερὰ δηλοῦσιν ὅτι τὸ οἰκοδόμημα ποτὲ ποικίλως ἐχρωματίζετο.
Ὄνομα καὶ ἀφιέρωσις
[edit | edit source]Τὸ ὄνομα «Κονκορδία» ἐδόθη πολὺ ὕστερον ἐξ ἐπιγραφῆς Ῥωμαϊκῆς περὶ ὁμονοίας· ἡ δὲ ἀρχαία ἀφιέρωσις ἄδηλός ἐστιν, εἰκάζεται δέ τινι τῶν Ἑλληνικῶν θεῶν ἢ ἡρώων ἀνατεθῆναι.
Μεταβολὴ εἰς ἐκκλησίαν
[edit | edit source]Τῷ 6ῳ αἰῶνι μ.Χ. ὁ ναὸς ἐμετασκευάσθη εἰς βασιλικὴν ἐκκλησίαν ἀφιερωμένην τοῖς ἁγίοις Πέτρῳ καὶ Παύλῳ. Τὰ διαστήματα τὰ μεταξὺ τῶν κιόνων διετειχίσθησαν, ἡ εἴσοδος μετεβλήθη, καὶ ὁ σηκὸς εἰς τρίκλινον ναὸν μετεποιήθη. Ταῦτα μάλιστα ἐφύλαξαν τὸ οἰκοδόμημα ἀπὸ καταστροφῆς.
Ἀποκατάστασις
[edit | edit source]Τῷ 18ῳ αἰῶνι ὁ ναὸς ἀπεκαθάρθη τῶν ὑστέρων προσθηκῶν καὶ ἀπεκατεστάθη εἰς τὴν ἀρχαίαν μορφήν· οἱ τοῖχοι μεταξὺ τῶν κιόνων ἀφαιρέθησαν, καὶ ἡ ἀνατολικὴ ὄψις πάλιν ἀνεδείχθη. Ἐξ ἐκείνου ἡ διατήρησις αὐτοῦ θεωρεῖται ἐξαίρετος ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ.
Ὑστεροφημία καὶ δόξα
[edit | edit source]Σήμερον ὁ ναὸς τῆς Κονκορδίας ἐν τῇ Κοιλάδι τῶν Ναῶν κεῖται, μνημεῖον ἀρχιτεκτονικῆς ἁρμονίας καὶ μαρτύριον τῆς λαμπρότητος τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος.
