Wp/grc/Καισάριον τὸ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.Τὸ Καισάριον τὸ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἱερὸν μέγα καὶ λαμπρὸν, ἐν Αἰγύπτῳ τῇ τότε βασιλίδι πόλει ἱδρύθη. ἤρξατο μὲν Κλεοπάτρα ἡ ἑβδόμη τὴν οἰκοδομίαν, ἐπὶ δὲ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς ὑπὸ τοῦ Αὐγούστου τετελείωται. ὕστερον δὲ, μεταβεβλημένον ἐς ἐκκλησίαν Χριστιανῶν, ἀπώλετο κατὰ χρόνους, σωζομένων μόνον τῶν δύο ὀβελίσκων, οἳ νῦν ἐν Λονδίνῳ καὶ Νέᾳ Ὑόρκῃ ἵστανται.
Ἀρχαί καὶ Ῥωμαϊκὴ ἀνακαίνισις
[edit | edit source]ἡ βασίλισσα Κλεοπάτρα ἤρξατο τὸν ναὸν τοῦτον ἐπὶ τιμῇ Καίσαρος ἢ καὶ Μάρκου Ἀντωνίου, ὧν ἦσαν αὐτῇ συνουσίαι καὶ πολιτικὰ κοινά. ἐπειδὴ δὲ ἡττήθη ὑπὸ Ὀκταουιανοῦ καὶ τεθνήκει, ἡ Αἴγυπτος ἐγένετο Ῥωμαίων χώρα. τότε ὁ Αὔγουστος τὸ ἔργον ἀνέλαβεν καὶ τῷ ἑαυτοῦ Σεβαστῷ ὀνόματι ἀνεκαίνισε, ἱερὸν ποιήσας τῆς πρὸς τοὺς αὐτοκράτορας τιμῆς. ἐφαίνετο δὲ τὸ οἰκοδόμημα πρὸς τῷ ἀνατολικῷ λιμένι, ὡς ἂν πᾶσιν ὁρᾶσθαι τοῖς ἀπὸ θαλάσσης.
Τὰ ἀρχιτεκτονικὰ μέρη καὶ οἱ ὀβελίσκοι
[edit | edit source]οὐδὲν τῶν ὅλων ἔργων ἔμεινεν ἐς ἡμᾶς ὅλον, ἀλλ᾽ ἀρχαῖοι μάρτυρες λέγουσιν ὡς πλέον δύο ἑκταρέων ἐχώρει τὸ τέμενος, κίοσι καὶ προπυλαίοις καὶ περιβόλοις σεμνυνόμενον. ἔμπροσθεν δὲ τοῦ ναοῦ ἵσταντο δύο ὀβελίσκοι λίθου γρανίτου, ἐκ τῆς Ἡλιουπόλεως προσηγμένοι ἐπὶ Θούθμωσι τοῦ τρίτου, καὶ ὕστερον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τεταγμένοι. οὗτοι νῦν ὀνομάζονται «αἱ τοῦ Κλεοπάτρας αἰχμαί», ὁ μὲν ἐν Θάμει ποταμῷ, ὁ δ᾽ ἐν Κεντρικῷ Πάρκῳ.
Λατρεία καὶ Χριστιανισμὸς
[edit | edit source]ὡς ἱερὸν τῆς αὐτοκρατορικῆς λατρείας, τὸ Καισάριον ἐγένετο κέντρον τιμῆς Αὐγούστου καὶ τῶν ἐφεξῆς βασιλέων. οἱ τῆς πόλεως ἄρχοντες ἱερατεύοντες ἐτιμῶντο ὡς νεωκόροι. ὕστερον δὲ, ἐπὶ τῆς ὕστερης Ῥωμαϊκῆς ἡλικίας, εἰς ἐκκλησίαν Χριστιανῶν μετεβλήθη, καὶ ἐν αὐτῇ καθέζετο ὁ πατριάρχης τῆς πόλεως. ἐνταῦθα καὶ ἡ ὑπατία ἡ φιλόσοφος ὑπὸ ὄχλου χριστιανῶν ἐφονεύθη ἔτει τετρακοσιοστῷ δέκατῳ πέμπτῳ.
Φθορὰ καὶ ἀνασκαφαί
[edit | edit source]δι᾽ αἰῶνας ὁ ναὸς ἐλύθη καὶ ἐμεταποιήθη, τὰ δὲ λείψανα μόλις σήμερον ὑποφαίνονται. ἐν ταῖς νεωτέραις ἀνασκαφαῖς παρὰ τὸν λιμένα ὑπὸ τοῦ Κέντρου Μελετῶν Ἀλεξανδρινῶν ἔτει χιλιοστῷ ἐννεακοσιοστῷ ἐνενηκοστῷ δευτέρῳ εὑρέθησαν θεμέλια καὶ δεξαμεναί, ὧν ἡ διάταξις τὴν ἀρχαίαν ὅρον τοῦ ἱεροῦ δηλοῖ. οἱ δὲ δύο ὀβελίσκοι μόνον ὡς μνημεῖα μέγιστα σώζονται, ἐν ἑτέραις πόλεσι μαρτυροῦντες τὸ παλαιὸν κάλλος.