Wp/grc/Κλήμεντος προς Κορινθίους Β'
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἐγράφη ἐν τῇ Κοινῇ διαλέκτῳ.| Κλήμεντος προς Κορινθίους Β' | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Ἡ λεγομένη Δευτέρα Ἐπιστολὴ τοῦ Κλήμεντος (βʹ Κλήμεντος) ἐστὶ χριστιανικὴ ὁμιλία τοῦ μέσου δευτέρου αἰῶνος, ἣν παραδοσιακῶς μὲν ἀποδιδόασι Κλήμεντι τῷ Ῥώμης, οἱ δὲ νεώτεροι φιλόλογοι ταύτην τὴν ἀτριβουτίαν ἀμφισβητοῦσιν. Ἡ ὁμιλία αὕτη, μία τῶν ἀρχαιότατων ἐκτὸς τῆς Καινῆς Διαθήκης σωζομένων, περὶ μετανοίας, ἠθικῆς ἀναστροφῆς καὶ τῆς μελλούσης κρίσεως διαλαμβάνει, παρακαλοῦσα τοὺς πιστοὺς ἐν ἀρετῇ ζῆν προσδεχομένους τὴν παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ.
Διαφερόντως δὲ ἀπὸ ἐπιστολῆς τυπικῆς, ὁ βʹ Κλήμης ὡς ὁμιλία συνετάχθη, καὶ εὐρύτατα ἀνεγινώσκετο ἐν ταῖς πρώταις χριστιανικαῖς ἐκκλησίαις, ἐνίοτε δὲ καὶ μετὰ τῶν κανονικῶν γραφῶν ἐν χειρογράφοις εὑρίσκετο, δηλοῦντα τὴν πρώιμην αὐτοῦ σπουδαιότητα ἐν τῇ χριστιανικῇ διδασκαλίᾳ.
Συγγραφεὺς καὶ Χρόνος
[edit | edit source]Εἰ καὶ ἀποδίδοται τῷ Κλήμεντι τῷ Ῥώμης, ὁ ἀληθὴς συγγραφεὺς ἄγνωστος μένει. Αἱ διαφορὰ τῆς φράσεως καὶ τῆς θεολογίας ἀπὸ τὴν Πρῶταν Ἐπιστολὴν ὑποδηλοῦσιν ἕτερον συγγραφέα, ἴσως γράψαντα μετὰ δεκαετεῖς, περὶ τὸ μέσον τοῦ δευτέρου αἰῶνος. Ἡ ἔμφασις τῆς ὁμιλίας περὶ ἠθικῆς διδασκαλίας καὶ ἐσχατολογίας ἁρμόζει ταῖς φροντίσι τῶν χριστιανικῶν κοινοτήτων κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν παγιώσεως καὶ διωγμῶν.
Ἡ πρώιμη συγγραφὴ αὐτῆς τίθησι τὸν βʹ Κλήμεντα ὡς μίαν τῶν παλαιοτάτων χριστιανικῶν ὁμιλιῶν, πολύτιμον φῶς βάλλουσαν εἰς τὰς πίστεις καὶ πράξεις τῆς πρώιμης Ἐκκλησίας.
Περιεχόμενον καὶ Θέματα
[edit | edit source]Ἡ ὁμιλία ἐπισημαίνει τὴν μετάνοιαν ὡς κεντρικὴν τοῦ χριστιανικοῦ βίου, παρακαλοῦσα τοὺς πιστοὺς ἀποστραφῆναι τὴν ἁμαρτίαν καὶ ἐναγκαλίσασθαι τὴν δικαιοσύνην. Χρῆται πλατίως ταῖς Γραφαῖς, μάλιστα τοῖς λόγοις τοῦ Ἰησοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων, ὡς προτροπὴν πρὸς ἠθικὴν ἀγρυπνίαν καὶ ἑτοιμασίαν πρὸς τὴν ἐρχομένην κρίσιν.
