Wp/grc/Κοινωνία
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ κοινωνία ἐστὶ σύστημα ἀνθρώπων οἳ διατελοῦντες ἐν συνεχέσι πράξεσι κοινωνικαῖς, νόμοις τε καὶ ἔθεσι τοῖς αὐτοῖς χρώμενοι, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐν χώρᾳ ἢ τόπῳ κοινῷ οἰκοῦσιν. Περιλαμβάνει δὲ τὰς διαπλοκὰς τῶν σχέσεων, τὰς πολιτικὰς οἰκονομίας, τοὺς νόμους, καὶ τὰ πολιτισμικὰ προσδοκώμενα, ἅπερ τοὺς ἀνθρώπους συνάγει εἰς ἓν ἔργον καὶ ζῶν ὅλον. Ταῦτα δὲ τὰ γένη συνέχονται ὑπὸ ἀρχῆς ἢ ἐγγράφου ἢ ἀγράφου καὶ ἰδίαις κοινὰς δόξας καὶ ἐπιτηδεύματα ἀπεργάζονται.
Οὐ μόνον δὲ πλῆθος ἀνθρώπων ἐστίν, ἀλλὰ καὶ διαρκῆ σχήματα κοινωνικά—τὰ συστήματα σημασίας καὶ τάξεως—ἃ τοὺς ἑκάστων λειτουργοὺς, τὰς ὁμιλίας, καὶ τὰς ἰδιότητας διαπλάττει. Ἐνδεδύκασι δὲ τήν τε τῶν ἀνθρώπων προαίρεσιν καὶ τὰς πολιτικὰς οἰκονομίας, ἵνα διαμένωσιν ἐν χρόνῳ.
Ὅρισμός καὶ Ἀρχαί
[edit | edit source]Κατὰ κοινωνιολογίαν, κοινωνία λέγεται σύνοδος ἀνθρώπων βεβαίοις τρόποις ὁμιλίας, κοινοῖς θεσμοῖς, καὶ μιᾷ πολιτισμικῇ συνηθείᾳ διωρισμένη. Διαφέρει δὲ τῶν προσκαίρων συλλήψεων, ὅτι διαμένει διὰ γενεῶν, ξυνὰς ἀξίας τρέφει, καὶ τὰ ἔργα καὶ τοὺς λειτουργοὺς διατάσσει. Ἡ ἔννοια ἀπὸ τοῦ Λατινικοῦ «socius» (ἑταῖρος) γέγονεν, διὰ τῆς Γαλλικῆς «société» παραφυεῖσα εἰς τὴν νῦν σημασίαν συμμετοχῆς καὶ κοινωνίας.
Φιλόσοφοι δὲ καὶ κοινωνιολόγοι, οἷον ΜακΊβερ, Κούλεϋ, Πάρσονς, Γίνσβεργ, ὡρίσαντο τὴν κοινωνίαν ὡς σχέσεων σύστημα καὶ κοινῶν νόμων, ἅπερ δίκτυα ἀλληλεξαρτώμενα καὶ ἰδίαν κοινωνικὴν μονάδα ἀπεργάζεται.
Κοινωνικὴ Σύστασις καὶ Πολιτισμός
[edit | edit source]Διακρίνονται δὲ αἱ κοινωνίαι ταῖς ἐντὸς συστάσεσιν—οἷον οἰκογενειακοὶ θεσμοί, θρησκεία, παιδεία, πολιτικὴ ἀρχή—οἳ τὸ ἦθος κοσμοῦσι καὶ τὴν συνεχίαν συνέχουσιν. Ἐκ δὲ τούτων γίγνονται οἱ κοινωνικοὶ νόμοι, οἳ τὴν ἀποδεκτὴν ἀγωγὴν ὁρίζουσιν, ὁμοίως τε ὁ κοινὸς πολιτισμὸς πίστεις, σύμβολα, καὶ ἀξίας παρέχει, ἅπερ τοὺς μετέχοντας ἑνοῖ.
Ἐμὶλ Δουρκέϊμ ἐπέστησεν ἐπὶ τῇ τοῦ «κοινοῦ συνειδότος» δυνάμει—τῶν κοινῶν ἠθικῶν δοξῶν καὶ ἀξιῶν—ὡς κρίσιμον πρὸς κοινωνικὴν ἁφήν, ἃ διὰ τῆς αὔξουσας ἐργατικῆς διαιρέσεως ἐν πολυπλοκωτέραις κοινωνίαις μεταβάλλεται.
