Wp/grc/Κλασσικὴ Ἑλλάς
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ καλουμένη κλασικὴ περίοδος τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας ἄρχεται περὶ τὸν πέμπτον αἰῶνα π.Χ., ἐπεὶ κατελύθη ἡ ἐν Ἀθήναις τυραννίς, καὶ τελευτᾷ ἐπὶ τῷ θανάτῳ Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος (323 π.Χ.). Ὁ δ᾽ αἰὼν οὗτος ἀκμὴ τῆς Ἑλλάδος ἦν· τότε μάλιστα ἡ ἐν Ἀθήναις δημοκρατία ἤκμασε, καὶ πόλεμοι μέγιστοι—ὁ πρὸς Πέρσας καὶ ὁ Πελοποννησιακός—τὴν χώραν ἐτάραξαν· ὕστερον δὲ οἱ Μακεδόνες τὴν ἡγεμονίαν κατέσχον.
Ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἡ Ἑλλὰς πολλὰ ἔτεκε ἐν φιλοσοφίᾳ, ταῖς τέχναις, τοῖς δράμασι, καὶ ταῖς ἐπιστήμαις· ἃ ὕστερον Ῥωμαῖοι καὶ τὰ μετὰ ταῦτα ἔθνη παρέλαβον, καὶ μέχρι νῦν τὰ ἔργα ταῦτα θαυμάζονται.
Πολιτεία καὶ Δημοκρατία
[edit | edit source]Καθαιρεθείσης τῆς τυραννίδος, Κλεισθένης τὴν πόλιν διώρθωσε· διείλεν τὴν Ἀττικὴν εἰς φυλὰς καὶ δήμους, ἐκ τριττύων ἄστεως, παραλίας, μεσογείας, ἵνα μὴ ἡ δύναμις ἐν ἑνὶ τόπῳ συναθροισθῇ. Κατέστη δὲ ἡ Ἐκκλησία τοῦ δήμου, ἡ βουλὴ τῶν πεντακοσίων, καὶ ἡ ἰσηγορία τοῖς πολίταις ἐδόθη. Ἐνομοθετήθη καὶ ὁ ὀστρακισμός, ἵνα μὴ οἱ δυνατοὶ καθ᾽ ἑαυτοὺς κρατῶσιν· ταῦτα τῆς δημοκρατίας ἦν τὰ πρῶτα θεμέλια.
Πόλεμοι καὶ ἡγεμονίαι
[edit | edit source]Πρῶτον μὲν ἐπὶ Περσῶν Ἕλληνες ἠμύναντο· ἐν Μαραθῶνι, ἐν Σαλαμῖνι, ἐν Πλαταιαῖς, ἐν Μυκάλῃ ἐνίκησαν. Μετὰ ταῦτα Ἀθηναῖοι διὰ τῆς Δηλιακῆς συμμαχίας ἡγεμονίαν κατέσχον· ἐντεῦθεν δὲ τοῖς Λακεδαιμονίοις φθόνος ἐγεννήθη, καὶ ὁ Πελοποννησιακὸς πόλεμος ἐγένετο. Πολὺς χρόνος ἔφθειρε καὶ τοὺς νικῶντας καὶ τοὺς ἡττωμένους· Λακεδαιμόνιοι μὲν ἐκράτησαν, οὐ μετὰ πολὺ δὲ Θηβαῖοι ἀνέστησαν, τούτους δ᾽ αὖθις οἱ Μακεδόνες κατέβαλον.
Φιλοσοφία, Δράμα, Τέχναι
[edit | edit source]Ἐν Ἀθήναις μάλιστα ἡ φιλοσοφία ἤνθησεν· Σωκράτης περὶ ἀρετῆς ἐπαίδευεν, Πλάτων περὶ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς πόλεως ἐπραγματεύετο, Ἀριστοτέλης δὲ πολλὰ τῶν ἐπιστημῶν συνέταξε. Τὸ δρᾶμα δὲ παίδευμα τῆς πόλεως ἐγένετο· οἱ τραγῳδοὶ Αἰσχύλος, Σοφοκλῆς, Εὐριπίδης, καὶ ὁ κωμικὸς Ἀριστοφάνης ἔτι καὶ νῦν θαυμάζονται. Αἱ τέχναι καὶ ἡ ἀρχιτεκτονικὴ εἰς κάλλος ἦλθον· ὁ Παρθενὼν ἐν τῇ Ἀκροπόλει καὶ τὰ Φειδίου ἔργα τὸ μέτρον καὶ τὸ εὖ ἔδειξαν.
Παίδευσις καὶ βίος πολιτικός
[edit | edit source]Ἀθηναῖοι τὴν παίδευσιν εἶχον διττήν, μουσικὴν καὶ γυμναστικήν. Ἐν τοῖς γυμνασίοις οἱ νέοι ἅμα ἠσκοῦντο τὰ μὲν σώματα, λόγοις δὲ διελέγοντο· ἐνταῦθα φιλόσοφοι διελέγοντο, καὶ βιβλία ἀνεγιγνώσκοντο. ὁ δὲ τρόπος οὗτος τοῦ βίου ἐποίει πολίτας ἑτοίμους καὶ πρὸς πόλεμον καὶ πρὸς λόγους.
Μακεδονικὴ ἡγεμονία
[edit | edit source]Φίλιππος ὁ Μακεδὼν ἐν Χαιρωνείᾳ τοὺς Ἕλληνας ἐνίκησεν καὶ τὴν ἡγεμονίαν ἔλαβεν. Μετὰ τοῦτον Ἀλέξανδρος ὁ υἱὸς ἐπὶ Πέρσας ἐστράτευσεν, τὴν μὲν Ἀσίαν σχεδὸν ἅπασαν ἔλαβεν, καὶ μέχρι τῆς Ἰνδίας ἦλθεν. ὁ δὲ θάνατος αὐτοῦ (323 π.Χ.) τέλος τῆς κλασικῆς Ἑλλάδος ἐποίησε· ἤρξατο δ᾽ ἡ Ἑλληνιστικὴ ἐποχή.