Θέματα ἀναστάσεως, θείας κρίσεως καὶ τῆς ἐλπίδος τῆς αἰωνίου ζωῆς διαπερῶσι τὸ κείμενον. Ὁ συγγραφεὺς παρακαλεῖ τὴν κοινότητα εἰς σταθερότητα πίστεως, προείδοποιεῖ κατὰ τῶν ψευδοδιδασκάλων, καὶ ἐπισημαίνει τὴν ἀνάγκην ταπεινοφροσύνης καὶ ἀγάπης.
Λογίᾳ Σύνθεσις καὶ Δομή
[edit | edit source]Ὁ βʹ Κλήμης γέγραπται ἁπλῇ καὶ παρακλητικῇ φράσει, τυπικῇ τῆς πρώιμης χριστιανικῆς κηρύξεως. Ἄρχεται μὲν μετὰ προσκλήσεως εἰς μετάνοιαν, ἐπιφέρει δὲ μαρτυρίας ἐκ τῶν Γραφῶν καὶ ἠθικὰς παραινέσεις. Οὐκ ἔχει τὸ σχῆμα ἐπιστολῆς, ἀλλὰ ὡς ὁμιλία συνέτακται, προοριζομένη εἰς δημόσιαν ἀνάγνωσιν.
Ἡ χρῆσις παραθέσεων ἐκ τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης δείκνυσι τὴν πρόθεσιν τοῦ συγγραφέως θεμελιῶσαι τὴν ἠθικὴν διδασκαλίαν ἐν τῇ χριστιανικῇ γραφῇ καὶ παραδόσει.
Παράδοσις καὶ Ἐπιρροή
[edit | edit source]Ἡ ὁμιλία εὐρὺν ἔσχε δέξασμον ἐν τῇ πρώιμῃ Ἐκκλησίᾳ, καὶ ἐνίοις χειρογράφοις μετὰ τῶν κανονικῶν βιβλίων ἐνεκρίθη, ὑπό τινων κοινοτήτων καὶ ὡς κανονικὴ ἐπὶ χρόνον λογιζομένη. Ἀναφέρεται ἢ ὑπομνηματίζεται ὑπὸ Πατέρων ὡς Ὠριγένους καὶ Εὐσεβίου.
Εἰ καὶ οὐκ ἐτέθη εἰς τὸν κανόνα τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὁ βʹ Κλήμης μένει σπουδαῖον ἔγγραφον πρὸς κατανόησιν τῆς πρώιμης χριστιανικῆς κηρύξεως, τοῦ κοινοτικοῦ βίου, καὶ τῆς θεολογικῆς ἐμφάσεως ἐπὶ μετανοίᾳ καὶ ἐσχατολογίᾳ.
Χειρόγραφα καὶ Διασώσεις
[edit | edit source]Τὸ κείμενον διασώζεται μάλιστα ἐν Ἑλληνικοῖς χειρογράφοις ἀπὸ τοῦ τετάρτου αἰῶνος καὶ ἐπέκεινα, ὕστερον δὲ μετεβλήθη εἰς Λατινιστὶ καὶ Συριακὴν καὶ ἄλλας γλώσσας. Ἡ διατήρησις αὐτοῦ ἐν διαφόροις χριστιανικαῖς παραδόσεσι μαρτυρεῖ τὴν εὐρεῖαν αὐτοῦ κυκλοφορίαν καὶ διαρκῆ ἐπιρροήν ἐν τῇ πρώιμῃ χριστιανικῇ περιόδῳ.
Αἱ νεώτεραι κριτικαὶ ἐκδόσεις καὶ μεταφράσεις συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐξερεύνησιν τοῦ θεολογικοῦ, ἱστορικοῦ καὶ λογοτεχνικοῦ αὐτοῦ βάρους ἐν τῷ πλαίσιῳ τῆς πρώιμης χριστιανικῆς γραμματείας.