Ἡ Ἐξέλιξις τῶν Κοινωνιῶν
[edit | edit source]Αἱ κοινωνίαι προκόπτουσιν ἐν χρόνῳ, μεταβαλλόμεναι ἀπὸ κηπευτικῶν εἰς γεωργικὰς, εἶτα βιομηχανικὰς, καὶ τελευταῖον εἰς μεταβιομηχανικὰς ἢ πληροφοριακὰς κοινωνίας. Αἱ μὲν γεωργικαὶ κοινωνίαι ἐπὶ γεωργίᾳ καὶ ἀρότρῳ ἤρτωντο, οἰκισμὸν, τροφῆς περιουσίαν, καὶ ἐργατικὴν διαίρεσιν ἐμποιοῦσαι· αἱ δὲ βιομηχανικαὶ ἐπὶ μηχανοποιίᾳ καὶ δαπανηρᾷ παραγωγῇ, πόλεων αὔξησιν καὶ διανομικῶν ὑπηρεσιῶν ἐπέκτασιν προκαλούμεναι.
Gemeinschaft καὶ Gesellschaft
[edit | edit source]Φερδινάνδος Τέννις διέκρινε δύο εἴδη κοινωνικῆς συστάσεως:
Gemeinschaft (Γεμαινσάφτ, κατὰ φιλικὰς καὶ οἰκείᾳς σχέσεις, ὡς ἐν ἀγροτικοῖς ἢ συγγενικοῖς κοινώμασιν),
Gesellschaft (Γεζελσάφτ, κατὰ ἀπρόσωπα καὶ συναλλακτικὰ δεσμά, ὡς ἐν ταῖς νῦν ἀστικαῖς κοινωνίαις).
Ἡ μὲν Gemeinschaft ἐρείδεται ἐπ’ ἀγράφῳ κοινωνικῇ εὐθύνῃ καὶ ἠθικῇ ὁμολογίᾳ, ἡ δὲ Gesellschaft ἐπὶ ἐγγράφοις θεσμοῖς καὶ νόμων ἐπαναγκασμῷ.
Συνεκτικὴ Ἁφὴ καὶ Στάσις
[edit | edit source]Κατὰ Δουρκέϊμ, αἱ κοινωνίαι ἁφὴν διασώζουσιν διὰ κοινῶν ἀξιῶν καὶ νόμων, ἀλλὰ καὶ διὰ μηχανισμῶν ἀνανέωσεως· αἱ γὰρ κοινωνικαὶ ἀντιθέσεις παράγουσιν τρόπους διαλύσεως καὶ νόμων μεταβολῆς, ὥστε τὴν κοινωνίαν μεταβάλλεσθαι μὲν, ἑνουμένην δὲ διαμένειν.
Καίπερ στάσεων καὶ ποικιλιῶν ὑπαρχουσῶν, εὐδοκιμοῦσιν αἱ κοινωνίαι ἐφ’ ὅσον τὰς κοινοτάτας ἀξίας ὁμολογοῦσιν, ἐῶσαι δὲ τὰς ἐντὸς διαφοράς τε καὶ προκοπάς.
Θεωρητικὴ Σημασία
[edit | edit source]Ὡς ἀναλυτικὸν νόημα, ἡ κοινωνία παρέχει ὄργανον πρὸς κατάληψιν συλλογικῆς ἀνθρωπίνης πράξεως ὑπὲρ τὰς ἰδίας αἰτίας. Δείκνυσι δὲ πῶς οἱ ἄνθρωποι τό τε πλάττονται ὑπὸ τῶν μειζόνων δικτύων θεσμῶν, πολιτισμοῦ, καὶ σχέσεων, καὶ αὐτὸ πάλιν πλάττουσιν. Ἡ κοινωνιολογία χρῆται τῇ ἰδέᾳ τῆς κοινωνίας ἵνα φράσῃ τὴν κοινωνικὴν τάξιν, πολιτισμικὴν ἀναπαραγωγήν, καὶ τὰς δυνάμεις μεταβολῆς καὶ στάσεως.
Νοουμένη δὲ ὡς πλέον ἢ τὸ σύμπαν τῶν μελῶν—ὥσπερ δρυμὸς ἀντὶ ξύλων μόνων—ἡ κοινωνία ἐξετάζεται ὡς ἔχουσα ἐκφυόμενα χαρακτηριστικά τε καὶ ἀνάγκας διαμονῆς καὶ προσαρμογῆς.