Wp/grc/Βωμὸς Περγάμου
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.
Ὁ Περγαμηνὸς βωμὸς μνημειώδης ἐστίν· ᾠκοδομήθη δὲ ἐπ’ Εὐμένους τοῦ δευτέρου, ἐν τῷ πρώτῳ ἡμίσει τοῦ δευτέρου αἰῶνος πρὸ Χριστοῦ. Ἐν τῇ ἀκροπόλει τῆς Περγάμου, ἐπ’ ὑψώματι κεῖται, καὶ θαυμαστὰ καὶ μεγάλα ἦν τὸ μέγεθος καὶ ἡ λαμπρότης τῆς διακοσμήσεως. Ἡ περιτρέχουσα μεγάλη ζωφόρος τὴν Γιγαντομαχίαν ἀπεικονίζει—τὴν μάχην τῶν Ὀλυμπίων θεῶν πρὸς τοὺς Γίγαντας—καὶ τὰ πάθη καὶ τὰς στάσεις τῶν μορφῶν ἐναργῶς ἐπιδείκνυσιν.
Ἱστορικὸν πλαίσιον
[edit | edit source]Ἡ Περγαμηνὴ ἀρχὴ ἐκ Φιλετάρου ἤρξατο ἐν τῷ γ΄ αἰῶνι πρὸ Χριστοῦ· Ἀτταλος δὲ ὁ πρῶτος, τοὺς Γαλάτας νικήσας (228 π.Χ.), τὸ κράτος ἠὔξησε καὶ βασιλικὸν ἀξίωμα ἐποιήσατο. Ὁ δὲ μετὰ ταῦτα Εὐμένης ὁ δεύτερος τὴν δύναμιν ἐνίσχυσε συμμαχίαις καὶ πολέμοις—ὡς ἡ ἐπ’ Ἀπάμειαν συνθήκη ἐμήνυσε (188 π.Χ.)—καὶ τότε τὰ μεγαλοπρεπῆ ἔργα κατεσκεύαζεν, ὧν ἐστὶν ὁ βωμὸς οὗτος.
Ἀρχιτεκτονία καὶ γλυπτική
[edit | edit source]Ἡ βάσις τοῦ βωμοῦ διαστάσεις ἔχει περὶ 36 × 33 μέτρα· ἡ πρόσθιος κλίμαξ μήκους ὡς 20 μέτρων. Ἡ ἔξω ζωφόρος, ὕψους 2.3 μ. καὶ μήκους 113 μ., τὴν Γιγαντομαχίαν ἀπεικονίζει· ἡ δ’ ἔσω μικρὰ ζωφόρος τὸν βίον Τηλέφου, τοῦ κτίστου ἥρωος τῆς Περγάμου, διηγεῖται. Τὸ ἦθος τῆς συνθέσεως δραματικὸν καὶ παθητικόν, ἄκρως ἑλληνιστικόν.
Λειτουργία καὶ ἀφιέρωσις
[edit | edit source]Βωμὸς ἦν δημόσιος, πιθανώτατα ἀφιερωμένος Διὶ Σωτῆρι καὶ Ἀθηνᾷ Νικηφόρῳ, πρὸς ἑορτὰς καὶ θυσίας· ἐπιγραφαὶ δὲ ἐπιδήλιοι τὴν τιμὴν τῶν θεῶν μαρτυροῦσιν.
Ἀνακάλυψις καὶ μετακομιδή
[edit | edit source]Ἦν ἐν λήθῃ μέχρι τῆς ἐκσκαφῆς τοῦ 1878 ἔτους ὑπὸ Καρλ Χούμαν· εἶτα μέρος τῶν γλυπτῶν εἰς Βερολίνον μετεκομίσθη, ἔνθα ἐν τῷ Μουσείῳ Περγάμου σήμερον ἀνακεῖται.