Wp/grc/Βυζαντινὴ Ἑλλάς
Τοῦτο τὸ λῆμμα γέγραπται τῇ Ἀττικῇ καὶ τῇ Ἀττικιζούσῃ διαλέκτῳ.
Τοῦτο τὸ λῆμμα ἀνατεθεώρηται.Ἡ Ἑλλὰς ἡ Βυζαντινὴ καλουμένη σημαίνει τὴν περίοδον, καθ’ ἣν αἱ Ἑλληνικαὶ χῶραι τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμαϊκῆς ἀρχῆς—ἣν νῦν Βυζαντινὴν καλοῦσι(ν)—ἦρχοντο ὑπὸ Κωνσταντινουπόλεως. Ἡ περίοδος αὕτη ἐκτείνεται ἀπὸ τῆς ἐδραιώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐν 330 μ.Χ. μέχρι τῆς πτώσεως τῶν ἐσχάτων ὀχυρωμάτων τῶν Βυζαντινῶν ἐν 1460 καὶ ὕστερον. Περιλαμβάνει τήν τε ἠπειρωτικὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου καὶ μέρη τῆς νοτίας Βαλκανικῆς χερσονήσου.
Καθ’ ἣν ἡ ἐν Βυζαντίῳ Ἑλλὰς ἤκμασε τὰ τῆς πολιτείας, τῆς παιδείας καὶ τῆς θρησκείας· ἡ μὲν Ἑλληνικὴ γλῶττα διέμεινεν κρατοῦσα, ἡ δ’ ὀρθόδοξος πίστις ἤνθησεν. Τὰ μνημεῖα καὶ αἱ ἐκκλησίαι τῆς ἐποχῆς ταύτης μαρτυροῦσιν τὸν πλοῦτον τῆς Βυζαντινῆς κληρονομίας.
Πρῶτα ἔτη (4ος αἰών)
[edit | edit source]Μετὰ τὴν διαίρεσιν τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀρχῆς ἐν ἔτει 395, αἱ Ἑλληνικαὶ χῶραι ἐγένοντο μέρος τῆς Ἀνατολικῆς. Ὁ Κωνσταντῖνος ὁ Μέγας ἔθετο τὴν Κωνσταντινούπολιν ἔδραν τῆς βασιλείας. Τότε ὁ Χριστιανισμὸς ἐπικράτησε καὶ ἡ ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἐδραιώθη.
Ἐπανόρθωσις καὶ ἐξωτερικαὶ ἀπειλαί (5ος–8ος αἰών)
[edit | edit source]Ἐν ταῖς ἐποχαῖς ταύταις αἱ ἐπαρχίαι αὖθις κατεστάθησαν καὶ ἡ ἀρχὴ ἐκρατύνθη· ὅμως ἡ Ἑλλὰς ἐδέξατο ἐφόδους Σκλάβων καὶ Ἀράβων, αἳ ἐτάραξαν τὰς κατοικήσεις καὶ ἠσθένησαν τὴν τῆς χώρας ἀρχήν.
Εὐημερία καὶ νῖκαι Βυζαντιναί (8ος–11ος αἰών)
[edit | edit source]Ἐπὶ τῆς Μακεδονικῆς δυναστείας ἡ ἀρχὴ ἀνεκτήσατο πολλὰ τῶν ἀπολωλότων χωρῶν. Αἱ πόλεις ἀνέλαμψαν, καὶ ἡ Ἐκκλησία μέγιστον ἔσχε μέρος ἐν τῷ βίῳ τῶν πολιτῶν.
Τετάρτη Σταυροφορία καὶ Λατινικὴ κατάληψις
[edit | edit source]Ἐν τῷ 13ῳ αἰῶνι ἡ κατάστασις ἐταράχθη· οἱ σταυροφόροι τῆς τετάρτης στρατείας ἐπεστράτευσαν ἐπὶ Κωνσταντινούπολιν καὶ ἔλαβον αὐτήν (1204), καὶ ἐγένετο ἡ Λατινικὴ βασιλεία. Πολλαὶ Ἑλληνικαὶ χῶραι ἔπεσον εἰς ἀλλοτρίας χεῖρας, καὶ ἀταξία πολιτική τε καὶ τῶν τρόπων ἐπεβλήθη.
Ἀνακατάληψις καὶ ἀναβίωσις
[edit | edit source]Ἐν τοῖς ἑξῆς ἔτεσιν οἵ τε δεσπόται τῆς Ἠπείρου καὶ ἡ ἐν Νικαίᾳ βασιλεία διεσώσαντο τὴν Ἑλληνικὴν κληρονομίαν. Ἐν 1261 ἡ Βυζαντινὴ ἀρχὴ ἀνεκατεστάθη ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ τὴν Ἑλληνικὴν δύναμιν πάλιν ἀνέλαβε.
Ὀθωμανικὴ ἀπειλὴ καὶ κατάληψις
[edit | edit source]Ἡ ἀναβίωσις οὐ πολὺ διήρκεσεν· ἐν 1453 ἡ Κωνσταντινούπολις ἑάλω, ἔπειτα δὲ κατὰ τὰ ἐχόμενα ἔτη πᾶσα ἡ Βυζαντινὴ Ἑλλὰς ὑπέπεσεν τῇ Ὀθωμανικῇ ἀρχῇ. Ὅμως ἡ Βυζαντινὴ κληρονομία διέμεινεν ἐν ταῖς τέχναις, ἐν τοῖς ἱεροῖς ἔθεσι καὶ ἐν τῷ βίῳ.